Жетім жыламасын баяндама және реферат

«М.Өтемісұлы атындағы №28 жалпы орта мектебі»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

БАЯНДАМА

Тақырыбы: «Жетім жыламасын»

Дайындаған: Ж.Исмаилов

Қазіргі қоғамда белең алып келе жатқан өзекті мәселелердің бірі – жетімдік. Ол жаңа құбылыс емес, кез-келген мемлекетте, қоғамда жетім балалар мен түрлі себептерге байланысты ата-ана қамқорлығынсыз қалған балалар көп. Бұл жағдайда қоғам мен мемлекет осындай балаларды дамыту және тәрбиелеу жауапкершілігін өз мойнына алады. Әлеуметтік жетім дегеніміз биологиялық ата-анасы бар, бірақ ата-ана құқықтарының айрылу жағдайларын жатқызамыз. Әр бала шырылдап дүние есігін ашқаннан кейін отбасында тәрбиеленуі керек. Бірақ, түрлі себептерге байланысты ата-анасынан айырылып, көздері жәутеңдеген балалардың саны көбеюде.

Жетімдік баланың өсуіне, қоғамда басқа адамдармен араласуына қатты әсер етеді. Жетімдікті тұл жетім және әлеуметтік жетімдік деп қарастырамыз. Әлеуметтік жетімдік кезінде түрлі сол әрекет-қылықтарға баруынан ата-ана құқығы шектелген отбасыларының балалары туралы айтылады. Тұл жетімдікке ата-анасы қайтыс болған балаларды жатқызамыз. Ата-анасы қайтыс болған, әкесін құл, анасын күң ретінде алып кеткен адамдардың балалары қараусыз қалып отырған. Ол балаларды сол кезеңдерде бай-ауқатты адамдар асырап алып отырған.

Қазақстан Республикасында соңғы жылдары жетім балалар мен ата-анасынан айырылған балалардың жағдайы көпшілікті толғандыруда. Бұл мәселе Қазақстан Республикасының «Қазақстан-2030» даму стартегиясына сай жетім балалар үйіндегі тәрбие әрбір ұрпақтың жеке адам ретінде қалыптасуы ұлттық тәрбие деп қарастырылған. Жетім балаларға әлеуметтік-педагогикалық тұрғыдан көмек көрсету, өмір сүруге үйрету әлеуметтік педагог, психологтардың, тәрбиешілердің қызметіне жатқызамыз. Осыған орай, әлеуметтік жұмыс мәселелері күн тәртібінде маңызды орын алады. Мұндағы мақсат әр балаға жаңа отбасын сыйлау, жеке өміріне дақ түсірмей, аялау, қамқорлыққа алу болып табылады.

Қамқоршы – қамқорлыққа алынған баланың жалпы өмірі, денсаулығы, тәрбиесін өз мойнына алған жеке тұлға. Қамқоршыға қойылатын талаптар мен міндеттер: баланың құқығын, Конституция заңдары мен халықаралық құқық нормаларын толық білу.

«Жесірін қаңғыртпаған, жетімін жылатпаған ел едік…». Алайда, соңғы кездері шет елге асып кетіп жатқан жетімдердің тағдыры жүректі сыздатады. Талай баланы шетелдіктер асырап алып зорлық-зомбылықтың көкесін көрсетуде. Онсыз да тағдырдың тәлкегіне ұшыраған, ата-анасының безбүйрек, қатыгез болғаны үшін, өз Отаны бұйыртпаған махаббатты жат елдерден тауып жатқандар да қаншама?! Қазақстанның атын шығаратын да, туын көкке көтеретін де осы балаларымыз емес пе?! Ұлттық рухымызды қалыптастыратын да, ұлттық мүддемізді көтеретін де осы асыл қазыналарымыз. Мысалы, шетелде Қазақстандық 8806 жетім бала бар екен. 6000-нан астамы АҚШ-та, 725-і Испанияда, 426-сі Бельгияда… Барлығы 30 елге өз қолымызбен көздері жәутеңдеген балаларды шет елге жіберіппіз. Әлемдегі қонақжай, ең мейірбан халық бізбіз дейміз. Сөйте тұра қаны бір бауырларымызды қалай жаттың асырауына жол бергенбіз…

Қазіргі қоғамда жетімдер саны бұрынғыға қарағанда неге көп? Анасының жаңа туған нәрестені перзентханаға немесе қоқыс жәшіктерге балаларын шырылдатып тастап кетуі, ата-анасының маскүнем, нашақор, еңбекке жарамсыз, баланы бағу мүмкіндігі болмауы, сонымен қоса, ата-аналық құқықтарынан айырылуы, әлеуметтік жағдайларының төмендеуі, осының бәрі міне қоғамда жетімдер санының көбеюіне алып келеді.

Мемлекет басшысы Н.Ә. Назарбаев еліміздегі жетім, тастанды, ата-анасының қарауынсыз қалған балалардың көптігіне және балалар үйлері мен интернат мекемелерінің қазіргі жай-күйіне назар аударып отыр. Бұл – әлемдегі бірінші орында тұрған мәселе. Дамыған елдерде жетім балалар мәселесі қоғамдық жобалар арқылы шешіліп келеді. Мысалы, Америка Құрама Штаттарында баланы асырап алған адамдар немесе оған қамқорлық көрсеткен мекемелерге мемлекет және қоғам қолғабыс көрсетеді. Швецияда бала асырап алған отбасыларға қосымша қаржы беріліп, кеңес беретін психологтардың жұмысы тегін көрсетіледі. Еліміздегі мемлекеттік емес ұйым өкілдері тастанды немесе жетім балалар, ата-анасының қамқорлығынан айырылған балалар үшін…