Жол және біз тақырыбындағы қауіпсіздік материалы

Жол және біз.

Мақсаты: Көшеде жүру ережелері бойынша қалыптасқан оқушы түйсіктерін, білімдерін пысықтап, оның өмірдегі маңызын түсіндіру.Оқушылардың қызығушылығын тудырып, ой - өрісін, белсенділігін дамыту. Тәрбиеленушілерді жолдастыққа, сақтыққа тәрбиелеу.

Көрнекілігі: Жол белгілері, сюжетті суреттер мен белгілер суреті.

Тәрбиеші: Сәлеметсіңдер ме, балалар? Біз өмірімізді, денсаулығымызды қорғаудың бірден - бір кепілі көшеде жүру ережелерінен бөлме сабағын өткізгелі отырмыз. Бүгін осы көшеде жүру ережелері бойынша білімдеріңді пысықтау мақсатында «Жол және біз» атты бөлмесағатын өткізгелі отырмыз. Себебі, жолда жүру тәртібін білу әрбір бала, әрбір адам үшін маңызды деп білеміз.- Ал көшеде жүру тәртібін білмеу неге әкеп соғуы мүмкін?1 - оқушы: Көшеде жүру тәртібін орындамау көліктердің жүріп тұруына кедергі келтіреді, жұмысшылар жұмысқа, оқушылар сабаққа, дәрігерге, басқа да баратын жерлеріне дер кезінде жетпеуі мүмкін.2 - оқушы: Көшеде жүру тәртібін білмеудің салдарынан адамдар жол апатына ұшырап жатады.3 - оқушы: Жолда жүру ережелерін білмеген оқушылар көлік астына түсіп, қыршыннан қиылып та жатады.Тәрбиеші: Олай болса сендерге көшеде жүру ережелеріне байланысты біраз сұрақтар қояйын. Ал сендер келген қонақтарға бар білімдеріңді көрсетуге тырысыңдар.- Балалар, жол деген не?4 - оқушы: «Жол» деген сөздің өзі көлік құралдары мен жүргіншілер қозғалатын аумақ ұғымын қамтиды. Бұл қалалар мен елді мекендер, олардан тыс жерлердегі жолдар, көшелер мен бұрылыстар. Жол көліктер мен жаяу жүргіншілерге арналға

Тәрбиеші-«Зебра» көшеден өтер кезде сол жағыңа қара! Көліктер жаяу жүргіншілердің алдына тоқтағанша күтіп тұру керек. Жүргізушілер алыстан жаяу жүргіншілерді байқап,жолақ жолдың алдына тоқтауы керек. Көліктертоқтағаннан кейін,жүгірмей асықпай жолдың арғы жағына өт.Жолдың ортасындағы сызыққа келген соң оң жақа қарау керек,егер жүріс алыбы бос болса,әрі қарай өте беруге болады.-Балалар,көшені өткенше неше ретсолға,оңға қарау керек?-Қауіпсіздік үшін неше рет қараса та,артық емес. Себебі көшедегі жағдай секунд сайын өзгеріп тұрады.-Ал егер жаяу жүргіншілер өтпесі жоқ болса не істеу керек?-Жаяу жүргіншілер өтпесі жоқ болса тротуардың түйіскен жеріндегі бұрыштан жолдың арғы жағындағы тротуарға қарай төте жүріп өту керек. Егер сен жолды қиғаш кесіп өтсең артыңда келе жатқан көлікті көре алмайсың.

Суретпен жұмыс1. Жаяу жүргіншілер жолын көрсет.(тротуар)2. Жаяу жүргіншілер өтпесін көрсет(зебра)3. Көліктер жолын көрсет

Тәрбиеші:-Жол тәртібіне байланысты әңгімемізді ары қарай жалғастырайық-Ендігі әңгімеміз «Қиылыс дегеніміз не?»Екі немесе бірнеше көшелердің қиылысуын-көше қиылыстары деп атайды. Қиылыстарға көліктер жан- жақтан жақындап келіп,барлық бағытта тарайды. Бұл жерден сонымен қатар жаяу жүргіншілер де өтеді.-Қиылыстар қандай болады?-Егер көшелер бірінен кейін бірі жан-жақтан қиылысса,ондай қиылысты төртжақты деп атайды.-Ал егер бір көшеге бұлақ сияқты бірінен-кейін бірі қосылып жатса-үшжақты қиылыс деп атайды.-Қиылыстан қалай өтуге болады? Қай жаққа қарай жүру керек?-Егер көше қиылысының бір жағында ғана жаяу жүргіншілер өтпесінің сызықтары болса,онда көшеден тек осы көрсетілген өтпе арқылы өту керек.-Неге?-Жүргізуші бұл жерден жаяу жүргіншілердің өтетіндігін біліп,жылдамдығын азайтады. Жол-қиылысы ең қауіпті жер. Оны тек жаяулар өтетін жерден ғана өткен дұрыс.- Көшеде жүру тәртібін не басқарады?Оқушылар хормен: БАҒДАРШАМ13 - оқушы: Бағдаршам - өмірімізді жазымнан сақтандыратын көмекшіміз, оның сырын біліп, тілін алу баршамызға керек.Балалар, бағдаршамды кім ойлап тапқанын білесіңдер ме? Ал, ендеше тыңдап көрелік.Алғашқы бағдаршам темір жол бойында пайда болды. Оны ойлап тапқан адамның есі

Ресейде алғаш жолдарды I Петр салдыра бастаған. Автокөлік жүргізушілеріне жолда дұрыс жүру қатаң ескертілді. Ресейде үш түрлі бағдаршамдар 1920 жылдары іске қосыла бастады. Бертін келе оны автомат жүйесі арқылы басқару ойластырылды.Ал, бүгінгі таңда бағдаршамды электронды есептеу машинасы арқылы басқару жүзеге асырылған. Қазақстанда бағдаршамдар барлық ірі қалаларда орнатылған. Қазақстанда 1917 жылға дейін небәрі 127 км ғана жол бар болатын. Елуінші жылдары республикамызда асфальт жолдардың ұзындығы отыз мың км болды. Ал қазір сегіз жүз миллион км – ден асады.

Егер қиылыстағы бағдаршам шамдары жұмыс істемей қалса, бағдаршам міндетін мемлекеттік автоинспекциясының қызметкерлері атқарады. Реттеуші сол сәтте барлық көліктермен жаяу жүргіншілермен әңгімелесіп,қозғалысты реттейді.

-Бағдаршамның қызметін кім айтып бере алады?

Бағдаршам екі түрлі болады. Жаяу жүргіншілерге арналған және автокөлік жүргізушілеріне арналған. Жаяу жүргіншілерге арналған бағдаршамда екі шам болады,қызыл және жасыл.Жүргізушілерге арналған бағдаршамда үш түрлі шам орналасқан.Олар жоғарыдан төмен қарай қызыл,сары және жасыл түсті болады.Қызыл «Тоқта!»деген белгі берсе,сары «Дайындал!» ал жасыл «Жүре бер!» дегенді білдіреді.Жаяу жүргіншілерде қызыл «Тоқта!»,жасыл «Жүре бер!» деген.

. Ал, балалар, жолдағы жол белгілері не үшін керек деп ойлайсыңдар?14 - оқушы: Жол белгілері жолдарда қозғалысты реттеуге көмектеседі. Жүргізушілер мен жаяу жүргіншілерді жол апаттарынан сақтануды ескертеді, қайда баруға болады және болмайтындығын көрсетеді.Ескерту белгілері.оқушы: Үшбұрышты қызыл бояумен көмкерілген бұл белгілер жол бойында жағдайсыз, яғни қауіпті жерлер бар дегенді білдіреді.(суреттерін көрсете отырып әр оқушы екіден ескерту белгілерін атап шығады).• жаяу жүргінші өтпесі• балалар• жол жөндеу жұмыстары• екі жақты қозғалыс• велосипед жолымен қиылыс• шлагбаумы бар темір жол• шлагбаумы жоқ темір жолБасымдылық белгілері

оқушы:– бұл белгілер жүріс бөлігінің немесе жолдың жіңішкерген бөліктерінің көше қиылыстарын өтпелерін кесіп өту керектігін бейнелейді.• басты жол• басты жолдың аяқталуы• жол беріңіз• аялдамасыз қозғалуға тыйым салынады.Тыйым салатын белгілер.оқушы: Дөңгелек шеңбер түрінде қызыл бояумен беріледі. Ол қозғалыс атаулының бәріне тыйым салады (суреттерін көрсете отырып әр оқушы екіден ескерту белгілерін атап шығады).• кіруге тыйым салынады• қозғалысқа тыйым салынады• велосипедпен жүруге тыйым салынады• жаяу жүргіншілердің қозғалысына тыйым салынады• аялдауға тыйым салынадыНұсқау белгілері

оқушы:– бұл топтағы белгілер жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер жүретін жерлерді көрсетеді, қандай да болмасын көлік түрлерінің біреуінің нақты бағыттағы қозғалысына рұқсат береді.• түзу қозғалыс• оңға қозғалыс• айналма жол• велосипед жолы• жаяу жүргінші жолы• ең төменгі қозғалысты шектеуАқпараттық көрсеткіш белгілері

оқушы:.Бұл топтағы белгілер жол қозғалысына қатынасуларға, жаяу жүргіншілер өтпесі орналасқан жер, қоғамдық көлік аялдамасы, көлік тұратын орын туралы хабарлайды.• автобус немесе троллейбус тоқтайтын жер• трамвай тоқтайтын жер• біржақты қозғалыстағы жол• тұрақ орны• жаяулар өтпесі• жер асты жаяулар өтпесіҚызмет көрсету белгілері.оқушы: Қызмет көрсету белгілері - тиісті объектілердің орналасуын хабарлайды.• алғашқы медициналық көмек пункті• аурухана• телефон• тамақтану орны• ауыз су• демалыс орны- Өте жақсы, балалар. Осы жол белгілерін үнемі естеріңде сақтаңдар. Ал енді мына бір көрініске назар аударыңдар.Үш оқушы мектепке бару үшін үйінен шықты да, көлік жүретін көшеде қуаласып ойнады. Тәртіпсіздеу біреуі екінші оқушыны итеріп жібереді. Ол жығылып қалады. Үшінші оқушы жығылған баланы тұрғызуға көмек көрсетеді. Дәл осы кезде бұрылыстан шыға келген машина әзер тоқтайды. Итерген тәртіпсіз оқушы бар ықыласымен айқайлап, күліп тұрады.- Осы көрініс жайында не айтасыңдар? - Әрине, осындай ережеге сай емес ойындар кездейсоқ апатқа кезіктіреді. Сондықтан жолда жүру ережесін үнемі сақтаңдар. «Қай жерде ойнауға болады? Ал қай жерде ойнауға болмайды?».- Біз ауылда бір жерден екінші жерге жаяу

1.Жол белгілерін көрсет

2.Автобус аялдамасын көрсет.

3.Жол қиылысын көрсет

4.Бағдаршамды көрсет

- Жақсы, балалар. Біздер көшеде жүру ережелері жайлы көп әңгімеледік. Енді сендержол ережесі жөнінде тақпақтар білесіңдерме?

1.Қызыл көзін ашқанда,2.Тротуар – жүрер жолы жаяудың,желаяқтың,Сынық сүйем баспа алға.Жайбасардың, баяудың.Сары көзін ашқанда,Машинаның жолы – көше ортасы,Қарап қалма аспанға.Соны ұмытып кете көрме, аяулым.Жасыл көзін ашқанда,Өте бергін жасқанба.

3.Арманға алдан күткен асығамыз,Біз қалай толқын атпай басылармыз.Жол жүру ережесін жақсы біліп,Сақтықта тұра алатын жас ұланбыз.Жалғайтын достастырып бар елменен,Жолдардан тұрады ғой әлем…