Жылдам оқу авторлық бағдарламасы 2 сынып

САЛМАНОВА ТУМАР РАХИМБАЕВНА

Жылдам оқу

Авторлық бағдарлама

2024 жыл

Түсінік хат

Бүгінгі заман талабы білімді де білікті, өздігінен тығырықтан шығуға жол таба білетін, өмірге икемді тұлғаны тәрбиелеуді қажет етеді.Білім көзі бастауыштан басталғандықтан, ең әуелі сауаттылық пен оқушылардың оқуға деген білім, білік дағдысын бастауыштан қалыптастырып, тәрбиелеуіміз дұрыс. Бала бастауыш сыныптан бастап шапшаң оқуға дағдылануы тиіс. Себебі, оқу жылдамдығы төмен бала өз сыныптастарына қарағанда үй тапсырмаларын орындау барысында оқып-түсіну үшін көп уақыт жұмсайды, шаршайды, оқуға деген ықыласы төмендеп, өзіне сенуден қалады. Нәтиежесінде баланың оқу көрсеткіштері нашарлап, эмоциональдық күйзеліске ұшырап, оқуға мүлдем құлқы болмайды.

Сондықтан баланы алғашқы сабақтардан бастап әр түрлі әдістемелері арқылы тез оқу әдісіне машықтандырып, көп еңбек етіп, қызығушылығын тудыру керек. Тез оқу әдісіне қандай факторлар кедергі келтіруі мүмкін:

1) тақырыпты оқып шықаннан кейін, не туралы оқығанын түсінбеуі

2) сөздің астарын, мағынасын тусінбеуі

3) регрессия – көздің оқу кезінде қозғалу жылдамдығы, 1 сыныпта

4) көру аймағының аздығы, бұл дегеніміз бала көзінің қозғалтпай отырған кездегі, көзге жақын көрініп тұрған аумақ немесе кітап бөлігі

5) артикуляция, яғни жай ежіктеп оқу барысында, дауысын шығарып, оқу процесіне есту аппаратының (құлағының) қосарланып қатысып отыруы.

Міне осы факторлардың бәрін ескере отырып ең бірінші баланың көруі арқылы есте сақтау қабілетін дамытуға ерекше көңіл бөлу керек

Ол үшін сабақтарда:

1) түрлі суреттер топтамасын пайдаланып, көрсетіп, балалардан 1секунд ішінде жаттап алған нәрселерін сұрау

2) екі бағанға сөздер жазып, балаларға көрсетіп, оқытып қайталап сұрау

3) мағынасы қарама-қарсы сөздерді айтқызып жарыстыру

4) өткен тақырыптарды қайталап сұрап тұру

5) тақырыптың кез келген сұрақ қойып, жауабын тез тауып айтуға жаттықтыру

6) жаңылтпаштар оқыту

7) оқу жылдамдығын салыстырып, жиі жарыстыру, көрсеткіштерін күнделікке жазу

8) таныс тақырыпты оқытып, тез басқа таныс емес тақырыпқа көшу

9) тіркес немесе біріккен сөздерді жазғызып олардың қандай сөздерден құралғанын сұрау

10) берілген әріптерден сөз құрастыру; кім көп сөз, әрі кім тез?

Осындай әр түрлі жаттығулардан кейін, баланың оқуға деген құлшынысы артып оқуға белсене қатысып, өзінің оқуға тез бейімделе бастағанын байқамай қалады.

Баланы тез оқи білуге үйрету, бұл бүкіл білім беру ісінің негізгі фундаменті болып табылады. Өйткені бала әрі қарай осы оқу әдісін меңгеруіне байланысты әр түрлі пәндерді тез оқып, үйреніп, игеріп кетеді.

Баланы қалай тез оқуға үйретуге болады?

Оқу дағдысы- бұл оқудың негізі, мектепте жақсы оқудың шарты болып табылады. Осы кітапшада келтірілген жаттығулар балаңыздың оқу деңгейін, жылдамдығын көтере алуға көмектеседі. Оқу - балалар үшін өте күрделі процесс. Мұнда зейін, қиял, есту және дыбыс катализаторлары қатысады. Оқу жылдамдығы сөйлеу жылдамдығына жақын болу тиіс. Мектепте оқу жылдамдығы төмен балаға жаңа материалды меңгеруге қиынға соғады. Себебі ол есептің шартын оқығанша, тез оқитын бала есепті дәптерге көшіруге үлгереді. Оқу жылдамдығы үлгерудің басты факторы болып табылады. «Оңтайлы оқу» деген ұғым бар, минутына 120-150 сөз оқу, тек осы қарқында ғана оқушы материалды жақсы меңгере алады.

Балаларда баяу оқудың негізгі себептері:

1.Зейін және есте сақтаудың төмен деңгейі (бала төртінші сөзді оқығанда, бірінші сөзді есіне түсіре алмайды және де оқығанның мағынасын түсіне алмайды.)

Зейін оқу процессінің қозғауышы. Баяу оқыған бала, зейінді басқа нәрсеге аударады,мәтінге қызығушылығы жоғалады, оқу механикалақ түрде болады.мағынасы есте сақталмайды.Үйде ата-аналар есте сақтау қабілеттерін жиі дамыту жұмыстарын өткізу қажет.

2.Көрудің оперативті көлемнің төмендеуі. (бала көзімен бүкіл сөзді емес, тек қана екі, үш әріпті көре алады.).

3.Сөздік қоры аз.

4.Регрессия – бұл көздің қайтымды қозғалысы.Көптеген балалар өздері байқамай сөзді екі рет оқиды.

5.Артикулянды аппарат дамымаған.

6.Жасына сай емес тандалған туындылар.

Бағдарламаның мақсаты: жаңртылған блім мазмұны негізінде түрлі әдістерді пайдалану арқылы оқушылардың зейіндік ойлау қабілеті мен жылдам оқыту қабілетін арттыру

Бағдарламаның міндеттері:

1.Бастауыш сынып оқушыларының оқу сауаттылығын қалыптастыру және олардың оқырман қызығушылығын арттыру үшін оқыту тәсілінің тиімді әдістерін таңдап алу.

2.Бастауыш сынып оқушыларының түйінді құзіреттіліктерін дамыту, оқырмандық қызығушылығын ояту.

3.Ауызша және жазбаша байланыстырып сөйлеу тілін дамыту, шығармашылық қабілетін дамыту, көркем шығармаларды оқуға сүйіспеншілігін арттыру;

4.Оқырмандық және функционалдық сауаттылықты қалыптастырудың тиімді механизімдерін таңдау арқылы бастауыш сынып оқушыларының оқу сауаттылығын жетілдіру.

5. Балалар әдебиетінің, озық үлгідегі шығармаларын жүйелі оқыту, оқушының әдеби сауатын ашу, рухани дүниесін байыту, көркемдік-эстетикалык, талғамын арттыру, ізгілікті- елжанды дара тұлға тәрбиелеу.

6. Оқушылардың оқу дағдысын қалыптастыру;

Өзектілігі:

Қазіргі кезде мектеп оқушыларының оқу қызығушылығының төмендеп кету себептері;

Оқу дағдысының қалыптаспауы, жалпы білім жетістіктеріне әсер етуі.

1.Бұқаралық ақпарат құралдары ықпалының артуы;

2.Қоғамдық өмірдің күрт өзгеруі;

3.Ересектердің балалармен біріге оқу әрекет ұстанымының өзгеруі;

Проблемалар:

Оқу шапшаңдығын тежейтін қиындықтар мен кедергілер

Оқу шапшаңдығын тежейтін себептер өте көп, олардың ішінен негізгі 7 кедергіні атап өту орынды.

1. 1с-әрекеттің табиғи қарқыны.

2. Регресс.

3. Антиципация.

4. Артикуляция.

5. Көрудің аз кеңістігі.

6. Зейіннің деңгейі.

7. Жады. Аталған себептердің әрқайсысы оқу қарқынына әсер етеді.

Күтілетін нәтиже:

Бастауыш буын оқушыларының оқырман сауаттылығын және кітап оқу

қызығушылығының деңгейін көтеру.

Оқырман белсенділігін арттыру.

Бастауыш сынып оқушыларының оқу сауаттылығы, дағдысы қалыптасады;

Оқушының өз бетінше оқу ынтасын дамыту.

Оқушылардың оқу мәдени деңгейі мен дүниетанымын қалыптасады.

*Оқу шапшаңдығы жақсы көрсеткіштерге ие болады.

Өнімі:

Жылдам оқудың әдіс-тәсілдерін қолдана отырып, зерттеу объектісін педагогикалық ізденістермен зерттелген жұмыстарды баспаға ұсыну.

Жұмыстың ғылыми-әдістемелік деңгейі: жаңашылдық немесе қолданыстағы бағдарламалармен салыстырғанда осы бағдарламаға енгізілген жаңа түсініктемені қалпына келтіру мақсатында ұсынылған авторлық бағдарлама жаңартылған білім мақмұнына негізделіп типтік-үлгілі бағдарлама мақсаттарына сүйене отырып құрастырылған.

Бағдарламаның ғылыми табиғаты – оның жаңа білім беру парадигмасы

философиясына, әдіснамасына, психологиясына және педагогикалық ғылым мен практиканың соңғы жетістіктеріне сәйкес әзірленген.

Бағыттылығы:

-оқушыларда ББД қалыптастыру ғана емес, жеке тұлғасын дамыту және тәрбиелеу;

-алалардың психофизиологиялық және әлеуметтік денсаулығын сақтау;

-білім беру процесінің экономикалық, экологиялық, этнопедагогикалық, психологиялық бағыттылығын қамтамасыз ету;

-білім беру мазмұнының гуманистік, интеграциялық және инновациялық тәсілдерге сәйкестігін қамтамасыз ету және т.б.;

-ғылым талаптарына сәйкестікті қамтамасыз ету (проблеманың болуы, ғылыми гипотеза, проблеманы гипотетикалық шешу, ғылыми негізделген зерттеу жүргізу, зерттеу нәтижелерін зерттеу алдында алынған мәліметтермен салыстыру);

Білім өнімі: оқушылардың сабақ барысындағы танымдық, зерттеушілік іс-әрекетерінің барысында әзірленетін материалдар.

Оқушының оқу өнімі: конспект, тезистер, тарихи талдау, ғылыми мәселелерді өздігінен шешуі, нақыл сөздерін есте сақтау, эссе, шығарма таныстырылым, рөлдік ойындар, ізденіс жұмыстары, мазмұнын тану, ой қорыту, ойтолғау т.б.

Жаңартылған білім мазмұны бойынша күтілетін нәтиже – қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілік негізінде, сыйластық, бірлескен жұмыс, ашықтық, білімі мықты, қарым-қатынас қабілеті, тәртібі қалыптасқан, кеңейтілген дағдыларды меңгерген: білімді функционалдық және шығармашылық қолдану; сыни ойлау; зерттеу жұмыстарын жүргізу; ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану; әртүрлі коммуникация түрлерін қолдану, оның ішінде тілдік дағдыларды меңгеру; топта және жеке жұмыс жасау, жұптық жұмыстарды орындай білу, алған білімдерін жинақтап, әртүрлі мәселелерді шешуде қолдану икемділіктерін дамыту.

Бағдарлама «Оқу жоспарының вариативті бөлігінің оқу бағдарламалары мен элективті курстарды сараптамадан өткізу және оларды жаңартылған білім беру мазмұны аясында әдістемелік қамтамасыз ету туралы ереже» (бұдан әрі – Ереже) Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III «Білім туралы» Заңына (06.05. 2020 ж. енгізілген толықтырулар мен өзгертулер негізінде) сәйкес әзірленді.

Ақпараттық–әдістемелік бөлім

Авторлық бағдарлама түсінік хатта көрсетілгендей мақсат, міндеттерді жүзеге асыруға бағытталған. Бағдарламадағы тарауларға орай алынған тақырыптар білім беру стандартына сай игеруге тиіс материалдарды қамтиды. Ал осы тақырыпты игеруде қашықтан оқу барысында қолданылатын инновациялық тәсілдері тақырыптарды толық меңгеруге көмектеседі. Инновациялық әдіс-тәсілдер арқылы берілген тапсырмалар, шығармашылық жұмыстар формативті бағаланады. Шығармашылығын дамытатын, тақырыпқа сай берілген тапсырмалар оқушылардың даму рейтингін бақылап, мониторинг жасауға көмектеседі. Оқушы жұмысын бағалауда төмендегідей ерекшеліктерге:

оқушының шығарманы түсіне отырып, мәнерлеп оқуына;

талапқа сай, нақышына келтіріп, қашықтан айта білу шеберлігіне;

ақын шығармашылығын толығымен игеруіне;

қаламгерлер мұрасын дәріптеуге бағытталған түрлі шығармалар, көркемсөз оқу байқауларына қатысуына;

шығармашылық, ізденіс жұмыстарымен айналысуына баса назар аударған жөн.

Мәтінмен жұмысты бағалау критерийі

«9-10» - оқушы шығарма мазмұнын түсінудегі тыңдалым, айтылым, жазылым, сөйлесім дағдыларын еркін орындай алса, мазмұны мен идеясын еркін түсініп, тапсырмаларын орындай отырып, жұмысты мұқият орындаса қойылады.

«7-8»- оқушы тапсырманы шығарма мазмұнын түсіну барысында тыңдалым, айтылым, жазылым, сөйлесім дағдыларына байланысты қателер жіберсе, ойын жеткізуде немесе талдауда сәл қателіктер болғанда қойылады.

«5-6» -мәтінді оқығанмен, талдауда белсенділік танытпай, тыңдалым, айтылым, жазылым, сөйлесім дағдыларын орындауда қателері болса.

«3-4» - мәтінді оқуда қиналып, талдауда белсенділік танытпай, тыңдалым, айтылым, жазылым, сөйлесім дағдыларын орындауда жіберілген қателері көп болса, тақырыптан ауытқушылық орын алғанда қойылады.

«1-2» - шығарманы оқымай, мазмұнын мүлде игермегенде қойылады.

Критерийлер

Дескриптор

балл

Мәтін мазмұнының меңгерілуі

Мәтінді оқиды, түсінеді.

көтерілген басты мәселені анықтайды, тірек сөздерді таба біледі.

Негізгі мәселеге байланысты өз ойын толық жеткізіп айта алады.

Барлығы:

3 балл

Шығарманы талдау

әдеби туындыны тұтастай қабылдау мәдениеті,

көркемдік бейнелеу құралдарын таба білуі

Шығарманың түйінін тауып, құнды, әрі еркін жауап беруі

Барлығы

3 балл

Шығарманы меңгерудегі ауызекі сөйлеудің жүзеге асырылуы

рөлде ойнай алу қабілетіне

өзара сұхбатта, пікірталаста сөздерді ұтқыр, тиімді қолдана алуы

Толық , көлемді сөйлемдермен қорытынды жасайды, сұрақ қоя біледі

3 балл

Шығарма, эссе түрлері, ойтолғау, т.б жұмыс түрлерінің жүзеге асырылуы

Ой реті сақталады;

Дәйек сөздерді, мысалдарды, фактілерді дұрыс қолдана біледі;

Тілдік нормаларға сай орындап жазады;

Құрылымын сақтап жазады;

6 балл

Барлығы

15 балл

Күнтізбелік-тақырыптық жоспарлау

Сағат саны

Барлығы

практика

теория

Сөйлеудің адам өміріндегі маңызы мен оның қажеттілігі

Сөздік қорларын дамыту Сөйлеудің адам өміріндегі маңызы және оның қажеттілігі туралы түсініктерін қалыптастыру

Сөздік қорларындамыту . Сөйлеудің адам өміріндегі маңызы және оның қажеттілігі туралы білім алады

Ауызекі және жазба тілде сөйлеу туралы түсінік.

Сөздік құрамына кіретін дыбыс пен әріп, олардың қолданылуы туралы білу.

Сөздік құрамына кіретін дыбыс пен әріп, олардың қолданылуы туралы білім алады

Балаға хат, ашық хаттар

Өз ойын жеткізуге үйрету, баулу

Өз ойын жеткізуге үйрету, баулу туралы білім алады

Жылдамдықты дамыту.

Жылдам ойлауға, шапшаңдыққа үйрету

Жылдам ойлауға, шапшаңдыққа үйрету туралы білім алады

Артикуляционды жаттығу.

Логикалық қабілетін арттыру

Логикалық қабілеті артады

Жаңылтпаштарды әртүрлі оқу.

Жылдам ойлау, жылдам оқу қабілетін арттыру

Жылдам ойлау, жылдам оқу қабілетін артады

Көру аясын дамыту.

Функционалдық сауаттылығын арттыру

Функционалдық сауаттылығы артады

Антиципация (мағыналы ойлау).

Терең ойлау қабілетін арттыру

Терең ойлау қабілеті артады

Түртіп оқу.