Жырау және тарих тақырыбына сабақ жоспары, 8-сынып

САБАҚ: 15

Мектеп: №15

Күні: 5 қазан

Мұғалімнің есімі: Суйеуова г.А.

СЫНЫП:8

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Жырау және тарих.

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

8Б/С1. Тарихи және көркемдік құндылығы. Шығарманың тақырыбы мен идеясын осы тектес басқа шығармалармен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау.

Негізгі мақсат

Ақтамберді жыраудың –өмір жолы мен еңбектеріне тоқтала отырып, шығармаларының идеялық мазмұнынын ашу, талдау

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

ХҮІІІ ғасырдағы аса көрнекті жырауы Ақтамберді Сарыұлы туралы білім беру, толғауларын талдау,

Оқушылардың басым бөлігі:

Оқушылар бір-біріне түсіндіре отырып, басқа шығармалармен салыстырып, талқылап өз ойын дәлелдей алады

Кейбір оқушылар:

Берілген сұрақтар бойынша шығарманың тақырыбы мен идеясын аша алады, тарихи және көркемдік құндылығын бағалайды.

Жырдағы кейіпкерлердің образын топтастыра алады, кейіпкер бойындағы қасиеттерден нені үйренгенін, нені өзіне үлгі етуге болатынын өз ойымен айта алады

Бағалау критерийі

Жеке, жұптық, топтық тапсырмаларды орындай алады. Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Тілдік мақсат

Оқушылар:

Зерттеу, суреттеу, салыстыру, қолдану, талқылау барысында жұппен, топпен диалогқа түсу арқылы пікір алмасып, өз ойын дәлелді жеткізе алады, түйінді ойларын ортаға сала алады

Негізгі сөздер мен тіркестер:

XVIII ғасыр тарихындағы жаңа бетбұрыстар, Ақтамберді туралы мәлімет. (Күлдір-күлдір кісінетіп) толғауының мазмұны, ерлік, батырлық туралы толғаулары. (Жағалбай деген ел болар,Жағалтай деген көл болар,Жағалтайдың жағасыЖасыл да байтақ ну болар.Атадан алтау туғанныңЖүрегінің бастарыАлтынменен бу болар,Атадан жалғыз туғанныңЖүрегінің бастарыСары да жалқын су болар,Жалғыздық ,сені қайтейін

Алдыңғы оқу

Талдай алу, салыстыру, сұрыптау, тұжырымдау, өз ойын дәлелдеу дағдылары

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы

5 мин

1. Қоржындағы заттарды таңдап алу арқылы топтарға бөлінеді. Үй тапсырмасын тексеру (5 минут) Оқушылардың үй тапсырмасына дайындығын анықтау үшін «Ыстық орындық» стратегиясын қолданамын. Бір оқушы ортаға шығып, орындыққа отырады да сол оқушыға оқушылар сұрақ қояды.

1. Әл-Фарабидің өміріне шолу жасаңыз.

2. Ол ғылымның қай салаларымен айналысқан?

3. Қандай еңбектерін білесіз?

4. Трактат дегеніміз не?

5. Өлеңдерінде қандай ой айтылған?

. Қызығушылығын ояту

1. Жыраулар поэзиясы қай ғасырларды қамтиды? XV-XVIII ғасыр2. Жыраулар поэзиясының негізгі тақырыбы қандай?3. Жыраулар өз заманының қандай өзекті мәселелерін жырларына арқау еткен?4. Жыршы, жырау, толғау сөздерін қалай түсінесіңдер? (Толғау деп- өмір, тіршілік туралы терең ой мен толғанысқа құрылған шығарманы айтамыз.)5. XV-XVIII ғасырларда өмір сүрген қандай жырауларды білесің?6. Жыраулық өнер дала «Абызы»деп аталып, кімнен бастау алған?

Қоржын, сырға, білезік, жүзік, моншақ, қапсырма, шашбау, айбалта, қалқан, кездік, жебе, қылыш, найза, тақия, қамшы, киіз үй, домбыра, таға

Ортасы

10 мин

Қазақ тарихындағы аласапыран кезеңде өмір сүрген Ақтанберді «дұшпаннан көрген қорлығым, сары су болды жүрекке. Он жетіде құрсанып, қылыш ілдім білекке. Жауға қарай аттандым, жеткіз деп, құдай, тілекке» деп, өзі айтқандай, он жеті жасында ақ қолына қару алып, ел қорғауға аттанады.Жыраудың ақындық даңқымен балуандық, батырлық даңқы қатар шығады. Орта Азия хандықтарымен, қалмақтармен арадағы ұрыстарға қатысып алғашқы кезде жеке басының ерлігімен, соңынан қолбасшылық қабілетімен көзге түседі. Сақа батырлар санатына қосылған кезде атақты «Ақтабан шұбырындының» куәгері болады.Осы кезде ол жоңғар басқыншыларына қарсы ұлт азаттық күресін ұйымдастырушылардың және жеңісті жорықтарға дем берушілердің бірі ретінде танылады.Жоңғар мемлекеті талқандалып, шығыстағы бұрынғы жау қолында қалған жерлер босатылған кезде сонда қайта қоныс аударған қазақтарды ата мекеніне біржола орнықтыру жолында Ақтанберді айтарлықтай роль атқарады. Өзіне қараған руларды отырықшыландырмақ болып, арық, тоған қаздырады, егін ектіреді.Ақтанберді шығармалары негізінен нақылдық толғаныстар түрінде болып келеді. Олар көшпелі қазақтардың ой арманымен, мақсат мүддесімен астасып жатады. Жыраудың «Түйе мойнын тұз кесер», «Күлді

Толғаулары:

“Күлдір-күлдір кісінетіп», «Түйе мойнына тұз кесер», «Жылқыдан асқан мал бар ма?», «Балпаң-балпаң кім баспас?”, “Жауға шаптым”, “От басар орны отаудай”, “Уа, қарт Бөгенбай!”, “Күмбір-күмбір кісінетіп”, “Сылпаң да, сылпаң жортармын”, “Көк көгершін, көгершін Жыраудың «Жағалбай деген ел болар», «Жағаға қолдың тигенін», «Жел, жел есер, жел есер» толғауларындағы жалғыздық, жарлылық мәселелерінің жырлануы. «Балпаң балпаң кім баспас», «Жауға шаптым», «От…