Жыраулар поэзиясы тақырыбы бойынша сабақ жоспары, 9 сынып

Қазақ әдебиеті Сынып: 9

Сабақтың тақырыбы: Жыраулар поэзиясы

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: ХҮ-ХҮІІ ғасырлардағы жыраулар поэзиясы және жыраулардың өмірбаяны туралы бөлімдерін жинақтап, кеңейтіп, пысықтап, толықтыру;

Тәрбиелік: Жыраулар поэзиясын оқыту арқылы ұлы адамдардың өмірін өнеге ете отырып, адам бойындағы жақсы қасиеттерді (ақылдылық, тапқырлық, татулық) қалыптастыру.

Дамытушылық: Жырларды мәнерлеп, сауатты нақышына келтіріп оқи біллуге баулу, танымдық деңгейлерін көтеру, ой-өрісін, есте сақтау, шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Сабақтың әдістері: баяндау, түсіндіру, сұрақ – жауап, карточкамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: жыраудың сөзі жазылған плакат, жыраулар портреті, кесте, сызба.

Сабақтың түрі: аралас сабақ

Пәнаралық байланыс: тарих.

Сабақтың барысы:

а) Ұйымдастыру: Сыныпты сабаққа әзірлеу; Сәлемдесу, түгендеу, класс тазалығына көңіл бөлу, оқушылардың назарын сабаққа аудару;

Үй тапсырмасын сұрау:

Үйге берілген тапсырма: ХҮ-ХҮІІІ ғасырлардағы ел аузындағы аңыздарды тауып, дайындалып келу. Сұрақ – жауап әдісі бойынша жырау поэзиясының тақырыбы, идеясы туралы сұрау Аңыздарды дайындалып келгендер болса сұрау. Бір – екі оқушылардан жатқа сұрау.

Жаңа білімді түсіндіру, меңгерту.

Сабақты түсінгендігін тексеру

Жырау толғауларындағы негізгі тақырып пен идея қандай ?

Адам өмірінің кезендерін суреттеген қандай өлеңдер бар?

Ел бірлігін сақтау идеясы жырау толғауларынан қалай көрініс береді?

Жыраулар поэзиясы көшпелі халық өнерінің айнасы. Онда халықтың тіршілігі, әлеуметтік- экономикалық қарым-қатынасы, халықтың арман-мұраты, әдет-ғұрып, салт-санасы бейнеленген. Осы жырау поэзиясы жайында ақындардың берген бағасы: М.Әуезов «Жыраулардың сөзі мақсатсыз айтылмайды.Не айтса да көптің мұңы, көптің жайы туралы айтылады» Шәкәрім ескі ақындар поэзиясында «терең сыр» барын таниды. Олардың жырында «қыран құстың ұшқаны, ақбөкеннің жүрісі, жайдақ желдің желісі, мөлдір судың аққаны, адам жанының жайма шуақ кезеңі» -баршасы көшпелі қазақ өмірінің бүкіл әлеуметтік, рухани тіршілігі бейнеленген деп ой түйеді. Мағжан Жұмабаев «Батыр Баян» поэмасында:

Бұқар мен Тәтіқара жырлағанда,

Толқынды тұңғиық боп төгілді жыр,-

Жыраулар поэмасының негізгі тақырыбы не?

Жыраулар өз толғауларына әр түрлі тақырыпты өзек еткен. Оларды ең алдымен туған елінің тағдыры толғандырған. Елім деп еңіреп өткен. Жырларының негізгі өзегі –сол.