10-сыныпта Бауыржан Жақып өлеңдерін талдау жұмысы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Шығыс Қазақстан облысы

Бағыты: Қазақстан тарихи ескерткіштері және болашақ дамуы бар саяхат маршруты.

Секциясы: әдебиет

Тақырыбы: « Бауыржан Жақып өлеңдерінің көркемдік ерекшелігі»

Ғылыми жетекші: Нукебаева Г. С

Ғылыми кеңесші:

Абайдың мемлекеттік тарихи –мәдени және әдеби- мемориалдық мұражайының

директоры, ф.ғ.к., доцент Әубәкір Ж. М.

Семей қаласы

Мазмұны

Кіріспе........................................................................................... ...................... 3

І тарау. Лирикалық өлеңдері мен сюжетті балладаларының жанрлық ерекшелігі ...................................................................................... ................... 5

ІІ тарау. Бауыржан Жақып лирикасындағы ұлттық болмыс мәселесі................. 13

ІІІ тарау. Ақын өлеңдерінің көркемдік және стильдік ерекшелігі........................ 17

Қорытынды.................................................................................. .................... 19

Қолданылған әдебиеттер тізімі.................................................................... 21

Кіріспе

Ақын, ғалым, филология ғылымдарының докторы –

Жақып Бауыржан Өміржанұлы 1963 жылы 1 мамырда

Шығыс Қазақстан облысының Абай ауданында Аққора

ауылында дүниеге келген. ҚазМУ-ді (қазіргі Қаз МҰУ)

бітірген. Қазақ теледидарында, «Жалын» баспасында қызмет

еткен жылдары ақынның «Жұлдызды шақ» (1987ж.), «Ақ

лақ» (1997ж.) жыр жинақтары жарық көрген. 1986 жылдан

ҚазҰУ-де оқытушы, аға оқытушы, 1992 жылдан деканның

орынбасары, 1995 жылдан кафедра меңгерушісі, 2001

жылдан декан қызметтерін атқарады. 1997 жылы «М.Әуезов

– публицист» ғылыми зерттеу кітабы жарық көрген. 1996

жылы жарық көрген «Айдындағы аспан» жыр жинағында

Бауыржанның лирикалық өлеңдері мен сюжетті балладалары,

сондай-ақ, «Жан даусы» атты өзгеше формада жазылған

поэмасы енгізілген. Ал ақынның 2004 жылы жарық көрген

«Уақыт ұршығы» атты жыр жинағында кейінгі жылдар

бедерінде жазған өлеңдері, балладалары мен поэмалары

енгізілген. Бауыржан Жақып 1984 жылы «Жігер»

фестивалінің, 1990 жылы Қазақстан Жазушылар одағы

сыйлығының, 1998 жылы Қазақстан Журналистер

одағының сыйлығын, 1998 жылы «Дарын» мемлекеттік

жастар сыйлығының лауреаты атанған.

Бауыржан Жақып – ғалым. Филология ғылымдарының

докторы, профессор, республикаға танымал ақын Бауыржан

Жақыптың «Публицистикалық шығармашылық негіздері» деп

аталған оқулығы 2007 жылы «Қазақ университеті»

баспасынан шықты. Оқулық төрт бөлімнен тұрады.

Бауыржан Жақыптың сөз болып отырған оқулық

кітабының ғылыми құндылығы алдымен онда бағзы

замандарда пайда болған ұлттық өнеріміздің бірі –

көсемсөзіміздің өзіндік өнер екендігі бұлтартпас мысал-

деректермен ғылыми терең зерделеп, дәлелденгенінде.

Автор ұлттық көсемсөзіміздің туу, пайда болу, даму

тарихын, сондай-ақ, оның өзіндік өнер ретіндегі табиғатының

қыр-сырларын алға жайған. Бұл орайда ғалым Ахмет

Байтұрсынұлының қағидаларын жандандырып, көсемсөздің

көне заманнан-ақ шешенсөзден бастау алғанын дәлелдейді.

Нақты тарихи фактілер, деректерге сүйеніп, ондай

негіздердің арғысы – б.з.б. 2-1 мыңжылдықтарда пайда болған

магиялық аңыздарда, тотемдерде, қабырнама жазуларда,

эпиграфияларда, бергісі – біздің заманымыздың бастапқы

ғасырларындағы Білге қаған, Күлтегін, Күллі-Шор, Тоныкөк,

Өнгін, Селенгі, Суджын, Корболғасун ескерткіш тастарында

жазылған өмірбаяндық жазу мәтіндерінде, ортағасырлық

батырлар жырларында, көне жыраулар поэзиясында,

халықтың, халық билерінің шешендік сөздерінің түйіндерінде

жатқанын айқындайды.

Ол публицистиканың негіздерін айқындаған бөлімде

әйгілі ғалым-ғұламаларымыздың, әдебиетші,

ғалымдарымыздың айтқан ойларын, мәйекті деректерін әділ

зерделеп, соларды бағалап отыруды ұмытпаған, зерттеп

отырған тақырыбының, проблемасының сырын, астарын

ашуға өте шебер пайдаланған.

«Алаш», «Сарыарқа», «Абай» басылымдарында қызмет

еткен журналист Жүсіпбек Аймауытовқа күні кешеге дейін

публицист ретінде берілген, тұжырымдалған баға жоқ еді.

Оны жазушы, көркемсөздің қас шебері ретінде танып

келгенбіз. Бауыржан Жақып, оның алда аталған

басылымдарда, сондай-ақ Семейдің губерниялық «Қазақ тілі»

газеттерінде жарияланған көпке беймәлім баспасөздік

материалдарын тірнектеп іздеп тауып, талдап, қорытып,

Жүсіпбек Аймауытовты журналистикамыздың көркем

публицистикасын негіздеушінің бірі ретінде танытып,

журналистикаға тікелей әкеліп отыр.

Ахмет Байтұрсынов пен Міржақып Дулатовтың «Айқап»

журналындағы және «Қазақ» газетіндегі, Ә.Бөкейхановтың

«Қазақ» газетіндегі публицистикалары туралы айтылғандары

да жаңалыққа толы.