5 сынып, қазақстан тарихы Андронов және Беғазы-Дәндібай мәдениеттері слайд

Бөлім тақырыбы : Қазақстандағы ежелгі адамдардың өмірі Сабақ тақырыбы: Андронов және Беғазы-Дәндібай мәдениеттері 2 - сабақ

Қазақстан тарихы

5-сынып

Нұр-Сұлтан қаласы Білім беруді жаңғырту орталығы

Тарих пәнінің мұғалімі: Панияз Ш.

Оқу мақсаты:

5.2.2.2 археологиялық деректерге сүйене отырып, Андронов және Беғазы-Дәндібай мәдениеттерінің белгілерін анықтау;

Бағалау критерийлері:

Андронов және Беғазы-Дәндібай мәдениеттерінің белгілерін анықтайды ;

Андронов және Беғазы-Дәндібай мәдениеттерінің белгілерін ажыратып , талдайды .

Зерттеу сұрағы:

5.2.2.5 Ә.Марғұланның Қазақстан археологиясының дамуына қосқан үлесін айқындау.

Климаты:

жылы және қуаңшылық

(мыңдаған жылдарға созылды)

өзендер суы тартылды, көлдердің су деңгейі төмендеді

Бұдан 3000 жыл бұрын еліміздің табиғаты құрғақ, қысы қатал әрі ұзақ, жазы ыстық әрі қысқа болған.

Құю қалыбы ( форма) ретінде саз балшықты, металды, тасты пайдаланған

Металл кеніш аймақтары : Зыряновск (ШҚО ), Нарын мен Қалбада ( ШҚО) 1100 тонна қалайы шығарылған), Жезқазған маңы ( 1 млн. тонна кен өндіріліп – 100 мың тонна мыс қорытылған)

Мыс кен орындары: Жезқазған, Риддер, Қаршыға, Жылтыр, Күшікбай.

Антропологиялық (сыртқы түр сипаты) бейнесі еуропеоидтерге ұқсастығын зерттеген

ғалым – В.П.Алексеев.

Қола дәуірі б.з.б. 2 мыңжылдық – 1 мыңжылдық аралығы

Суреттегі тұлға кім?

Әлікей Марғұлан ғылым саласында қандай жаңалықтар ашуы мүмкін?

Әлкей Хақанұлы Марғұлан – әдебиеттанушы , өнертанушы , шығыстанушы ғалым , Ұлттық археология мектеб i н i ң нег i з i н қалаушы , Бүк i лодақтық география қоғамының толық мүшес i (1933), филология ғылымдарының докторы (1945), Қазақстан ғылым академиясының академигі (1958), Қазақ КСР- i н i ң еңбек с i ңірген ғылым қайраткер i (1961). Оның редакциясымен Шоқан Уәлиханов шығармаларының 5-томдық толық академиялық жинағы жарық көрді .

1946 жылы Ә.Х.Марғұлан жоспарлы зерттейтін археологиялық экспедицияны ұйымдастырды.

Ә. Марғұлан Беғазы және Дәндібай ескерткіш кешендерін алғаш зерттеп, Беғазы-Дәндібай мәдениеті атауын ғылыми айналымға енгізген.

Андронов мәдениеті Қазақстанның барлық аймағына таралған . Андронов мәдениетінің ерекшелігі жерлеу салтынан және үй маңындағы бақташылық шаруашылықтан байқалады . Андронов кезеңінде қолға сиыр малын көбірек ұстады . Андроновтар теселі егіншілікпен де айналысқан .

Академик Ә. Марғұлан Орталық Қазақстан жерінен Беғазы-Дәндібай мәдениетін ашты . Бұл мәдениетке Атасу өзенінен Ертіске дейінгі далалық аймаққа таралған ескерткіштер кіреді . Беғазы-Дәндібай мәдениетінің негізгі белгілеріне жайылымдық шаруашылық , тайпа көсемдеріне арнап салынған ірі обалар , жылқы санының көбеюі , оны мінуге де қолданғаны жатады . Беғазы-Дәндібай мәдениетінде теселі егіншілікпен бірге кетпенді егіншілік те дамыды .

Андронов және Беғазы-Дәндібай мәдениетт ері

Кен ісінің орталықтары

Мыс кеніштері

Қалайы өндіру

Алтын кені

Металл кеніштері

Кен өндіру әдістері

Кенді қорыту

Кен орындары

Ғалым Қ.И.Сәтбаевтың есебі бойынша көне заманда

Жезқазғаннан 1 млн тонна кен өндіріліп, одан 100 мың тонна мыс қорытылған.

Шығыс Қазақстанда Нарын мен Қалба кен орнында 1100 тонна қалайы өңдеген.