6 сынып, 1-тоқсан ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ҚОҒАМДЫ ҚАЛАНЫҢ СӘУЛЕТІ МЕН ӨНЕРІ ҚАЛАЙ БЕЙНЕЛЕЙДІ? слайд

6 сынып

Дүниежүзі тарихы

Ортағасырлық қоғамды қаланың сәулеті мен өнері қалай бейнелейді ?

БҮГІН САБАҚТА

Сенің білетінің :

- Батыс Еуропа қалаларының қолөнері , сәулет өнері , мүсін өнері , бейнелеу өнері , әдебиеті , қала құрылысы туралы мәліметтерді біледі .

Сенің меңгеретінің :

- Қаланың пайда болуы , қоғамға қандай өзгеріс әкелгендігін меңгересің .

Ой қозғау Ортағасырдағы қала өмірі туралы не білесің?

Орта ғасырлық қалалар сауда жолдарының қиылысында , өзен өткелдері маңында , адамдар шоғырланатын жерлерде пайда болды . Көбіне шағын қалашықтар қорғаныс мақсатында ірі замоктардың қалқасында орналасты . Феодал оларға қорған болды , әрине өз пайдасын да ұмытқан жоқ . Феодалдар қолөнершілерді өздері шақырып , оларға қорған болуға , жеңілдіктер жасауға уәде етті . Феодалға қаладан пайда түсіп отырды . Ол қалада бас төреші болды және басқару билігін өз қолында ұстап отырды . Қолөнершілермен қатар қалаларға саудагерлер кеңінен қоныстанды . Еуропаның түпкірлерінен әкелінген тауарлар қаланың базар алаңдарында сауданы қыздыра түсті . Базар ортағасырлық қаладағы ең басты орын болды . Базарда сауда ғана жасалып қойған жоқ , қалалықтар осы араға жиналып маңызды мәселелерін шешіп отырды . Қаладағы ең бай отбасылар өзара туыстасып , уақыт өте келе бірыңғай топқа – патрициатқа айналды . Патрициат мүшелері өз мырзалары рұқсат берген мөлшерде қала өміріне басшылық жасады . Әр қаланың өз соты, әкімшілігі болды . Қала құқықтары хатқа түсіріліп , бұл жазбалар мұқият сақталды . Қалалар тек қана үлкен елді мекен болып қана қойған жоқ , олар жаңа өмір салтын , жаңа дүниетанымды , жаңа адамдарды қалыпта

Ортағасырлық қоғамды қаланың сәулеті мен өнері қалай бейнелейді ?

Батыс Еуропада ортағасырлық қалалар қолөнер мен сауда орталығы ретінде Италияда , Францияның оңтүстігінде (Марсель, Арль , Нарбонн , Монпелье , Тулуза, Монтобан т.б .) пайда болды . Себебі мұнда ІХ ғ. бастап-ақ Еуропаның басқа аймақтарына қарағанда феодалдық қарым-қатынастардың ертерек өркендеуіне өндіргіш күштердің елеулі дәрежеде өркен жаюына және қолөнершіліктің ауылшаруашылығынан бөлінуіне алып келді . Итальяндық және оңтүстік француз қалаларының пайда болуына және өркендеуіне әсер еткен тағы бір тиімді фактор – Италия мен оңтүстік Францияның Византиямен және басқа сол кездегі даму дәрежесі өздерінен жоғары болған Шығыс елдерімен сауда байланысы болғандығы еді . Х-ХІ ғғ . Қалалар солтүстік Францияда да, Нидерландыда , Англияда , оңтүстік-батыс Германияда , Рейн мен Дунай бойында да пайда болды . ХІ ғ. Фландрия графтығында қалалар көбейді . Фландриялық қалалар – Брюгге, Ипр, Гент, Лилль, Дуэ, Аррас және басқаларының жұқа шұға өндірумен даңқы шықты және олар Еуропаның көптеген елдерін шұғамен жабдықтайтын .

Ортағасырлық қалалар

Батыс Еуропада XI ғасырда үлкен құрылыс басталды . Байыған шіркеулер сансыз діндарларды сыйғызу үшін храмдарды ұлғайтты . Қарапайым ағашпен жабылған жайдақ төбелерін тас күмбездермен алмастырды . Оны қалың қабырғалар ғана көтере алатын еді . Сол уақыттағы құрылысшылар Ежелгі Римнің сәулет өнерінен көп үлгі алды , сондықтан да ХІ-ХІІ ғасырлардағы…