Абайдың табиғат лирикасы 5-сынып ашық сабақ материалы

Он бірінші қараша

Сынып: 5"Б"

Сағат: 4 30

I. Сабақтың тақырыбы : Абайдың табиғат лирикасы

II.Сабақтың мақсаты : білімділік - оқушыларға Абайдың табиғат лирикасына арналған өлеңдерінің мазмұнын меңгерту, адам мен табиғат арасындағы байланыс туралы түсінік беру.

Дамытушылық - оқушыларды өз ойын айтуға, көркемдеп еркін сөйлеуге дағдыландыру .

Тәрбиелік мәні - Абай өлеңдері арқылы табиғатты сүюге, аялауға, сұлулықты бағалай білуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: сындарды оқыту.

Сабақтың әдісі : Топтық - ұжымдық жұмыс, ой қозғау, тест, сұрақ - жауап.

Сабақтың көрнекілігі : слайдтар, постер, маркер, стикер.

Пәнаралық байланыс: бейнелеу өнері, саз өнері.

Сабақтың барысы : I. Ұйымдастыру

Оқушы дайындығын тексеру.

II.Психологиялық дайындық .

Мен бүгінгі сабағымызды Ұлы Абайдың , дана Абайдың мына өлең жолдарымен бастамақпын.

Жүрегімнің түбіне терең бойла,

Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла.

Соқтықпалы,соқпақсыз жерде өстім,

Мыңмен жалғыз алыстым, кінә қойма!

Балалар, қалай ойлайсыңдар, Абай шынымен де біз үшін жұмбақ па ?

(Оқушылар жауабы тыңдалады. Оқушылар өз пікірлерін айтады ).

Ия, балалар бұл пікірлеріңе қосылуға болады.Біз Абай өлеңдерімен таныспыз, көп өлеңдерін жатқа да білеміз, бірақ Абай өмірі мен шығармашылығының зерттелмеген тұңғиық сырлары әлі де мол. Бүгінгі сабағымыздың мақсаты да, балалар, Абай өлеңдерін оқи отырып, оның мән - мағынасына үңілу, оның шығармаларын жаңа қырынан тану, өзге ақындарға ұқсамайтын, әдебиетке алып келген жаңалықтарын танып білу.

Ал,олай болса сабақты бастамас бұрын оқушыларды топқа бөліп алайық.

Оқушылар төрт топқа бөлінеді.

Бағалау парақшасын таратамын.

III.Үй тапсырмасы.

Оқушыларға үлестірмелі кәртішкілер таратамын.

"Жыл мегзгілдері " суретімен ұштастыра жүргізілетін сұрақ - жауап жұмысы.

1. Абай Құнанбаев кім?(ақын, ойшыл, аудармашы, ұстаз, қоғам қайраткері, жазба әдебиетінің негізін салушы ).

2. Қай жерде дүниеге келген? (Шығыс Қазақстан обылысы Абай ауданы Қасқабұлақ ).

3. Абай қай жылдары арасында өмір сүрген? (1845 - 1904.59 жас .биыл Абай 169 жаста).

4. Алғаш кімнен хат таныған? (ауыл молдасынан Ғабитхан).

5. Абай оқыған медресе (Семейдагі Ахмет Риза 10 жасында ).

6.Абайдың шын есімі (Ибраһим ).

7.Абайдың әкесі кім ? (Құнанбай - аға сұлтан, ел билеген терең ойлы, Меккеге қажылыққа барған ).

8. Жас шағында Абай тәрбиені кімдерден алады?(жұмсақ мінезді, мейрімді шешесі Ұлжан мен кәрі әжесі Зере ).

9. Абай қай тілдерді жетік меңгерген және кімдердің шығармаларын қызыға оқыды? (Араб,парсы тілдерін үйреніп, Шығыстың классик ақындары Фирдауси, Низами,Сағди,Хафиз, Науай, Физули шығармаларын қызыға оқыды ).

10. Ел басқару ісіне неше жасында араласады және Абайдың ел ісіне араласуы неге жол ашады? (13 жасында ел басқару ісіне араласады, ел ісіне араласуы білімді, саналы Абайдың ел, жер танып есеюіне, халықтың әдет - ғұрпын, тұрмыс - салтын терең танып білуіне жол ашады).

11. Абай мен әкесі арасындағы келіспеушілік қай кезде басталады?(ел билеушілердің халыққа жасаған қиянатын көргенде басталады ).

12. Абай қазақ халқын неге шақырады? (мәдениетті болуға, білім алуға ).

13. Абайдың оқу - білім жайлы өлеңдерінен не білесің? бір шумағын айтып бер ("Ғылым таппай мақтанба " 1886 ж. ж ).

14. Абай шығармалары неше саладан тұрады? (үш саладан. 1.өзі шығарған өлеңдері. 2.ғақлия немесе қара сөздері.3. өзге тілдерден аударған өлеңдері ).

15. Абай алғашқы өлеңдерін кімнің атынан таратып жүрді?(өз замандасы Көкпай атынан таратты.1886 жылы өз атына жазды ).

16. "Қазақтың бас ақыны "деген сөзді кім айтқан?(1913 жылы А.Байтұрсынов айтқан ).

Ал оқушылар, әр үлестірмелі кәртішкені ақ парақ бетіне жапсырамыз.Сонда суреттер пайда болады.

- Балалар, бұл суреттен не көріп тұрсыңдар?

- Жыл мезгілдерін

- Жарайсыңдар, балалар қазір жылдың қай мезгілі? (қыс ).

- Тағы қандай жыл мезгілдері бар?(көктем, жаз, күз ).

- Жылдың төрт мезгіліне арнаған қай ақынның өлеңдерін білесіңдер?

- Абай Құнанбаевтың

IV.Ал, олай болса бүгінгі жаңа сабағымыздың тақырыбы: А. Құнанбаевтың табиғат лирикалары.

- Оқушылар, сонымен Абай қандай ақын?

- Абай лирик ақын.

- Неге олай дейміз ?

- Лирик ақын дейтін себебіміз ол табиғат құбылыстарын адам өмірімен байланыстырып жырға қосады.

- Лирик дегеніміздің өзі не ?

- Лирика - адамның көңіл - күйін , қуаныш - реніш сезімін білдіретін поэзия . Лириканың түрлері:

- саяси - әлеуметтік лирикасы

- махаббат лирикасы

- табиғат лирикасы

- көңіл - күй лирикасы

- философиялық лирика

- азаматтық лирика

Осы лириканың түрлерінің ішіндегі табиғат лирикасына тоқталамыз.