Әдеби сын тақырыбы бойынша сабаққа арналған материал

Сын – әдебиеттану ғылымының бір саласы

Әдебиет сыны - әдеби сын,

көркем әдеби сын — әдебиеттану

ғылымының бір саласы .

Ол өмір шындығы мен әдеби шығармадағы көркем шындық арақатынасын саралап , көркем шығарманы әдеби тұрғыдан бағалайтын , әдеби дамудың ағымдағы мәселелерін талқылап , бағыт сілтеп отыратын әдеби-публицист ., ғыл.-эстетик . шығармашылық түрі . Ә. с. — аса күрделі сала. Оның негізгі зерттеу объектісі — көркем әдебиет , әдеби процесс. Сыншы белгілі бір әдеби шығарманы талдап , баға беру үшін әдебиеттану ғылымының зерттеу әдістерін , методол-сын қолданады . Ә. с-ның басты ерекшелігі , көбінесе , қазіргі әдебиеттің жай-күйін қарастыруында , әдеби мұраларды бүгінгі заман тұрғысынан пайымдауында .

Ә.с . әдебиеттің теориясы , әдебиеттің тарихы жеткен жетістіктерге сүйенеді . Көркем шындыққа айналатын өмір — аса күрделі құбылыстардың біртұтас жиынтығы . Міне , сол сан қырлы өмір оқиғаларының көркем әдебиетте қалайша көрініс тапқандығын анықтап отыратын Ә.с . да оларды түрлі жақтарынан зерттейтін ғылым салаларының жетістіктерін қажетінше пайдаланып отырады . Ә.с-нда берілген баға сол кезеңдегі әдеби процестің үні . Онда пікірлер қайшылығының кездесуі заңды да. Ә. с. көркем шығармашылыққа дер кезінде үн қосып , сыр-сипатын айқындайды , баға беріп , пікір білдіреді .

Әдебиет сыны әрқашан дәл өз тұсындағы әдебиеттің тірі процесіне белсене араласып , нақты әдеби туындыны жан-жақты талдау , оның идеялық-көркемдік құнын белгілеу , өз кезінің эстетикасы үшін мәні мен маңызын анықтау арқылы , бір жағынан , жазушыға жазғандарының бағалы қасиеттерін , ерекшеліктері мен кемшіліктерін көрсетіп , оның шығармашылық өсуіне тікелей қолқабыс жасаса , екінші жағынан , оқырманды оқығандарының байыбына барып , оны жете түсініп , дұрыс бағалауға баулиды . Бұл ретте , сыншыны жазушы мен оқырманның екеуіне ортақ ара дәнекер десе де болар еді . Бірақ бұл аз .

Сыншы — қалың оқырманның өскелең талабы мен талғамының жаршысы , әдеби құбылысты жалпы мемлекеттік мүдде тұрғысынан пайымдайтын қоғамдық ой-пікірдің озғын өкілі . Олай болса , жалпы әдебиетті дамытудағы сыншының күші , жазушыға деген сынның ықпалы оның оқырманға тигізер әсеріне , қалың көпшіліктің көркемдік талғамын қалыптастыруына тығыз байланысты . Сын тек жазушы үшін ғана емес , оқырман үшін де жазылады . Оның көркем шығармаға қосалқы комментарий емес , өз алдына жеке шығарма болып табылатыны да сондықтан . Әдеби сында көркем шығарманы бағалаудың жолдары , тәсілдері , шарттары бар. Мұны білу , игеру сыншының берік принципін , зор мәдениетін , нәзік түсінігін , өрелі ойын , терең білімін , биік талғамын керек етеді . В.Белинскийдің анықтауынша…