Алгебрада математикалық сауаттылықты дамыту жолдары

Оқушылардың математикалық сауаттылығын қалыптастыру (баяндама)

Білім мазмұнын жаңарту аясында мектеп білім алушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту білім берудің басым мақсаттарының бірі ретінде айқындалып отыр.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың бастамасымен «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын іске асыру аясында ЭЫДҰ елдерінің стандарттары негізінде адам капиталының сапасын көтеруге бағытталған білім беру саласындағы 5 қадам жоспарланған. Оның үшеуі жалпы орта білім беру жүйесіне қатысты айтылған. Оның ішінде 76-қадамда «12 жылдық білім беруді кезең-кезеңімен енгізу, функционалдық сауаттылықты дамыту үшін мектептегі оқыту стандарттарын жаңарту» болып белгіленген.

Функционалдық сауаттылық әр мектеп пәнінің негізінде қалыптасады. Функционалдық сауаттылық, кеңінен алғанда, тұлғаның мектепте алған білімі, білігі мен дағдысын адамзат қызметінің әртүрлі саласында, сонымен бірге тұлғааралық қатынастар мен әлеуметтік байланыстарда кездесетін тіршілік міндеттерін жан-жақты шеше білу қабілеті ретінде түсіндіріледі.

Математикалық сауаттылық – әлемдегі математиканың рөлін айқындау және түсіне білу, математикалық тұжырымдарды дәлелді негіздей білу және қызығушылығы бар, ойлы азаматқа тән қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін математиканы қолдана білу қабілеттері болып табылады..

Оқушының математикалық дайындығын тексеру мазмұны математикалық сауаттылық түсінігіне негізделген. Ол «адам өмір сүретін әлемде математиканың рөлін анықтау және түсіну қабілеті, қисынды математикалық пікірлер айту, келешектегі қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін математиканы қолдана білу» дегенді білдіреді. Білім беру саласының пәндерін оқыту барысында әртүрлі адами іс-әрекеттер саласында кездесетін кең ауқымды өмірлік есептерді шешу үшін білім мен біліктерді пайдалану дағдыларын кеңейтуге, яғни функционалдық сауаттылықты дамыту бойынша жұмыстарға көңіл аудару керек. «Сауаттылық» термині бүгінгі мектепте айтылып жүрген бағдарлама бойынша анықталатын «білім, білік, дағдылар» жиыны емес. Мұнда ойлауды және түсінуді талап ететін, түрлі контексте әртүрлі жолдармен қолдана білуді қажет ететін математикалық білімге баса назар аударылады. Бұл халықаралық PISA талабы. Демек, ондай зерде болуы үшін іргелі білім керек. Оны әрине бала

мектептен алады. Сауаттылықтың лингвистикалық мәні сияқты, математикалық сауаттылықтың мәні де шексіз. Бірақ, міндетті түрде математикалық терминологияны білуді, қандай да бір операцияларды, белгілі бір тәсілдерді қолданып іске асыру дағдысы болып табылады. Математикалық сауаттылық ұғымына оқушылардың келесі қабілеттіліктері жатады. -Қоршаған ортада пайда болатын және математика арқылы шешілетін мәселелерді тани білу; - Оны математика тілінде құрастыру; -Бұл мәселелерді математикалық айғақтар мен әдістерді қолданып шешу; -Шешімдерде қолданған әдістерді талдау; -Қойылған мәселелерді есепке ала отырып нәтижені түсіндіру; -Нәтижелерді құрастырып жазу. Әр тапсырма математиканың мына бөліктерінің біріне сәйкес келеді: -сандар; -кеңістік және форма; -өзгерістер мен қатынастар; -белгісіздік. Сонымен бірге математикалық сауаттылық деңгейі математикалық құзіреттіліктің даму деңгейімен сипатталады. Ол үш деңгеймен сипатталады, яғни елестету деңгейі, байланыс орнату, ойлау деңгейі. Сондықтан, оқыту мақсаты үшін математикалық сауаттылық аспектілерінің санын анықтау қажет. Мұндай аспектілер- төртеу, оның екеуі негізгі, екеуі қосалқы. Негізгілер- математикалық компотенттілік негізгі математикалы