Ас қорыту мүшелерінің жұқпалы аурулары, 8-сынып жоспары

Сынып/ мерзімі

8 сынып

Сабақ/ тақырыбы

Ас қорыту мүшелерінің жұқпалы аурулары: дизентерия, тырысқақ, іш сүзегі олардың алдын алу. Тамақтан улану, алғашқы көмек көрсету. Сабақтың мақсаты

Асқазан-ішек аурулары: дизентерия, тырысқақ және іш сүзегі олардың алдын алу туралы түсінік беру. Тамақтану режімі, тәбет және тамақтану гигиенасын сақтау. Күтілетін нәтиже

Оқушылардың салауатты өмір салты жайлы білімдері тереңдейді, адам денсаулығының қымбаттылығын, өмір сүру үшін қажеттілігін, бағалы байлық екендігін түсінеді. Тамақтану гигиенасын сақтауды, салауатты өмір салтын құруға үйренеді. Сабақтың әдісі

Топтық жұмыс, сұрақ-жауап, зерттеушілік әңгіме, «Миға шабуыл» әдісі, «Джигсо» әдісі, «Кубизм» әдісі, «Ай» әдісі, түсіндірмелі слайдтар, видео, виртуалды лаборатория. Уақ ыты

Сабақ кезең/ рі

Мұғалімнің іс-әрекеті Оқушының іс-әрекеті Ресурстар

2 мин

3 мин

Ұйымд ас тыру

Амандасу, оқушыларды түгелдеу

Оқушыларды 3 топқа бөлемін. Әр топқа асқазан- ішек ауруларының түрлерін тапсырмалар ретінде бөліп беремін:

1 топ «Жалын» тобы 2 топ «Алғыр» тобы 3 топ «Тапқыр» тобы

«Миға шабуыл» әдісі «Алма тарату» ойыны арқылы үй тапсырмасына байланысты сұрақтар қоямын.

1.Ересек адамдардың асқазанының

сыйымдылығы: 2.Асқазанда тағам қорытылады: 3.Асқазан мен ішектің қауіпті аурулары: 4.Адам ағзасында тіршілік ететін құрттар: 5.Сілекейдің құрамындағы фермент нелерге әсер

етеді? 6.Қарын сөлінің құрамында болады:

Оқушылар мұғаліммен амандасып, түгелденеді.

1 топ «Жалын» Жұқпалы аурулар туралы түсінік. Дизентерия ауруы және оның алдын алу. 2 топ «Алғыр» Асқазан ішек аурулары туралы түсінік беру. Тырысқақ ауруы және оның алдын алу. 3 топ «Тапқыр» Тамақтан улану және оның алдын алу. Іш сүзегі ауруы.

Сұрақтарға жауап бере отырып, өткен тақырыпты естеріне алады және диалогтық қарым-қатынасқа түседі.

7. Барлық тағамдық заттар негізінен

қайда қорытылады? 8. Су қай жерде толығымен сіңіріледі? 9.Тоқ ішектегі бактериялардың

ферменттері нені ыдыратуға қабілетті?

Топ аттары жазылған қағаздар

Оқулық, стикерлер, http://itest.kz /lekciya_kh_t arau_asqoryt u_musheleri nde_astyng_ qorytyluy_m en_singui сайты

10. Аш ішектегі бүрлердің сырты қандай

жасушалардан түзіледі? 17 мин

Негізгі бөлім

Жаңа сабақ «Джигсо» әдісі арқылы әр топқа тапсырмалар таратамын. Ас қорыту мүшелерінің жұқпалы аурулары: дизентерия, тырысқақ, іш сүзек т.б. олардың алдын алу тақырыбына зерттеушілік әңгіме жүргіздіремін.

Жедел ішек ауруы үлкен жұқпалы аурулар тобына жатады. Олардың ішінде ең кең тарағаны – дизентерия. Дизентерия — сау адамға ауру адамнан жұқтыру арқылы пайда болатын жұқпалы ауру. Дизентерия таяқшасы су қоймаларында, азық-түліктерде, топырақта, ауру адамдардың нәжісімен ластануы арқылы пайда болады. Жедел ішек инфекциялары (диареялар) — бұл ішек-қарын жүйесінің жұқпалы аурулары. Балалар арасында жеке және қоғамдық гигиена шараларын сақтамаған кезде жұғады. Тұрғындардың жедел ішек инфекцияларымен сырқаттануы, қоршаған орта температурасының жоғарылауы, сүт-ет, көкөністердің, жеміс-жидектердің тез бұзылуы себеп болады. Қоймада, асхана мен дүкендердің көмбелерінде сақталынған азық-түліктің сапасын әрдайым тексеру, ондағы тез бұзылатындықтарына ерекше назар аудартып отыру қажет. Жиі ішек дерттері асқазанға қоздырушы - вирустардың (энтеровирус, ротавирус инфекциясы) - бактериялардың (сальмонеллез, дизентерия) - бактериялардың токсиндері түсуі, енуі арқылы болады. Ауруды жұқтырудың көзі ауру адам немесе тағам, су болуы мүмкін. Бірінші сатыда ішек дерттері жедел респираторлық аурудың белгілері тәрізді сипатталады: - жалпы әлсіздік, тәбетінің нашарлауы бас ауруы және температураның 38-39 С д

Берілген тақырып бойынша топтар өз нөмерлерін анықтайды. Берілген тапсырмалар бойынша дайындалады. Әр топтан бір оқушы келесі топтарға түсіндіру арқылы жаңа сабақты меңгереді. Әр топ өз тақырыптарына сәйкес зерттеушілік әңгіме жүргізеді.

Іш сүзегі - Salmonella typhi және salmonella paratephi А және В қоздырғышымен шақырылатын, фекальді-оральді жолмен берілетін, ішектің лимфа аппаратының зақымдалуымен, бактериемиямен, айқын интоксикациямен бауыр мен көк бауырдың ұлғаюымен және розеолезді бөртпемен сипатталтын антропанозды жедел инфекция. Іш сүзегін алғаш сипаттап жазған француз дәрігерлері Ф.Бретанно (1813) және Ш.Луи (1829). Қоздырғышқа тән: сыртқы ортада тұрақты топырақты және суда 1-5 айдай сақталады, нәжісте 25 күнге дейін, тағамдық азықты бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін, киімде 2 аптаға дейін сақталады. Аурудың қоздырғышы – бактериялар су және топырақта 2 аптадай, жемістер мен көкөністерде 5 – 10 күндей, сары май мен етте 1 – 3 айға, қыздырғанда 50С-қа дейін өз тіршілігін жоймайды. Тек қайнатқанда ғана өледі. Іш сүзегі кең таралған. Инфекция көзі және резервуарі: ауру адам, транзиторлы бактерия тасымалдаушылар (1-3 апта бойы), реконвалесцентті тасымалдаушы. Созылмалы бактерия тасымалдаушылар- аурудың негізгі көзі болады. Тарау жолдары: Алиментарлы, су арқылы, тұрмыстық-қатынас арқылы ауру науқас адамнан, сондай-ақ бактерия тасушылар арқылы жұғады. Аурудың қоздырғышы қоршаған ортаға науқас адамның немесе ба

Оқулық, слайд

фенол ерңтіндісінде 1-2 минут ішінде өленді, суда 5-6 күн, топырақта бірнеше ай бойы тіршілік ете алады. Эпидемиологиясы: 1. Ауру көзі-ауру адам және қоздырғыш тасымалдаушы. 2. Таралу жолдар-су, тамақ арқылы және жуылмаған қол арқылы, жуылмаған жеміс-жидектер арқылы. 3. Сезімталдық-3 жасқа дейінгі балалар. 4. Маусымдылық-жаз,күз айлары(июль-октябрь). 5. Иммунитет-тұрақсыз, әр-түрлі микробтарға бөлек. Клиникалық белгілері: Жасырын кезеңі 1-7 күн. Ауру тез басталады, баланың дене қызуы көтеріліп, әлсіздік пайда болады, тәбеті төмендейді, басы ауырады, жүрегй айнып құсады, іші бүріп ауырады, тәлігіне 10-15 ретке дейін қанды іріңді, содан кейін қиы аз сулы, кеінірек тек ірің бөлінуі мүмкін. Ішектің түйілуіне байланысты аурудың әлсін-әлсін үлкен дәретке отырғысы келе береді, оны тенезмдер дейді. 2 Жасқа дейінгі балалардағы дизентерияның ерекшеліктері: 1. Ауру өте ауыр түрде өтеді. 2. Баланың дәретіне көбіне қан араласпайды. 3. Дәретке отырған кезде баланың беті қызарып кетеді, бұл тенезмнің эквиваленті. 4. Жиі құсып және іші өтуі организмнің су, минералды тұздар жоғалтуына әкеліп соғады. Тырысқақ (лат. cholera) – антропонозды жіті ішек жұқпасы, Халықаралық медициналық – санитарлық ереже

иммунитет қалыптасады. Клиникалық жіктелуі: типті (жеңіл. Орташа, ауыр)

А типті: Жеңіл түрі: жасырын, абортивті, амбулаторлы Ауыр түрі: пневмосүзек, менингосүзек, невросүзек, колоносүзек. Клиникалық көрінісі: Инкубациялық кезеңі 3-28 күнге дейін, орташа алғанда 9-14 күн. Типті түрінде инфекция біртендеп басталады. Негізгі клиникалық көріністері:

Қызба 39-40С-ке дейін көтеріледі, көбінесе тұрақты түрде (кейде дұрыс емес немесе ремиттирленген), ұзақтығы 2-3 аптаға дейін. Қызбаның 3 түрі байқалады:

Вундирлик қызба сызығы (трапеция тәрізді, тұрақты түрі), Боткин қызба сызығы (толқын тәрізді), Кюльдишевский қызба сызығы (баспағыш тәрізді) Ас қорыту жүйе бұзылыстары: тәбетінің төмендеуі, тілдің ісінуі (шеттерінде тіс іздері айқын байқалады), ортасы қалың жабындымен басылуы, бауыр мен көкбауырдың ұлғаюы, пальпация кезінде іштің оң жақ мықынында ішектің шұрылдауы, падалка белгінің оң болуы (оң жақ мықын аймағында дыбыстың тұйықталуы); нәжісі қалыпты, кейде ботқа тәрізді (тәулігіне 2-3 реттен аспайды); Жүрек- тамыр жүйесінің бұзылыстары: салыстырмалы брадикардия, АҚ төмендеуі (гипотония), пульстің дикротиясы (реттік жұптап соғу) Сырқаттың бұл түрі соңғы кезде сирегенімен, мүлдем жойылып кеткен жоқ. Ол – өте жұқпалы ауру. Іш сүзегі жанға батады немесе білінбей жеңіл өтеді. Сондықтан да оны көбіне-көп суық тигенге немесе іш ауруына балайтынына таңғалудың қисыны жоқ. Осылай болғандықтан да бірқатар адамдар дәрігерге қаралудың орнына өзін-өзі емдей бастайды. Әйткенмен, бұдан жақсару болмайды, керісінше, адамның көңіл күйі төмендеп, сырқат созыла түседі. Бірақ бәрінен өкініштісі сол – ауру адам инфекция таратады. Оның бөлініп шыққан бір грамында бір миллиардқа дейін іш сүзегін қоздырушы