Ас қорытудың маңызы сабақ жоспары, 8-сынып

Бекітемін

Пәні: Биология

Класы:

Мерзімі:

Сабақтың тақырыбы

Ас қорытудың маңызы. Ас қорыту жүйесі: ас қорыту жолы, ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш, асқазан, ішек, ас қорыту бездері (сілекей бездері, асқазан бездері, ұйқыбез, бауыр, ішек бездері)

Сабақтың мақсаты

Ас қорыту және оның жолдары, ас қорытудағы бездер туралы түсініктер беру.

Күтілетін нәтиже

Сабақтың типі

Аралас сабақ

Сабақтың әдісі

Түсіндірмелі – көрнекілік, демеуші – ізденушілік және эвристикалық, ауызша, дәптермен жұмыс.

Сабақтың формасы

Жеке

Сабақтың мазмұны

Сабақтың кезеңдері

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Ресурстар

Бағалау

Ұйымдастыру кезеңі

2 мин

Қызығушылықты ояту 1 мин

Ой-маржан кезеңі 5мин

Мағынаны тану

Жаңа сабақ. 10мин

I.Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасып,.Сабақта жоқ оқушыларды белгілеу

Тренинг

Оқушылардың көңіл күйлерін сұрау

II.Үй тапсырмасы

Өткен тақырыптар бойынша сұрақтар қойылады.

III.Жаңа тақырыпты түсіндіру

Ас қорыту жүйесі (көне грекше: systema digestoria; көне грекше: systema — бүтін, байланысқан, жүйе; лат. digestoria — асқорыту) - адам мен жануарлар организмдеріндегі асты (азықты) қабылдау, өндеу, қорыту, сіңіру және жын қалдығын сыртқы ортаға шығару қызметтерін атқаратын мүшелердің жүйесі. Асқорыту жүйесі түтік тәрізді мүшелерден және ас қорыту бездерінен тұрады. Филогенездік және онтогенездік тұрғыдан асқорыту жүйесін төрт бөлімге бөледі: бас бөлімді — ауызжұтқыншақ (аран), алдыңғы бөлімді - өңеш пен қарын (асқазан), ортаңғы бөлімді — ащы ішектер (он екі елі ішек, аш ішек, мықын ішек) мен ірі асқорыту бездері (ұйқы безі, бауыр), артқы бөлімді - жуан ішектер (бүйен, тоқ ішек, тік ішек) құрайды.[1][2]

Асқорыту мүшелері мен асқорыту бездері қосылып асқорыту жүйесін құрайды. Асқорыту жүйесінде тағам әр түрлі механикалық және химиялық өзгерістерге ұшырайды. Тағам құрамындағы нәруыздар, майлар, көмірсулар суда ерімейді. Сондықтан олар қан мен лимфаға өте алмайды. Асқорыту мүшелерінде тағамның шайналып ұсақталуы механикалық өңдеу делінеді. Асқорыту бездерінен бөлінген сөлдің әсерінен ыдырауы химиялық өзгерістерге жатады. Асқорыту мүшелеріне ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш, қарын, аш ішек және тоқ ішек жатады. Асқорыту мүшелерінің қабырғасы негізінен үш қабаттан тұрады: сыртқы қабат – дәнекер ұлпадан тұратын сірқабат. Ортаңғысы – бұлшықет қабаты, ішкі қабаты – эпителий ұлпасынан түзілген. Ауыз қуысы. Астың өңделуі ауыз қуысынан басталады. Ол екі бөлімнен құралады. Олар: ауыз кіреберісі және нағыз ауыз қуысы деп аталады. Үстіңгі және астыңғы жақсүйектерді ашпай, тістеніп тұрғанда, ауыз кіреберісі айқын көрінеді. Ауыздың сәл ашылуы ауыз саңылауы болып есептеледі. Ауыз кіреберісі сырт жағынан – еріндер және ұртпен, ішкі жағынан тістер және қызылиекпен шектеледі. Ұрттың сыртқы жағын бұлшықеттер қаптайды және ұрт еріндермен ұласады. Ауыз қуысының үстіңгі жағындағы қатты таңдай сүйегі жұмсақ та