Бағдарламаның жеті модулін сабақтарға енгізуді негіздеу

Бағдарламаның жеті модулін тізбектелген сабақтар топтамасына енгізуді негіздеу

Оқыту үдерісі заман қажеттілігін өтейтін заңды құбылыс. Бұл үдеріс нәтижесі бірте –бірте байқалатын және адамды жақсылыққа жетелейтін мүмкіндік. Неге олай?

Бұл сұраққа мен жауап тапқандаймын. Мен үшінші дағдарламасын игере отырыа тәжірибе алаңына оралдым.

Үйренген білгендерімді қалай енгіземін деген сұрақты күн тәртібіме қойдым.

Бағдарлама негізінен жеті модульден тұрады. Мен осы модульдердің ішінен «Сын тұрғысынан ойлауға үйрету» модулінің маңыздылығы ерекше деп ойлаймын.Неге?

Сын тұрғысынан ойлаудың негіздерін кішкентай балалармен жұмыс барысында қажетті дағдыларды дамыту мақсатында білім берудің ерте кезеңінде бастауға болатындығын мұғалімге арналған нұсқаулықтан оқи отырып іс-тәжірбиеде ұштастырмақ болдым.

Мен не үшін сын тұрғысынан ойлауға үйрету модульін таңдадым?

Біріншіден бұл модуль тек оқушының сыни тұрғыдан ойлауын талап етпейді, сонымен қатар мұғалімнің де сыни тұрғыдан ойлауына ықпалы мол екеніне көзім жетті.

Екінші артықшылығы оқушыларды оқу мен жазуда сыни тұрғыдан ойланып, мәселенің шешімін өз күшімен табуға ,өз пікірін жүйелі жеткізуге дағдыландыру.

Тағы бір артықшылығы бұл модуль оқушының жекелеген мүмкіндіктері мен қабілеттерін ашуға бағытталған.

Ең басты артықшылығы оқушы әрбір ақпаратқа өзінің және басқаның шығармашылығына сыни көзқараспен қарауы .

Сабақтар топтамасына модуль идеясын енгізу үшін көп ойландым.тапсырмалар мен сұрақтарға саралау жүргіздім.Оқыту мен оқу үдерісінде жаңа талаптар мен жаңартылған әдістер енгіздім.

Тізбектелген сабақтар топтамасына сыни ойлау идеясын енгізу үшін мен Александердің білім берудің бес үлгісін және балалардың сыни ойлауын дамытудағы бес ерекшеліктерді таңдап алдым. Әуелде түсінбедім.Кедергілер де кездесті.Мысалы : бірінші үлгісі механикалық есте сақтау болғандықтан ол қалайша сыни ойлау бола алады деген ой да болды. Бірақ, осы идеяның маңызына жету басым болғандықтан мен оны тереңірек зерделеу қажет деп таптым. Осылайша мен бес үлгіні талдаудан өткіздім. Сөйтіп осы үлгілердің өзара байланысын және талқылау мен диалог сатыларына көтерілген кезде ғана сыни ойлау жүретіндігін түсіндім. Алғашқы үш сатысы оған дайындықтың негізін құрау үшін өте маңызды екенін түсіндім. Сол себептен мен осы сатылар бойынша сыни ойлауды өзімнің төрт сабағыма енгізуді көздедім.

«Сын тұрғысынан ойлауға үйрету» модулін тізбектелген сабақтар топтамамда қолдану арқылы мен өз алдыма қандай мақсаттар қойдым?

Бірінші кезекте мен сыныбымдағы оқушыларымды болашақта алған білімдерін сыныптан тыс жерде , кез келген жағдайда тиімді пайдалана алатын тұлға болып қалыптасуын қаладым.

Тізбектелген сабақтар топтамасы 4 сынып әдебиеттік оқу пәніне жоспарланды. «Халық ауыз әдебиеті» бойынша жасалды. Бұл тарауды алғандағы мақсатым оқушыларды халық ауыз әдебиеті түрлерні таныта отырып, олардың түрлеріне талдау жасатып, негізгі идеялар мен түйінді айқындату.Ұқсастықтары мен айырмашылықтарын саралау барысында өзіндік ой-пікірлерін , сыни ойлауын дамыту. Тізбектелген сабақтар топтамасына енгізген төрт сабағым:» «Шөже мен Орынбайдың айтысы», «Сапарғали мен Нұржанның жұмбақ айтысы», «Жекпе-жек» , «Жолбарыспен айқас»

Бірінші сабағымдағы «Неліктен Шөже Орынбайдан бір көзіңді бер деп сұрады?» , «Айтыста қай ақынның ойы басым болды деп ойлайсың?» , «Тосып айтпай басып айту тіркестерін қалай түсінесің?» деген сұрақтар аясында оқушылар өз ойларын , өз интерпретацияларын береді деп ойлаймын.

Тізбектелген төрт сабақ жоспарын жасауда сын тұрғысынан ойлау модулін ала отырып, оқушылардың өздігінен ізденіп,логикалық ойларын жетілдіру мақсатында тиімді әдіс –тәсілдер қолдану қарастырылды.

Балаларды диалог пен дәйектеуге , пікірталасқа тарту белсенді жүргізілген жағдайда олардың оқуы тиімдірек және зияткерлік жетістіктері жоғары болатындддддғын дәлелдейтін зерттеулер де көбейе түсуде.(МАН.46 бет)

Мерсер сыныпта талқылау кезінде өз сөзін дәйектеудің үш түрін анықтады.

1)Әңгіме –дебат

2)Кумулятивтік әңгіме

3)Зерттеушілік әңгіме

Мен тізбектелген сабақтар топтамамда осы Мерсердің дәйектеудің үшінші түрі зерттеушілік әңгімесінің сабақ барысында қамтылуын қадағалауды көздедім.

Мұғалім диалог жүргізудің ережелері туралы келісімді нақтылап , сыныпта диалогтың үлгісін құрудың бірлескен тәсілін әрекет ете отырып жұмыс істеуі қажет. Ол үшін оқушылардың ерекшелігі мен қызығушылығын түсініп, олардың қарым-қатынастары мен эмоцияларына көңіл аудару қажет.Оқушылардың істегені мен айтқанын тыңдап, талдай отырып , оларға білім алуда қолдау көрсетемін деп отырмын. Және де сабақтарымда оқушылардың білім алуын қолдау үшін сұрақ қоюдың түрткі болу , сынатан өткізу және басқаға бағыттау сияқты тәсілдерін пайдалануды жоспарлап отырмын.Яғни сұоақ қоя отырып, оқушының жауабын түзетемін, өз ойын ашық айтқызамын және жауапты толықтыру мақсатында басқаға бағыттаймын.

Тізбектелген сабақтар топтамасындағы төрт сабақ жоспарыма «Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер» модулі аясында сабақтардың оқу мақсаттарын ашатындай тиімді әдіс-тәсілдер қолданбақшымын. Сонымен бірге топтық, жұптық , жеке жұмыстар аясында кеңейтілген тапсырмалар А,В,С деңгейіндегі тапсырмалар, «Миға шабуыл», «Ыстық орындық» , «Сөздер банкісі» «Тыңда. Тексер. Бағала» «Су бетіне қалқу» «Жедел сауал» , «Брифинг» айдары сияқты әдісі бойынша ашық сұрақтар құрастыруға және сұрақтарға негізбен , өз ойларын ортада ашық айта білу дағдыларын арттыруды көздедім.

«Сыныпты бағалау тек қана техникалық тәсіл емес» (Александер 2001)

Әрбір мұғалім бағалау әдістемесін білуге тиісті.

Бағалаудың мақсаты не?

Мұғалім бағалауды белсенді жүргізген кезде, оқушылар да белсенді қатысуы керек.Оқытуға енгізуі тиіс бес түйінді фактордың бірі тиімді кері байланыс ұсыну. Мен сабақтарымда әрбір жұмыстан кейін кері байланыс жасауды көздеп отырмын.

«Оқу үшін бағалау және оқуды бағалау» модулі бойынша мынадай бағалау түрлерін қарастырдым. «Екі жұлдыз , бір ұсыныс» , «Бағдаршам» , «Смайлик» , «Басбармақ», «Мадақтау сэндьвичі» , «Кері байланыс» және критерий арқылы бағалау.

Кеңейтілген тапсырмаларды орындату арқылы сыныптағы дарынды оқушыны анықтадым.Және де олардың сыни пікірлерінің қаншалықты көрініс беретіндігін білу мақсатында енгіздім.