Бала өміріндегі музыканың тәрбиелік мәні туралы материал

Қарағанды облысы, Балқаш қаласы

«Әлихан Бөкейханов атыңдағы Балқаш қаласының №15мектеп-лицейі»КММ

Музыка пәні мұғалімі: Нұргазы Гүлмира Нұрғазықызы

Тақырыбы: Бала өміріңдегі музыка.

Мектепке дейінгі балалық шақ-бөбекті әсемдік әлеміне неғұрлым кеңінен араластыратын кезең.

Эстетикалық тәрбиенің жарқын құралдарының бірі-музыка.

Баланы жан-жақты, әрі үйлесімді дамыту музыканың атқаратын міндеті. Осы маңызды міндетті орындау үшін балада жалпы музыкалық қабілетті дамыту керек.

Музыкалық қабілеттің бірінші белгісі- музыкалық шығарманың сипатын/характерін/ сезіну,естігеніне бірге қуану,не күйіну,эмоциялық әсерін көрсету,музыкалық образды түсіну қабілеті.Музыка баланы толғандырады,қабылдаушылық қабілетін оятады,өмір құбылыстарымен таныстырады,оларды бір-бірімен салыстыратын ой туғызады.

Музыкалық қабілеттің екінші белгісі-тыңдау қабілеттілігі,ең қарапайым музыкалық дыбысты тыңдап,ести білу мәдениетін байқайды.

Ең қарапайым қасиетін (аспаптардың жоғары және төмен тембрлік дыбысын) салыстырады, шығарманың ең қарапайым құрылымын (әннің бастамасын,қайырмасын, бөлімдерін) айырады, бір-біріне қарама-қарсы көркем образдарын айқындайды.

Музыкалық қабілеттің үшінші белгісі-музыкаға творчестволық көзқарастың көрінісі.Бала музыканы тыңдап отырғанда,көркем образды әнді,ойынды көз алдына елестете отырып,өзінше қабылдайды.Мысалы:маң-маң басқан аю,үркек қоян т.б..

Музыка баланың сезімдеріне тікелей әсер ете отырып,оның патриоттық, адамгершілік сезімдерін қалыптастырады.Оның ықпалы үгіттеуден де, нұсқаулардан да анағұрлым күшті болады. Отан, Қазақстан, батырлық туралы айтқан балалардың әндерінен өз елдеріне деген сүйіспеншіліктерін көруге болады.Сондай-ақ,Қазақстан азаматы болғандықтан, әрбір бүлдіршін еліміздің рәміздерін, әсіресе, мемлекетіміздің Әнұранын есіне сақтап,жаттап алуын қамтамасыз еткен жөн. Әнұранның мазмұнын балаларға егжей-тегжейлі түсіндіріп,мереке күндері топ болып айтқызу –Отансүйгіштік, еліне деген мақтаныш сезімін, ұлттық рухын күшейтуде айрықша мәні бар іс. Түрлі халықтардың жеке және хормен айтылатын әндері мен билері достыққа тәрбиелейді. Әсіресе біздің балабақшамыздағы орыс топ балаларының казақ тілінде ән шырқап аудан көлемінде өткен «Тіл болашағы балабақшада» атты байқауда жүлделі орынға ие болғаны қазақ әні мен билеріне деген сүйіспеншіліктерін арттырады.

Ұжым болып ән салу,билеу,ойнау көп ретте тәрбиелік міндеттерді шешеді.Ән айту бәрінің бірдей күш салуын қажет етеді,әнді дәл айтпайтын бала жақсы айтатын балаға қарап үйренеді.

Музыкамен айналысу мектеп жасына дейінгі баланың жалпы мінез-құлқына,мәдениетіне себін тигізеді.

Өнердің басқа түрлері сияқты музыканың танымдық маңызы да бар.Музыка балалардың эстетикалық және ақыл-ой тұрғысынан жетілдіре отырып,оның қабылдау және көз алдына елестету қабілетін жандандырады.

Музыкалық ырғақ сәтінде балалар рақаттана әндетіп, музыка ырғағына сай қимылдай жүріп, өздері ойлап тапқан жаңа биге көшеді. Би, халықтың жеке билері,пантомимо, әсіресе музыкалық ойын түріндегі драма балаларды өмір көріністерін бейнелеуге, бейнелі қимыл,мимика,сөз арқылы персонаждарды сомдайды.

Балалардың жас ерекшеліктеріне байланысты музыкалық даму ерекшеліктері де жылдан-жылға өсе береді,баланың қабілеті белсенді музыкалық қызмет процесінде дамиды.

Музыкалық дамудың неғұрлым елеулі ерекшеліктері: есту сезімі,музыкалық есту қабілеті, ән айту, музыкалық ырғақ орындаудағы қарапайым дағдылары, қимылдары.