Үш қиян толғауының тәрбиелік мәні туралы материал

САБАҚ: сабақ

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 8

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Мұрат Мөңкеұлы

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

шығармадағы эпизодтар мен бейнелерді салыстыру (8.А/И1

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар: Мұрат Мөңкеұлының толғау – дастандарының мазмұнын меңгерту, ақын шығармаларынан игерген білімдерін тың мәліметтер беру арқылы тереңдетеді

Оқушылардың көбісі: өзіндік ой – қиялына ерік бере отырып, өзінше ой түюге баулу, шығармашылық жұмыс жасауға жұмылдыру, танымдық белсенділігін арттыру, тіл байлығын дамытады.

Оқушылардың кейбірі: Ұқсас шығармалар бойынша өз пікірлерін ортаға салады

Бағалау критерийлері

Шығарма эпизодтары мен бейнелерді біледі

Ұқсас екі шығарманы салыстырады

Ойларына дәлел келтіріп айтады

Мұрат Мөңкеұлының толғау – дастандарының мазмұнын меңгеріп өмірмен байланыстыра біледі.

Өз ойын, аз сөзбен түйіндеуге, пікір айтуға дағдыланады, шығармашылық қабілеттері мен білімдерін кеңейтеді.

Тілдік мақсаттар

Пән лексикасы және терминология: Айтыскер ақын, жырау шығармалары арқылы оқушыларды адами қасиеттерге баулу, ақын көтерген тағылымды дүниелерден үлгі – өнеге алуға шақыру Мәтін талдау барысында қолданылатын тіркестер: Менің ойымша...;Салыстыра қарғанда...; Өмірмен байланыстыратын болсам...; Бұл оймен келісемін/ келіспеймін, себебі...

Құндылықтар

Құрмет, ынтымақстастық, өмір бойы оқу, азаматтық жауапкершілік, ашықтық.

Жаһандық азаматтыққа тәрбиелеу

Әр адам жеке тұлға

АКТ дағдысынқолдану

Осы сабақ барысында оқушылар Power Point бағдарламасынан тақырыпқа қатысты көрнекі құралдарды пайдаланып, интербелсенді тақтаны қолданады.

Сабақтың түрі

Шығармашылық сабақ

Жоспар

Жоспарланатын уақыт

Дереккөздер

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту

Оқушылар топта төмендегі кестені сәйкестендіріп шығады және дұрыс жауаппен салыстырады. Салыстырудан кейін жұмыстарына байланысты өз пікірін білдіреді.

Сұрақтар:

Шалкиіздің өмір сүрген жылдары (1465-1560)

Жырау шығармашылығында қандай толғаныстар көп? (адамгершілік жайындағы)

Шалкиіз жырының басты тақырыптары қандай? (ел бірлігі, ынтымағы)

Шалкиіздің «Қоғалы көлдер..» ары қарай? (құм сулар

Сабақтың ортасы

Мағынаны тану

«ЖИГСО-2» әдісі Мұрат Мөңкеұлының өмірі туралы түсінік. Ақын өмір сүрген кезең.

Мұраттың арнау өлеңдері, олардың тақырыптары.

Ақынның сұлулық тақырыбына арналған өлеңдері, мәнерлеп оқу, мазмұнын түсіндіру.

Мұрат Мөңкеұлы (1843-1906) - айтыскер ақын, жырау. Қазіргі Атырау облысы Қызылқоға ауданы Қарабау ауылында дүниеге келген. Жасынан жетім қалып, ағасы Матайдың қолында тәрбиеленген. Ауыл молдасынан білім алған. Есет би мен Абыл ақыннан өнеге алып, өзі Мұрын жырау Сеңгірбайұлына ұстаздық еткен. Мұрат Мөңкеұлы 17 жасында Жылқышы, 20 жасында бала Ораз, 25-інде Жаскелең, Жантолы, Шолпан, Тыныштық сынды ақындармен айтысып, жеңіп шыққан. Ол өзінің өжет мінезі, қағытпаға жүйріктігі, тапқырлығымен әрдайым жеңіске жеткен.

Мұрат Мөңкеұлы елінің тәуелсіздігін аңсап, бодандыққа қарсы жыр толғады. Зар заман ақыны атанды. Ата қонысының отарлаушы талауына түскеніне налыған ақын өзі туып өскен даланың кешегі күнін сағынышпен еске алған. Оның «Әуелі жеңіп орыс Еділді алды, Сарытау, Аштарханның жерін алды. Тәмамы су мен нуды орыс ұстап, Қазақтың мұнан жұтап шалынғаны», «Қазақтың жер-мұрасы», «Кең қоныс қайдан іздеп таптырады?» деген жыр жолдары ақынның отаншылдық рухына дәлел болады

«ВЕНН диагарммасы» тәсіліарқылы жыраулар исін салыстыру

«Үш қиян» шығармасы бойынша талдау жұмыстары.

Ақынның басты шығармасы - «Үш қиян». Мұнда ақын ескі дәстүрдің іргесі шайқалғанын, адамдар ниетінің бұзылуын сөз етеді. Құнарлы қоныстарды тартып алған отарлау нәтижесінде тұрмысы нашарлап, тығырыққа тірелген ел тағдыры ақынды тебірентпей қоймайды. «Үш қиян» толғауымен «Сарыарқа», «Әттең, қапы дүние-ай», «Қазтуған» жырлары үндес. Мұнда айтылатын басты нәрсе - жер, құтты қоныс жайы. Ол «Қарасай-Қази», «Шәлгез», «Ғұмар Қазиұлына айтқаны» атты жырларына діни аңыздарды негіз еткен. Білімді игермейінше елінің өркендемейтінін «Оқудан қайтқан азаматқа» өлеңінде аңғартады. Ақын мұрасының бір шоғыры - би-болыстарға айтқан арнау өлеңдері.