Балабақша – заманауи әулет мектебі туралы мақала

Балабақша-заманауи әулет мектебіне айналуы тиіс

Мектеп жасына дейінгі балалардың зияткерлік қабілеттіліктерін дамыту заманауи білім берудің көкейтесті мәселесі.Қазақстан білім беру үрдісінде балалардың зияткерлік қабілет-терін дамыту-дағы мәселелер мен оны шешу жолдары әулет мектебінің сан ғасырлық, тәжірибесіне сүйене отырып,әлем елдерінің бүгінгі заманауи амал-тәсілдерін игере отырып шешімін табуға толық мүмкіндік бар.Бүгінгі балабақша сәбилердің дамуына ,олардың білімін еселей арттыруғамүмкіндік туғызуға тиісті ерекше білім беру орталығы ретінде мойындалып,әулет педагогикасы осы аумақта салтанат құруы тиіс.Жалпы мектепалды білім беру,тәрбиелеу ісі тәуелсіздік қолға келген аз уақыт ішінде құлдырай жөнеліп,құрып кете жаздап,бір аунап тұра келгені де рас. Барымызды салып,басымызды қосып, жанта-ласып,жапатармағай балабақшалы болуға ұмтылдық.Осы талпынысты қоғамдық қос қажеттілік туғызған еді.

Бірінші.Қазақ отбасының көбі осы дәуірде, сәбилерін асырап сақтап,дамытып өсіріп, тәрбиелеп жетілдіруге шама-шарқы жетпей қалған-ды.Сондай-ақ,отбасының құрамы, түрі,әулеттік байланысы мүлдем өзгеріске ұшырап,атқаруға тиісті міндетін атқару әуселесі азайып,дәстүрлі құндылықтары жойылып,ата-аналардың негізгі тобы бала бағудан шыға алмай, еңбектен қол үзуге тура келген еді.Кәзіргі шақта,3 пен 6 жас аралығындағы балалардың 95,2 пайызын балабақшаға қамтылу мүмкіндігі қолға келді.Кей аймақта, мысалы Ақмола облысында 100 пайыз қамтылған. Осы екпін ұласса, өз кезегін күтіп отырған 500 мыңнан астам бала бір- екі жылда-ақ толық қамтылу мүмкіндігі бар. Тіптен енді балабақшаға 2 жастан қамту мүмкіндігі туғандығы айтылуда.Бұл үлкен жетістік,әрине!

Екінші.Әлемде мектепалды білім беру жүйесі өте ілгері кетіп,даму даңғыл жолына түсіп барады.Әсіресе 3-6 жас аралығындағы сәбилердің ақыл-ой,сана-сезім,қарым-қабыл-етінің барлық қыры ғылыми жолмен анықталып,оны жетелеп дамытып,жетілдіру амал-айласы,әдіс-тәсілі айқындалып отыр.Осы негізде дамыған елдерде балабақшадағы білім беру, дамытып жетілдіру ісі жаңа бағыт алып,кейбірінде мектепалды білім беру мәселелері түбегейлі шешілген.Айталық, Францияда 3-6 жасқа дейінгі балалардың барлығы дерлік балабақшаға барады. Германияда мемлекеттік емес балабақшалардың барлығы ақылы, бірақ лицензия қай-қайсысына да міндетті. Ал Венгрияда 5 жастан міндетті білім беру жүргізіледі. Лицензия міндетті, қаржыландыру – мемлекет тарапынан. Италияда кез келген балабақшаларға лицензия міндетті. Жапонияда – балабақшалардың барлығы білім министрлігі қарамағында, 58 пайызы – жекеменшік балабақшалар. Біздікінен ерекшелігі олардың балабақшаларында 8 түрлі жас ерекшелікпен оқытады. Солтүстік Кореяда барлығы мемлекеттік балабақшалар. Кувейтте,Монғолияда – барлық балабақшалар тегін. Американың 43 штатында міндетті тегін түрде мектепалды дайындық бар. 4 жастан балаларды өз еңбегін бағалауға үйретеді. Талдау жасатуды б

Екінші жағынан,алаш жұрты ұрпағын ана құрсағында пайда болған шағынан,ерекше бағым-күтім жасап,өмірге келісімен оны өсіріп-бағып,дамытып жетілдіретін,арнаулы амал-айласы,тәлім-тәрбиелік және дамыту өзіндік жүйесі бар халық.Осы білім-ғылымды бүгінгі балабақшадағы тәрбиешілер мен ұстаздарға,ата –аналарға игерте алсақ,басқаның жетістігіне жетеқабыл нәтиже көрсетуіміз күмәнсіз.Оған әлемдегі бұл саладағы,бүгінгі таңдағы мектепалды оқыту-тәрбиелеу тәжірибесін игеріп қабыстырсақ ешкімнен кем түспесіміз белгілі.Сондай-ақ,мектепалды оқу-тәрбие ісінің ғылыми негізі де бізде ерте қаланған, баршылық.Алаштың айтулы арысы Х.Досмұхамедтің педагогия (бала педагогикасы мен психологисын зерттейтін синтездік ғылым) саласындағы нақтылы ұстанымдары мен тұжырымдары,Н.Құлжанованың мектепалды педагогикалық зерттеу еңбектері сәби жасындағы балалардың даму,жетілу жолдарын нақтылы көрсеткен. Нәзипа Құлжанова апамыз: “Балаға сусындай керегінің бірі – сөйлеу. Түрлі білімнің түбірі, негізі – баланың сөйлеуі, білуге құмарлығы,– дейді.Бүгінгі мектепалды дамытудың басты міндеті де осы еркін сөйлей алу,бала ойын толық жеткізу халін орнықтыру болып отыр. Қазақ мұны «нәрестенің тілге…