Бастауыш сыныпқа арналған қоршаған орта нұсқаулығы

Г. К. Қиялбекова, Г. М. Құрманғалиева

Қоршаған ортамен танысу

Әдістемелік нұсқау

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы бойынша мектепалды дайындық тобы мен сыныбы педагогтеріне арналған

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі ұсынған

Алматыкітап баспасы 2017

Қоршаған ортамен танысу. Әдістемелік нұсқау. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы бойынша мектепалды дайындық тобы мен сыныбы педагогтеріне арналған. Г. К. Қиялбекова, Г. М. Құрманғалиева. – Алматы: Алматыкітап баспасы, 2017. – 58 б.

ОӘЖ 372.2 КБЖ 74.102 Қ 53

ОӘЖ 372.2 КБЖ 74.102

Қ 53

ISBN 978-601-01-3066-1

ISBN 978-601-01-3066-1 © Г. К. Қиялбекова, Г. М. Құрманғалиева, 2017 © «Алматыкітап баспасы» ЖШС, 2017

Кіріспе

«Қоршаған ортамен танысу» – оқу әдістемелік кешені «ӘЛЕУМЕТ» білім беру саласындағы «Қоршаған ортамен танысу» ұйымдастырылған оқу қызметі (ҰОҚ) бойынша дайындалған.

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы бойынша берілген оқу материалдары (бұдан әрі – Бағдарлама) баланың мектепте білім алу даярлығын (әлеуметтік- психологиялық, тұлғалық, ерік-жігерлік, физикалық және зияткерлік даярлығы) қамти отырып, баланың коммуникативтік дағдыларының қалыптасуына, танымдық және әлеуметтік мотивтерінің көрінуіне, қызығушылығы мен білім алуға деген құштарлығының дамуына ықпал етеді. Осы берілген бағдарлама бөлімінде 6–7 жастағы тәрбиеленушілерді тәрбиелеу мен оқытудың мынадай мақсаты мен міндеттері анықталған: Мақсаты: балалардың қоршаған орта, адамдардың іс-әрекеті жайлы түсінігін кеңейту. Міндеттері: • балаларда жақындарына деген сүйіспеншілік сезімі, оларға қамқорлық көрсету ұмтылысы, туған еліне, қаласына деген бауырмалдық пен оның тарихына қызығушылық таныту сияқты адамгершілік сапаларды тәрбиелеу; • адам еңбегіне деген құрмет сезімін қалыптастыру, адам қолымен жасалғанның барлығына ұқыпты қарауды, балалардың сөйлеу тілін, зейінін, қиялын дамыту. Қазақстан Республикасы аумағында тұратын басқа ұлттың адамдарына, олардың мәдениеті мен салт-дәстүрлеріне мейірімділік және құрметтілік қарым-қатынасқа тәрбиелеу. «Қоршаған ортамен танысу»

№ Бөлім Бөлімше

1 Мен және қоғам 1.1. Мен және менің отбасым

1.2. Менің мектебім

1.3. Мамандықтар

1.4. Көлік және байланыс құралдары

2 Туған өлкем 2.1. Туған өлке

3 Тарих беттерінен 3.1. Қазақстанның тарихи тамырлары

3.2. Өнер және мәдениет

3.3. Тәуелсіз Қазақстан

Бағдарламалық мазмұнды жүзеге асыра отырып, педагог балалардың ой-өрісін заттар, адамдар және олардың еңбегі, өздері жайлы білімдермен кеңейтуі керек. Бұл міндеттерді шешу балалардың ақыл-ой қабілеттерін және тілін дамытады. Қоршаған ортамен танысу бойынша балалар өзінің аты-жөнін, жасын, отбасын, мектебін, педагогті, топтағы балалардың аты-жөндерін тани бастайды. Мектептің ішкі құрылысымен таныстырылып, сынып бөлме, асхана, дәрігер бөлмесі т.б. айырмашылықтарын ажырата бастайды. Сонымен қатар әр бөлмеде жұмыс түрін, қажетті құралдарды атайды. Олардың аты, не үшін қажет? неден жасаған? қайда? кімде? қандай? кім не істейді? сұрақтарына дұрыс жауап беруге үйреніп, мектепте өздері немен шұғылданатыны туралы әңгімелейді.

Баланың табиғатты танып-білуге деген қызығушылығын оята отырып, педагог оны табиғатпен таныстырып қана қоймай, оны түсінуге, өсімдіктер мен құстарды қамқорлауға, табиғаттың сұлулығын сезіне білуге үйретеді. Сонымен қатар баланың төмендегідей білім, білік дағдылары қалыптасады: • байланыс құралдарының адам өміріндегі қажеттілігін түсініп, олардың қолданылу аясын атай; • белгілі батырлармен және тұлғалармен танысып, олар жайлы әңгімелей;

• киіз үйдің құрылысы мен жабдықтарын атау, олардың қолданыстағы икемділігін түсіндіре; • ұлттық қолданбалы өнермен танысып, алған түсінігі мен әсерлерін түрлі жолдармен жеткізе алады. «Қоршаған ортамен танысу» оқу-әдістемелік кешенінің құрамына тәрбиеленушілерге арналған әліппе-дәптер кіреді. Әліппе-дәптерінде берілген материалдар танымдық, зерттеушілік сипатқа ие және дидактикалық қағидаларды, яғни көрнекілік, жүйелілік, табиғатпен және күнделікті өмірмен өзара байланыстылығы ескеріле отырып берілді. Табиғат – бала бойына адамгершілік қасиеттерді қалыптастыратын мол тәрбие көзі. Сондықтан табиғатқа, қоршаған ортаға деген сүйіспеншіліктерін осы ұйымдастырылған оқу қызметі (ҰОҚ) арқылы бала бойына ұялатамыз. Әр ҰОҚ-да бағдарламада көрсетілген тақырыптар жан-жақты ашылады. Ол үшін әліппе-дәптерде жеткілікті түрде тапсырмалар берілді. Осы тапсырмаларды орындай отырып, қойылған мақсатқа жетеміз және берілген міндеттерді орындаймыз. Әдістемелік құралда әр ҰОҚ-ның тақырыбын ашу мақсатында бірнеше жұмыс түрлері көрсетіліп берілді. Педагог үлгі-ҰОҚ жоспарларын өзінің қалауынша толықтырып пайдалана алады. Еңбектеріңізге сәттілік тілейміз.

«Қоршаған ортамен танысу» ҰЙЫМДАСТЫРЫЛҒАН ОҚУ ҚЫЗМЕТІ

бойынша үлгі күнтізбелік-тақырыптық жоспар

Ұзақмерзімді жоспар

№ Бөлім Бөлімше Оқыту мақсаты Ұйымдастырылған оқу қызметінің тақырыбы

Сағат саны

1 Мен және қоғам 1.1. Мен және менің отбасым 0.1.1.1. Отбасындағы өзара тату қарым-қатынастың маңызын түсініп, отбасы мүшелерімен бірлесе жұмыс жасау

Менің отбасым 1

1.1. Мен және менің отбасым 0.1.1.2. Отбасы мүшелерін атап, міндеті мен өзіне тағылған жауапкершілікті білу 0.1.1.3. Түрлі іс-әрекет түрлеріндегі өз жетістіктеріне тең баға беру

Отбасымның міндеттері мен қызметтері 1

1.2. Менің мектебім 0.1.2.2. Түрлі әлеуметтік жағдаяттарда шешім қабылдау 0.1.2.3. Қарапайым этикалық нормаларды біліп, сақтау 0.1.2.4. Бірлесе жұмыс жасау, еңбек нәтижесін бағалау

Мектеппен танысамыз 1

1.2. Менің мектебім 0.1.2.1. Мектептегі және сыныптағы негізгі ережелерді білу және оларды сақтау

Мектептегі қауіпсіздік және тәртіп ережелері 1

1.3. Мамандық­ тар 0.1.3.1. Еңбектің маңызын және адам өміріндегі барлық мамандықтардың қажеттігін түсіндіру

Мамандықтар әлемінде 1

1.3. Мамандық­ тар 0.1.3.1. Еңбектің маңызын және адам өміріндегі барлық мамандықтардың қажеттігін түсіндіру

Барлық мамандықтар қажет 1

1.4. Көлік және байланыс құралдары

0.1.4.1. Байланыс құралдарының адам өміріндегі қажеттілігін түсініп, олардың қолданылу аясын атау

Байланыс құралдары 1

1.4. Көлік және байланыс құралдары

0.1.4.2. Қозғалыс ортасы мен қолданылуы бойынша көлік түрлерін ажырату және сипаттау

Көлік түрлері 1

2 Менің туған өлкем

2.1. Туған өлке 0.2.1.1. Өз өңірінде бағдарлану тәсілдерін және өз үйінің (тұрғылықты мекенжайын) мекенжайын атау

Мен тұратын қала (ауыл) 1

2.1. Туған өлке 0.2.1.2. Өз өңірінің климаты мен табиғатын сипаттау 0.2.1.3. Өз өңірін сурет/сызбада бейнелеу

Туған өлкемнің табиғаты 1

3 Тарих бетте­ рінен

3.1. Қазақстан­ ның тарихи тамырлары

0.3.1.1. Көрнекі материалдарды зерделеу негізінде қазақ халқының көшпенділік тұрмысын сипаттау

Қазақ халқының мәдениеті 1

3.1. Қазақстанның тарихи тамырлары

0.3.1.1. Белгілі батырлармен және тұлғалармен танысып, олар жайлы әңгімелеп айту

Өмірлері өнеге болған ұлы адамдар 1

3.2. Өнер және мәдениет 0.3.2.1. Киіз үйдің құрылысы мен жабдықтарын атау, олардың қолданыстағы икемділігін түсіндіру

Қазақ халқының қолөнері 1

3.2. Өнер және мәдениет 0.3.2.2. Ұлттық қолданбалы өнер туралы алған түсінігі мен әсерлерін түрлі жолдармен жеткізу

Зергерлік бұйымдар 1

3.3. Тәуелсіз Қазақстан 0.3.3.1. Мемлекеттік рәміздерді атау Мемлекеттік рәміздер 1

3.3. Тәуелсіз Қазақстан 0.3.3.2. Қазақстанның астанасын атау, мемлекеттік рәміздерді білу Астана – бас қала 1

Қысқамерзімді жоспарлау

Қысқарған сөздер

ҰОҚ – ұйымдастырылған оқу қызметі ПТ – педагогтің түсіндіруі Т – топтық жұмыс Ұ – ұжымдық жұмыс Ж – жұптық жұмыс Ө – өздік жұмыс МДҰ – мектепке дейінгі ұйым

№ 1 ҰОҚ

Тақырыбы: Менің отбасым Мектеп/МДҰ:

Күні: Педагогтің аты-жөні:

Сынып/топ: Қатысқандар саны: Болмағандар:

ҰОҚ-ның оқытылу мақсаты 0.1.1.1. Отбасындағы өзара тату қарым-қатынастың маңызын түсініп, отбасы мүшелерімен бірлесе жұмыс жасау.