Батыстық күбінің ерекшеліктерін зерттеу ғылыми жұмысы

№68 жалпы орта мектептің оқушысы Альжанов Ерсұлтанның

«Батыстық күбінің ерекшеліктерін зерттеу» тақырыбында жасалған ғылыми жоба жұмысына

Пікір

Қазақ халқы асты өте жоғары бағалай, қастерлей білген. Қай заманда болсын оны құрметтеу, бағалаудың жолын, дәмді етіп даярлаудың тәртібін, оны сақтаудың шарттарын да білген. Осындай шарттардың бірін ыдыс-аяқтың ерекшелігімен байланыстырған. Демек, тамақты әзірлеу мен сақтау жөнінде өзіндік, халықтық технологиясы болған. Өкінішке орай, халықтың тұрмыс-тіршілігінің күрт өзгеруі көптеген салт-дәстүрлеріміз бен ата-бабамыз қолданған ұлттық ыдыстарын қолдану аясы тарылып, кейбір түрлері ұмытуға айналды. Ал бұл біздің мәдениетіміздің, ұлттық ерекшелігіміздің ажырамас бір бөлігі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2007 жылдың 13 ақпанында «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі Қоғамдық кеңестің кеңейтілген отырысында айтқанындай: «Қай халықтың болмасын өзге жұртқа ұқсамайтын бөлек болмыс-бітімін даралап, өзіндік тағдырын айқындайтын басты белгі – мәдениеті. Мәдениет – ұлттың бет-бейнесі, рухани болмысы, жаны, ақыл-ойы, парасаты. Өркениетті ұлт, ең алдымен, тарихымен, мәдениетімен, ұлтын ұлықтаған ұлы тұлғаларымен, әлемдік мәдениеттің алтын қорына қосқан үлкенді-кішілі үлесімен мақтанады. Сөйтіп тек өзінің ұлттық төл мәдениеті арқылы ғана басқаға

Ректор: Ә.Байбөлеков

№68 жалпы орта мектептің оқушысы Альжанов Ерсұлтанның

«Батыстық күбінің ерекшеліктерін зерттеу» тақырыбында жасалған ғылыми жоба жұмысына

Пікір

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2007 жылдың 13 ақпанында «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі Қоғамдық кеңестің кеңейтілген отырысында айтқанындай: «Қай халықтың болмасын өзге жұртқа ұқсамайтын бөлек болмыс-бітімін даралап, өзіндік тағдырын айқындайтын басты белгі – мәдениеті. Қазақ халқы асты өте жоғары бағалай, қастерлей білген. Қай заманда болсын оны құрметтеу, бағалаудың жолын, дәмді етіп даярлаудың тәртібін, оны сақтаудың шарттарын да білген. Осындай шарттардың бірін ыдыс-аяқтың ерекшелігімен байланыстырған. Демек, тамақты әзірлеу мен сақтау жөнінде өзіндік, халықтық технологиясы болған. Өкінішке орай, халықтың тұрмыс-тіршілігінің күрт өзгеруі көптеген салт-дәстүрлеріміз бен ата-бабамыз қолданған ұлттық ыдыстарын қолдану аясы тарылып, кейбір түрлері ұмытуға айналды. Ал бұл біздің мәдениетіміздің, ұлттық ерекшелігіміздің ажырамас бір бөлігі. Мәдениет – ұлттың бет-бейнесі, рухани болмысы, жаны, ақыл-ойы, парасаты. Өркениетті ұлт, ең алдымен, тарихымен, мәдениетімен, ұлтын ұлықтаған ұлы тұлғаларымен, әлемдік мәдениеттің алтын қорына қосқан үлкенді-кішілі үлесімен мақтанады. Сөйтіп тек өзінің ұлттық төл мәдениеті арқылы ғана басқаға

Ғылыми жетекшісі: Б.С.Ералиева

Ғылыми жоба тақырыбы: «Батыстық күбінің ерекшеліктерін зерттеу»

1.Ғылыми - жобаның мақсаты: Басқа аймақтарға қарағанда батыстық күбінің ерекше қасиеттерін зерттей отырып, батыстық күбінің ерекшеліктерін тиімді пайдалану және насихаттау.

2.Зерттеу міндеттері:

– қазақтың ұлттық ыдыстары, соның ішінде қымыз, шұбат, т.б. сүт тағамдарын сақтайтын ыдыстарға талдау жасау, олардың бір-бірінен ерекшелігін көрсету;

– осы заманғы талаптарды әбден қанағаттандыра алатын, алайда қолданыстан шығып қалған, еліміздің батыс аумағындағы көшпелі қазақтар пайдаланған күбі нұсқасының бірегейлігін сипаттау;

– аталған күбіні әзірлеудің технологиялық картасын құрып, ондағы әрбір технологиялық кезеңді теориялық мәліметтермен растау.

3. Зерттеу гипотезасы:

Батыстық күбінің қасиеттерімен жан-жақты танысып, тұрмыстық жағдайда алатын орнынының зор екендігін анықтау.

4.Зерттеу кезеңдері:

- Ғылыми - әдебиеттерге шолу жасау;

- Интернет мәліметтерімен таныса отырып, іріктеу

- Тәжірибелер жүргізу;

- Қолданушылар арасында сауалнамалар жүргізу

- Зерттеу жұмысын жинақтау,қорытындылау

5.Эксперимент әдістемесі:

1. Күбі жөнінде баяндалып жазылған газет, журнал, әдебиеттермен танысу.

2. Күбінің күнделікті тұрмыстағы пайдасын білу.

6. Зерттеу жаңалығы мен дербестік нәтижесі:

-Батыстық күбінің ерекше қасиетіне ерекшеліктеріне жан – жақты сипаттама берілді;

-Батыстық күбінің қасиеттерінің тиімді пайдаланудың жолдары көрсетілді. Арнайы ұйымдастырылған практикалық зерттеу жұмыстары барысында қазақ халқының өмірінде күбінің алатын орнын, маңыздылығын, күнделікті өмірде пайдалануға болатындығын дәлелдеген.

Зерттеу жұмысының негізгі болжамы:Бұл жұмыс кезінде мен салыстыру, сәйкестендіру, тұжырымдау,анализдеу және нақты материалдарды қорытындылау әдістерімен жұмыс істедім. Күбінің тиімді қасиетін, ерекшелігін пайдалану арқылы тез бұзылатын тағамдарды сақтауға болады.

Зерттеудің практикалық мәні:

Жұмыс барысында қолдан жасалған күбінің көпшіліктің тұрмыстық жағдайда жасап пайдалану мүмкіндігі яғни, қолжетімділігі жұмыстың практикалык мәні болып табылады.

Жоспары:

1. Кіріспе ................................................................................................

2. Негізгі бөлім ......................................................................................

2.1 Күбінің шығу тарихы .....................................................................

2.2. Күбінің түрлері ..............................................................................

2.3. Батыстық күбінің қасиеті ..............................................................

2.4. Батыстық күбінің тұрмысқа пайдасы ...........................................

2.5. Күбі арқылы жасалған әртүрлі сүт өнімдері................................

2.6. Қорытынды. ....................................................................................

2.7. Пайдаланылған әдебиеттер ...........................................................

Қазір қазақтың өз өнерін, байлығын өзіне көрсететін заман. Дегенмен, ағаш бұйымдары табиғи зат болғаннан кейін таза ұстап, орнымен қолдансаңыз ұзақ жылға шыдас береді.Ата-бабаларымыз ағаштың түрін, жай-күйін өте жақсы білген.Ата-бабаларымыз ағаштың түрін, жай-күйін өте жақсы білген. Сондықтан, ыдыс-аяқты көбінесе ағаштың безінен, қатты жерінен жасап отырған. Ағаш ыдыс жарылып кетпеуі үшін оны майлап, май сіңіру керек. Сонда оның ішіне су сіңбейді. Екінші әдіс – оны құрсаулау. Күбінің, үлкен шара ыдыстың сыртын темірмен құрсаулап тастайды. Бұл да жарылып кетпеуден сақтайды және ыдыстың сырты, түбі әр затқа соғылып мүжіліп кетпесін дегеннен туған. Ағаш ұсталарының өздерінің арнайы құрал-сайманы бар. Олар ағаш шабатын шот, қашаудың түр-түрі, ыңғыру, үскі секілді құралдар. Бұрынғы уақытта ағашты иіу, жұмсартудың тәсілдері болған. Әкемнен естуімше, ертеде ағашты малдың қиымен араластырып, су құйып жерге көміп тастайды екен. Сол кезде ол қызады да, белгілі бір күйге жеткенде ағаш жұмсарады. Дәл осы сәтте қазып алып, тезге салып, өзіне қажетті қалыпқа иіп жасап алады. Міне, осындай күрделі әдіс-тәсілдердің арқасында бүгінгі күні адам баласының ойы жетпейтін дүниелерді жарыққа шығарып отыр

XX ғасыр киіз үйінің ішкі көрінісі. Суреттегі күбінің түріне назар аударыңыз

Суреті келтірілген күбі бар дереккөздерде, соның ішінде Қазақстан егемендігі тұсында толықтырылып шығарылып отырған анықтамалық-энциклопедиялық басылымдарда күбінің отырықшылыққа байланысты қолданылған ыдыс ретінде бірыңғай сипатталады десе болады. Күбінің бұл, біздің байқауымызша, классикалық түрі, саба, торсық, меспен бірге дәстүрлі ыдыс-аяқтардың стандартты жиынын құрайды (жоғарыдағы киіз үйдің ішкі көрінісін қараңыз).Батыстық күбінің қолданыстағы күбінің «классикалық» түрінен негізгі ерекшелігі – бұл көшпенділердің саба, торсық, местен кейінгі сол өмірге ыңғайлы етіп ойлап тапқан, ғасырлар тезінен өткен соңғы үлгісі. Сол кезеңдер Қазақстан небір қуаңшылық аймақтарында мекендеген ата-бабаларымыз егіншілікпен айналысуға ауа-райы жағынан қолайсыз, негізінен мал шаруашылығына негізделген. Жайылымы мен қыстағының аралары қашық, кеңестік кезеңде бұл өңір қой, түйе, жылқы малдарын өсірумен айналысты. Бертін…