Дарынды балаларды анықтаудың сараптамалық бағалау әдістемесі

ДАРЫНДЫ БАЛАЛАРДЫ АНЫҚТАУ ҮШІН ЭКСПЕРТТІК БАҒАЛАУ ӘДІСТЕМЕСІ (А.А.Лосева) Төменде баланың дарындылығын анықтауға х сфераларын көрсетілген. Сонымен қатар олардың сипаттамалары берілген және ол көрсетілген әрбір мінездемелерге ұпай бойынша ұпайлық жүйемен баға беріңіз. Егерде аталмыш ерекшілік балада жоғары деңгейде болса,онда 5ұпай қойыңыз. Ал ол орташадан жоғарылау болса онда 4 ұпай қойыңыз және сол сияқты әрі қарай 2 ұпайлық баға –ең төмені. Дарынның ұпай ерекшеліктеріне қарай әр «тарау» ішінде жинақтаңыз. Бір тарау ішінде (мысалы, «интелектуалды қабілет») жинаған әр ұпайларын сұрақ санына бөліңіз(бұл тарау ішінде 12 сұрақ әр және шыққан санды дәптерге жазыңыз. Барлық тарау бойынша жинақталған ұпайларды бір-бірімен салыстырыңыз ішінен 3-4 жоғарырақ шыққан көрсеткішті басшылыққа ала отырып қабілетті дамытуға әрекет етуге тырысыңыз. Бұл әдіс балаға бақылау арқылы жүргізіледі. Ұсынылып отырған мінездеме Сізге оның мінез-құлығын, ой-өрісінің және бітімінің дамуын анықтауға көмектеседі. Дарынды баланың бойына бір нәрсеге қабілеті жоғарылап келесі нәрсеге зауқы соқпауы байқалад (мысалы, әдебиетке бейім бала техниканы көргісі келмеуі мүмкін. Кейде керісінше болады, егер анықтау кезіндегі

тіке айтуға болмайтындығын біледі. Өзге адамдардың әрекеттерінің себебін түсіне алады. 8. Тапсырманың шығармашылық тұрғыдан орындалуына нұқсан қою. 9. Шығармашылық ойлауы мен талғамының дамығандығы. 10. Білім алуға қажетті негізгі компоненттерді иелену. 11. Өзінің шығармашылық әрекетін бақылай алуы. Ой – өрісінің дамуындағы жоғары темп. 12. Іс-әрекетінің нәтижесін алдын – ала сезу мүмкіндігі. ІІ. Академиялық жетістік аймағы. 1. Сөздік қорының байлығы, әр түрлі қиын синтаксистік құрылымды қолдануы 2.Есеп-қисапқа қызығушылығының жоғарылығы, яғни математикалық қабілетінің жоғарылығы. 3.Табиғи құбылыстарға үлкен мән беру, оларға тәжірибелер жүргізу. 4.Ізденіп іс – әрекеттің себебін қарым – қатынаста ашық түсінеді. 5.Өз ойын анық, әрі нақты айтады (ауызша, жазбаша түрде) 6.Кітаптар, мақалалар, ғылыми – танымдық басылымдарды оқуда өз құрбыларынан көш ілгері. 7.«моторлы» координациясы жақсы, әсіресе көріп қабылдауы мен қолмен сипап сезу қабілеттері (көрген нәрсесін жақсы есте сақтайды және естігенін жылдам түйіп алады). 8.Оған ғылыми танымдық әдебиеттерді оқу көркем шығарма оқудан гөрі көбірек ұнайды. 9.Егер оның жобасы қолдау таппаса немесе оның жасаған «эксперименті» сәтті болмаса ол оғ