Дүние жүзі халықтарының тілдік әулеттері 7 сынып

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

• 7.4.1.1-дүниежүзі халықтарының этнолингвистикалық жіктелуін түсіндіреді

Барлық оқушылар үшін :

Дүниежүзі халқықтарының этнолингвистикалық жіктелінуін атап бере алады .

Көпшілік оқушылар үшін : Дүниежүзі халқықтарының этнолингвистикалық жіктелінуін түсіндіре алады .

Кейбір оқушылар үшін : Дүниежүзі халқықтарының этнолингвистикалық жіктелінуін біледі

“ Соаллар дуниясида ”

Хәритә билән иш

Һәр топ бир материкниң климатлиқ бәлбағлирини ениқлайду.

«Миға шабуыл » әдісі

1.Қандақ тилни ана тили дәп атайду ?

2.Дуния йүзидә ә ң көп таралған тилни атаңлар ?

3.Қазақстанда қанчә тил вәкиллири (милләтләр ) яшайду ?

Этнос - бир хәлиқни иккинчиси билән ажритишқа мүмкинчилик беридиған ортақ бәлгүлири бар жәмийәт

Милләт – бир яки бир нәччә этносларни бириктүридиған топ. Бәлгүлүк бир регионда тарихи қелиплашқан иттипақ, бир хил тил , мәдәни , психологиялиқ , диллиқ (менталитет ), өмүр мәишийити охшаш алаһидиликләр тән ижтимаий жамаәт

Хәлиқ - ( турғунлар ) – қандақла бир регионда турақлиқ тәрәққий қилған яки пүткүл йәр шариға орунлашқан адәмләр

Этнолингвистика – тилни мәдәнийәткә (турмуш-мәишийити, урпи - адәтлири ) мунасивәтлик үгинидиған тилшунаслиқ йөнилиши.

Тил-адамләр арисидики мунасивәтләрниң асасий қурали

Дуния йүзи тиллириниң сани 3000-6000

Тілдер

Қазіргі кезде қолданыста жүрген тілдер

Қолданыстан шыққан тілдер (грек тілі , т.б)

Мемлекеттер

Бір тілді – Жапония

Екі тілді – Канада

Көп тілді - Үндістан

Тил әвлатлириниң тарилиши

Алтай тил әвлати(семьяси)

1 Түркі тілдік топ

Дуния йүзидә кәң таралған тиллар

Тил аилиси

(әвлати)

Тарқилиши

Қандақ тиллар кириду

Һиндевропилиқ

Европидин Һиндстанғичә, һазирқи заман, қитъәләр

400 дин ошуқ тил, уларда 3 млрд-қа йеқин адәм сөзлишиду. Аилигә роман тиллири(испан, итальян,француз...), герман(инглиз, немис,швед...),балтиқ вә славян(рус,поляк...), һинд-арий (парс, һинд, курд, бенгали...)

Сина-тибәтлик

Азия

Хитайдии тиллар, тибәт вә бирма тиллири

Нигер-конголез(нигер-кордофанлиқ,конго-кордофанлиқ )

Субсахара Африкиси

Суахили,йоруба,шона,зулу (зулус тили)

Афразиялик

( афро-азиялик , семит-хамитлиқ )

Йеқин Шәриқ,Шималий Америка

Семит тиллири ( әрәп ,иврит...),сомали тили

Австронезиялик

Шәриқ-Жәнубий Азия,Тәйвән,Теч океан, Мадагаскар

Миңдин көп тил,жүмлидин филиппин,малагасия,Гавайя,фиджи тиллири

Ураллиқ

Мәркизий, Шәрқий,Шималий Европа,Шималий Азия