Дыбыс сипаттамалары бойынша ашық сабақ, 8-сынып

«Бекітемін»

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

Дыбыс

Мектеп: Қызылорда облысы Қазалы ауданы Бекарыстан би ауылы №24 орта мектеп

Күні: 17.01.2018 жыл

Мұғалімнің аты-жөні: Халилаев А. А

Сынып: 9

Қатысқаны:

Оқушы саны: 21

Сабақ тақырыбы

Дыбыс. Дыбыс сипаттамалары.

Кәсіби мақсаты

2017--2018 оқу жылында 9 сынып оқушыларының жеке ерекшеліктері мен қабілеттерін ескере отырып дифференцияциялық тапсырмаларды қолдану арқылы зерттеушілік-жобалық қызметтерін 70 пайызға дейін дамыту

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

-Толқын амплитудасының дыбыс қаттылығына және жиіліктің дыбыс биіктігіне тәуелділігін білу;

-Жиілікті анықтау үшін осциллоскопты пайдалану;

- Осциллограмманың көмегімен толқын ұзындығын анықтай алу.

Сабақ мақсаттары

- Дыбыс табиғатын және оның сипаттамаларын толық түсіндіре алу;

- Дыбыстың сипаттамаларын ажырату мақсатында тапқырлыққа, шапшаңдыққа, білімге деген қызығушылығын арттыруға тәрбиелеу;

Жетістік критерийлері

Білу:

-Адам еститін толқын жиілігінің (дыбыс) неге тең екенін біледі

-Толқынның таралу жылдамдығының неге тәуелді екенін біледі.

-Дыбыстық толқынның, мысалы ауада, таралу жылдамдығын біледі

-Дыбыстық толқын анықтамасын біледі.

Білу:Қума дыбыстық толқын анықтамасын біледі

Түсіну:

-Серпімді ортаға мысал келтіреді

-Ортаның сығылу және разрядталған үдерістерінің тарапынан алып қарағанда қума дыбыстық толқындардың болмысын түсіндіреді.

Білу:

-Биіктіктің жиілікке қалай тәуелді болатынын біледі.

-Дауыс дыбысы амплитудаға қалай тәуелді болатынын біледі

-Дауыс дыбыс деңгейін өлшеу бірлігін біледі.

Түсіну:Үш осциллограмманы, яғни жиілік, амплитуда ұғымдарының айырмашылықтарын сипаттайды

Сабақ типі

Жаңа материалды игеру

Тілдік мақсаттар

Оқушылар өздерінің түсініктерін көрсететін жаңа сөздерді пайдаланулары керек. Олар терминдерді түсіну және қолдану керек.

Арнайы пәндік лексика мен терминология:

Қазақша

Орысша

Ағылшынша

Дыбыс толқыны

Звуковая волна

Sound wave

Дыбыс жылдамдығы

Скорость звука

Sound speed

Дыбыс интенсивтілігі

Интенсивность звука

sound intensity

Тон биіктігі

Высота тона

pitch

Құндылықтарды дарыту

Құндылықтарды дарыту арқылы оқушылардың бойында топпен жұмыс барысында ұйымшылдық, ынтымақтастық, бір-бірінің пікірін тыңдау барысында құрмет сезімдерін сіңіру. Мысалы топтық және жұптық жұмыстар барысында оқушылар арасында жауапкершілік және сыйластық тәрбиелері қалыптасады.

Пәнаралық байланыстар

Биология,музыка,медицина. Дыбысты түсіндіру барысында музыкалық аспаптарды қолдану арқылы өнер пәнімен байланыс орнатамын. Дыбыстың жағымды және жағымсыз жақтарын түсіндіруде биология пәнімен байланыс орнайды.

АКТ қолдану дағдылары

Дыбыстың негізгі табиғатын түсіндіретін ғылыми-дүниетанымдық бейнероликтерді көрсету үшін интерактивті тақта қоданылады. Презентацияны АКТ көмегімен ұсыну.

Бастапқы білім

Тербеліс және толқын туралы білімдерін еске түсіру

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Р

Жаңа сабақтың тақырыбын хабарлау, мақсатын қою:

2 минут

Үй тапсырмасын сұрау өткен тақырып бойынша оқушылардың білімін тексеру:

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Оқушыларды сурет қиындыларын құрастыру арқылы 3 топқа бөлемін

П

Сабақтың басы

5 мин

Сабақтың ортасы

30 мин

Үй тапсырмасы сұралып болған соң жаңа сабақтың мазмұнына өтемін.

Бейнефильм

Тербеліс жиілігі 16Гц-тен 20 000Гц-ке дейінгі механикалық толқындар адамда дыбыс әсерін тудырады. Сондықтан мұндай толқындар дыбыс толқындары немесе акустикалық толқындар деп аталады. (Грек.akustikos – дыбыс)

Серпімді ортада адам құлағы еститін тербелістер дыбыс деп аталады. Акустикалық толқындар ішекті аспаптар, сондай-ақ, адамның дауыс желбезегі тербелістері әсерінен туындауы мүмкін. Ауада таралатын акустикалық толқын бойлық толқын болады.

Дыбыс таралу үшін дыбыс көзі мен дыбыс қабылдағыш арасында серпімділік қасиеті бар қандай да бір орта болуы тиіс. Яғни ауасы жоқ бостықта дыбыс тарала алмайды. Сонымен, ауада таралатын дыбыс толқындары серпімді бойлық толқындар. Орта бөлшектері толқынның таралу бағытында тербеледі.

Дыбысты физиологиялық жағынан қарастырсақ- .бұл құлақ қабылдауы

Дыбыс жиілігі

Дыбыс амплитудасы және жиілігі, өзге де механикалық толқындар сияқты, белгілі бір өзіндік жиілікке, яғни уақыт бірлігіндегі периодтар санына және меншікті амплитудаға ие. Акустикалық толқын жиілігі толқынның тербелу жиілігіне тең және 16 Гц пен 20 кГц аралығын құрайды. Адамның шамамен 20 кГц жиіліктегі дыбыстарды есту қабілеті жасы ұлғая келе төмендейді.Дыбыстан жылдам ұшатын ұшақтың қозғалысы кезінде пайда болатын толқынның толқын мөлшері конустың бүйір бетінің формасын қабылдайды. Сондықтанда біз үстімізден ұшып бара жатқан ұшақтың дыбысын естімейміз. Ұшақ неғұрлым тез ұшқан сайын оның дыбысын соғұрлым кеш естиміз.

жиілігі

Атауы

Сипаттама

20 000Гц-тен жоғары

ультрадыбыс

Адам құлағының жарғағына, жүйке жүйесіне зардап әкеледі. Дельфин, жарқанат қабылдай алады. Ультра-дыбысты ит пен ысқырық шығара алады. Теңіз тереңдігін өлшеуге қол-данады.

16-20 000Гц

Акустикалық дыбыс