Энергетикалық сусындардың зияны туралы химия мақаласы

Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті

Ұзақбаева Айдана,Өміржанва Ақжүніс,Марат Бибінұр

ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ СУСЫНДАРДЫҢ ЗИЯНЫ

Аңдатпа

Мақалада, сана мен ағзаны улаушы сусындардың ең танымал түрлері туралы ақпараттар жазылып өткен.Энергетикалық сусындарың адам ағзасына тигізетін кері әсерлері. Олардың құрамындағы химиялық заттардың мөлшері.Адамның энергетикалық сусындарға деген тәуелділіктен қалай құтылуы қажет,осы туралы ақпараттарды жеткізген.

Энергетикалық сусындарды сақтықпен тұтыну және тұтынудың мөлшері мен жас шектеулеріне қатысты өндірушілердің ұсыныстарын орындау маңызды. Энергетикалық сусындарды тұтынуды шектеп, су, жаңа піскен жемістер мен көкөністер, жасыл шай және кофе сияқты пайдалы баламаларды қалыпты мөлшерде таңдаған жөн. Егер сіздің денсаулығыңыз күмән тудырса, дәрігермен немесе тамақтану жөніндегі маманмен кеңесіңіз. Дұрыс тамақтануды үйретіп жүрген ұйымдар – энергетикалық сусындарды өндірушілер екен. Саясаткер Джордж Сэвил Галифакстың "Егер заңға тіл бітсе, ол ең алдымен заң шығарушыларды айыптар еді" деген сөзіне құлақ асқанымыз дұрыс.

Кілт сөздер: Денсаулық, энергеткалық сусындар,жасөспірімдер, зиянды химиялық заттар,спорт.

ВРЕД ЭНЕРГЕТИЧЕСКИХ НАПИТКОВ

Аннотация

В статье изложена информация о самых популярных видах напитков, отравляющих сознание и организм.Негативное влияние энергетических напитков на организм человека. Содержание в них химических веществ.Как человеку избавиться от зависимости от энергетических напитков.

Важно с осторожностью употреблять энергетические напитки и следовать рекомендациям производителей относительно количества потребления и возрастных ограничений. Рекомендуется ограничить потребление энергетических напитков и выбрать здоровые альтернативы, такие как вода, свежие фрукты и овощи, зеленый чай и кофе, в умеренных количествах. Если ваше здоровье вызывает сомнения, проконсультируйтесь с врачом или специалистом по питанию.Оказывается, организации, обучающие правильному питанию, являются производителями энергетических напитков. Лучше всего прислушаться к словам политика Джорджа Сэвила Галифакса: "Если бы закон был исчерпан, он бы в первую очередь осудил законодателей".

Ключевые слова: здоровье, энергетические напитки,подростки, вредные химические вещества,спорт.

Aktobe Regional University named after K. Zhubanov

Aktobe, Kazakhstan

THE HARM OF ENERGY DRINKS

Annotation

The article contains information about the most popular types of drinks that poison the mind and body.Negative effects of your energy drinks on the human body. The amount of chemicals they contain.How a person needs to get rid of his addiction to energy drinks,told the information about this. It is important to consume energy drinks with caution and follow the manufacturers ' recommendations regarding the amount and age limits of consumption. It is advisable to limit the consumption of energy drinks and choose healthy alternatives such as water, fresh fruits and vegetables, green tea and coffee in moderation. If your health is in doubt, consult your doctor or nutrition specialist. It turns out that the organizations that teach healthy eating are manufacturers of energy drinks. It is better to listen to the words of politician George Savile Halifax: "if the law ran out of language, it would first of all blame the legislators."

Keywords: health, energy drinks, teenagers,harmful chemicals, sports.

Энергетикалық сусындар — адамзаттың бертінде ойлап тапқан өнертабысы. Алайда олардың құрамындағы заттар жүйке жүйесін ынталандыру үшін бұрыннан пайдаланылып келеді. Энергетикалық сусындар емтиханға дайындалып жүрген студенттерге, жұмысын уақытында тапсырып үлгермей жүрген қызметкерлерге, спорттық рекордтарға ұмтылған спортшыларға, шаршаған жүргізушілер мен түнгі клуб қыдырмаларына нағыз құтқарушы болды. Сусынның бір құтысынан бар шаршағаныңыз кетіп, ұйқы қысу басылып, жаңа әрекеттерге дайын боласыз. Энергетикалық сусындардың зияны жайлы естісек те, олардың нақты қандай зияны бар екенін біле бермейміз. Ал дүкендерде бұл ғажайып сусынның еркін таралуы мен қолжетімділігі денсаулыққа алаңдамауға болатындай әсер береді. Зерттеу жұмысының гипотезасы: энергетикалық сусындардың құрамында адам ағзасына зиянды заттар барын зерттеу. Зерттеу жұмысының мақсаты: энергетикалық сусындардың химиялық құрамын және олардың адам денсаулығына әсерін зерттеу.

Міндеттері: 1.Әдебиет көздері бойынша энергетикалық сусындарының шығу тарихын және құрамын зерттеу. 2. Әлеуметтік сауалнама негізінде халық арасында энергетикалық сусындардың танымалды түрін анықтау. 3. Тәжірибе арқылы энергетикалық сусындардың адам денсаулығына кері әсеріне көз жеткізу. 4. Тәжірибе нәтижелерін көрсету және ұсыныстар жасау.

Энергетикалық сусындардың пайда болу тарихы. Адамдар ерте заманнан бері табиғи стимуляторларды қолданған. Таяу Шығыста бұл кофе болды, оңтүстік-шығыс Азия мен Қытайда – шай, Үндістанда – шай да, кофе де, Оңтүстік Америкада – мате, Африкада кола жаңғақтарын қолданды. Қиыр Шығыста, Сібір мен

Моңғолияда қазіргі кезде танымал стимуляторлық өсімдіктерге женьшень, қытай лиммонигі, аралия болып табылады. Сонымен бірге күшті стимуляторларға Азияда – эфедра, Оңтүстік Америкада – кока болып табылады. Нарықта энергетикалық сусындар ХХ ғасырдың соңғы ширегінде пайда болды. Әр түрлі елдердегі энергетикалық сусындардың пайда болуы әр түрлі кезеңдермен байланысты. 1962 жылы Жапонияда Lipovitan деп аталатын жаңа түрі пайда болды. Бүгінгі таңда Жапония энергетикалық сусындар үшін жаһандық нарықтағы ең маңызды экспорттаушылардың бірі болып табылады. Бұл сусынның пайда болуы осы елмен байланысты болып келеді. Еуропаға энергетикалық сусын Жапонияға қарағанда едәуір кешірек келді.1982 жылы австриялық кәсіпкер Дитрих Матешиц Азияға барып өнімділікті арттыратын керемет сусындардың дәмін татып, өзінің өнеркәсіптік өндірісін ашуға шешім қабылдады. Алғашқы жаппай шығарылған шабыттандыратын энергетикалық сусын «Red Bull» болды. Жаңа сусын тұтынушылар арасында тез танымал болды. Осыдан кейін Coca- Cola және Pepsi өндірушілері бірден нарыққа өздерінің «Burn» және «Adrenaline Rush» энергетикалық сусындарын шығарды. Энергетикалық сусындар Ресейде салыстырмалы түрде жақында, 90- жылдардың соңында п

Энергетикалық сусындардың химиялық құрамы және адам ағзасына кері әсері. Мұндай сусындар тек химиялық қоспалардан дайындалады: кофеин, карнитин, таурин аминқышқылы, глюкоза, матеин, мелатонин. Бұларға қоса В тобының дәрумендері кездеседі. Олардың әрқайсысы ағзаға қуат береді. Соның ішіндегі гуарана, женьшень шөп қосындыларының ешқандай зияны да, пайдасы да жоқ. Енді құрамға енген бұл заттардың қасиеттеріне жеке тоқталасақ. Кофеин – түссіз және ақ түсті келетін ащы кристалдар. Психикаға қатты әсер еткендіктен, сұйықтыққа тәуелділік туындатады. Сол себепті бір ішкен соң қайта-қайта өзіне баурап тұрады. Кофеиннің мөлшері неғұрлым көп болған сайын, соғұрлым жүйке белсенді жұмыс істей бастайды. Жүрек қан тамыр жүйелерінің жұмысын жақсартады, әсерінен адамның ми қызметінің жұмысын жеделдетеді. Қуатты кофеин әкелмейді. Ол – сіздің өз энергияңыз. Кофеин тек сіздің ағзаңызда бар құрамның әсерін күшейте түседі. Сусынның әсері бойыңыздан кеткеннен кейін, тез шаршайсыз. Алкогольмен бірге энергетикалық сусынды ішетін болсаңыз, бауыр мен ұйқы безі ауырады. Айналып келгенде панкреатит ауруына шалдығу қаупі артады. Әр адам кофеинді күніне 400 грамнан ғана қолдануы керек. Сонда бұдан денсаулыққа зи

Матеин – тропикалық жеміс ағашы, ол қарынның ашқанын білдірмейді. Мелатонин – денеге алдамшы күш беретін химиялық зат. Бұл қоспалардан кейін сусын көп мөлшерде газдалады. Газдың денсаулыққа зияны аз емес. Сондай-ақ, сусын құрамында аз мөлшерде көмірқышқыл газы да бар. Осылардың барлығы қосылып, адамға 3-4 сағатқа дейін белсенді болып жүруіне көмектеседі. Ал кофенің әсерінің1-2 сағат сақталатынын да біле жүргеніңіз жөн. Тарқаған соң, бәрі бәз қалпына қайта түседі.Сондықтан, кофеинге негізделген сусындар түнде ұйықтамай, ауыр жұмыс істейтін қызметкерлерге таптырмайтын сусын болып тұр. Басқа да ынталандырушылар сияқты энергетикалық сусындардың құрамындағы кофеин жүйке жүйесін әлсіретеді. Оның әсері 3-5сағат сақталады, бұдан кейін ағзаға демалыс қажет. Сонымен қатар, кофеинге адам тез әуестенеді. Глюкоза мен кофеиннен тұратын энергетикалық сусын жас ағза үшін өте зиян. Көптеген

энергетикалық сусындардың құрамында көп мөлшерде В дәрумені болады. Бұл жүрек соғысын жиілетіп, аяқ-қолдардың дірілдеуіне себеп болуы мүмкін. Фитнес жанкүйерлері кофеиннің несеп айдағыш қасиеті жайлы жақсы білуі тиіс. Яғни, жаттығудан кейін энергетикалық сусын ішуге болмайды, өйткені жаттығу кезінде ағза онсыз да көп сұйықтық жоғалтады. Энергетикалық сусындардың құрамында таурин және глюкуронолактон бар. Таурин қажетті мөлшерден бірнеше есеге асып түседі, ал 2 құты сусындағы глюкуронолактонның мөлшері күнделікті нормадан 500 есе (!) көп. Бұл ингредиенттердің ағзаға қалай әсер ететіндігі ғалымдарға әлі белгісіз. Сондықтан таурин мен глюкуронолактонды мұндай жоғары мөлшерде пайдалану қауіпсіздігі әлі анықталмаған, әлі де зерттеулерді қажет етеді. Байқағанымыздай, артықшылықтарынан кемшіліктері көп. Дегенмен, әр адамның өмірінде энергетикалық сусынға жүгінуге тура келетін кездер болады. Мұндай жағдайда ағзаңызды қорғау үшін сусынды тұтыну ережесін мұқият оқыңыз.

Пайдалану ережелері -Сусындарды мүлдем тұтынуға болмайды жүкті әйелдерге, балалар мен жасөспірімдерге, қарт адамдарға, гипертония, жүрек-қан тамырлары аурулары кезінде жүйе, глаукома, ұйқының бұзылуы, қозғыштық және кофеинге сезімталдық. -Қатарынан екіден көп банка қабылдау денсаулыққа зиян тигізуі мүмкін: дененің ресурстары таусылған, сондықтан сіз қалаған әсердің орнына жанама әсерлерді сезінесіз . - Сабақтан кейін сусындарды ішпеңіз спортпен айналысу: екеуі де қысымды арттырады.

Кесте [2]

№ Атаулары Өндірушілер Құрамы

1 Red Bull Red Bull таурин - 240 мг Кофеин - 30 мг L-карнитин - 100 мг Витаминдер: B6 – 1,27 В12 – 1,9мкг Белоктар-0г Май - 0 г Көмірсулар - 11г Калория мөлшері - 46ккал Энергетикалық құндылығы - 195ж

2 Adreline Rush PepsiCo таурин - 240 мг Кофеин - 30 мг L-карнитин - 100 мг Витаминдер: B6 - 0,8 мг; В12 - 0,4 мкг Белоктар - 0,5 г Май - 0 г Көмірсулар - 12,5 г Калория мөлшері - 54 ккал Энергетикалық құндылығы - 230 кДж

3 Burn Monster таурин - 240 мг Кофеин - 30 мг L-карнитин - 100 мг Витаминдер: B6 - 0,8 мг; В12 - 0,4 мкг Белоктар - 0,5 г Май - 0 г Көмірсулар - 12,5 г Калория мөлшері - 54 ккал Энергетикалық құндылығы - 230 кДж

4 Black Monster Coca-Cola таурин - 230 мг Кофеин - 30 мг Женьшень сығындысы Витаминдер: ниацин 8,5 мг; В6 - 0,85 мг; В12 - 1,3 мкг Белоктар - 0,2 г Майлар - 0 г Көмірсулар - 11,8 г Калориялар - 50 ккал Энергетикалық құндылық - 214 кДж

5 Tomado Energy Battle GFD AG таурин, кофеин 30 мг/100 мл витаминдер В1, В5, В6 және РР су, қант, қышқылдықты реттегіштер, мальтодекстрин, хош иістендіргіштер, бояғыштар, тұрақтандырғыш тиксогам, консервант натрий бензоаты және орто-фенилфенол, тұрақтандырғыш E442

Ең қымбат энергетикалық сусынның (Red Bull) басқалармен салыстырғанда таурині ең көп болды - 250 мл және кофеин 32 мл (100 мл-ге) және төмен энергетикалық құндылығы 195 кДж және көмірсулар мөлшері 11 г. Бұл денеге күшті әсер ететінін білдіреді. Күштің әсері денеде ұзақ уақыт бойы сезіледі, ал оның құрамында аз калория бар.[3]

Оқушылардың сауалнамасы Сауалнаманың мақсаты-жасөспірімдер ең көп тұтынатын сусынды анықтау.