Есептік және реттік сан есім сабақ жоспары 3-сынып

Тақырыбы: Есептік және реттік сан есімдер.

Сабақтың мақсаты:

А) Білімдік: Сөз табының бір түрі сан есім туралы білімдерін толықтыру. Есептік сан есімдермен таныстырып, олардың ерекшелігін меңгерту. Берілген сұрақтарға нақты, толық жауап беру. Оқушыларға білімді жетік меңгеру үшін әр түрлі тапсырмалар беру.

Ә) Тәрбиелік: Ұлтжандылыққа, адамгершілік, ізгілікке тәрбиелеу. Қазақ

халқының асыл мұрасы мақал-мәтел үлгісінде тәрбиелеу.

Б) Дамытушылық: Ойлау қабілетін дамытып, белсенділігін арттыру. Ынта қойып тыңдау, жазу, талдау машықтарын қалыптастыру.Сөздік қорын, тіл байлығын дамыту. Ана тілін жетік біліп, құрметтеуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: Жаңа сабақ

Әдіс-тәсілі: Сұрақ-жауап, топпен жұмыс. Ой-толғаныс, ұжымдық талдау, ой қорыту, танымдық ойындар, түсіндіру.

Сабақтың көрнекілігі: тақта, сурет, таблица, сандар.

Сабақтың барысы:

А) Ұйымдастыру кезеңі. (оқушылармен сәлемдесу)

ЕРЕЖЕ: 1. Тыныштықты сақтау.2. Бірін-бірі тыңдау.3. Өз ойын ашық айту.4. Уақытты үнемдеу.

Өткенді пысықтау. ( оқушылардың назарын тақтаға аудару)

1. Сан есім деген не?

2. Сан есімнің сұрақтары?

3. Сан есім нешеге бөлінеді?

4. Сан есім қатысқан мақал – мәтелдерді айт

5. Сан есімдерді қатыстырып сөйлем құрастыр

Балалар, сонымен біз сан есім туралы өткенді есімізге түсірдік. Ендеше әрі қарай сабағымызды жалғастырамыз. Бүгін біз сабағымызда Сан есімнің мағыналық түрлері соның ішінде есептік сан есім және реттік сан есім туралы жалғастырамыз:

Ендеше дәптерімізді ашайық, бүгінгі күнді жазамыз.

Есептік сан есім заттың нақты санын білдіріп, Қанша? Неше? деген сұрақтарға жауап береді. Мысалы: бес, он екі, жүз, тоғыз жүз бір. Есептік сан есімдер дара да, күрделі де болып, сан есімнің басқа түрлерін жасауға негіз болады.

Есептік сан есім Дара күрделі Реттік сан есім

- ншы; - ыншы; - нші; - інші;

алтыншы екінші тоғызыншы бесінші (оқушылар шығып жазады түсіндіреді).

Жеті, тоқсан бір, елу бесінші, елу, он екінші, алпыс алтыншы

(оқушыларға мысалдарды оқыта отырып, өздеріне ереже шығарту)

Соңында мұғалім өзі ережесін айтып береді.

Сан есім есептік және реттік болып екіге бөлінеді. Қанша? Неше? сұрақтарына жауап беретін сан есімдерді есептік сан есім деп атайды: екі, алты, жеті.

Нешінші? Сұрағына жауап беретін сан есімдерді реттік сан есім деп атайды: екінші, алтыншы, жетінші.

Реттік сан есім есептік сан есімге –ыншы; - інші; - ншы; - нші; жұрнақтары жалғану арқылы жасалады.

1-жаттығу. Мәтінді түсініп оқы. Сан есімдерді тауып, түріне қарай ажырат.

Оқушы тақтаға шығып орындайды.

Сандар сөйлейді:

1. 550 жыл нені білдіреді?

2. 1941-1945 жылдар?

3. к+3 1+лікте, түсіндіру

2-жаттығу:

Топтық жұмыс

1-топ Есептік сан есім

2-топ Реттік сан есім

3-топ Дара сан есім

Сергіту сәті:

Орманда кірпі келеді,

Саңырауқұлақ тереді.

Кездесті, міне, керегі:

Екеуі қайың астынан.

Біреуі терек қасынан.

Қанша олар болмақ есепте,

Тоқылған салса себетке?

Сиқырлы бес жұлдыз ойыны

Сандарға байланысты

мақал – мәтелдер жазу.

Мақал ішіндегі сан есімдердің

есептік немесе реттік

екенін айту

1-топ: Білгенім бір тоғыз,

Білмегенім – тоқсан тоғыз.

2-топ: Бір тал кессең, он тал ек.

3 топ: Батыр бір рет өледі.

Қорқақ мың рет өледі.

«Кім шапщаң?» ойыны. Сан есімдерді тез табу

1. Жеті атасын білмеген жетесіз.2. Қызға қырық үйден тию.3. Ер жігіттің екі сөйлегені – өлгені.4. Жеті рет өлшеп, бір рет кес.5. Білгенің бір тоғыз, білмегенің – тоқсан тоғыз.6. Бала жетіге келгенше, жерден таяқ жейді.

Сан есімді қатыстырып мақал-мәтел айту:

Біреу жаныңа жолдас, біреу малыңа жолдас.

Біреу тойып секіреді, біреу тоңып секіреді.

Жеті атасын білген ұл жеті жұрттың қамын жер.Өзін ғана білген ұлҚұлағы мен жағын жер.

Көшіру диктанты.

3-жаттығу. Мақал –мәтелдерді көшіріп жаз. Сан есімдерді тауып, сұрақ қой.

Жұмбақтың шешуін тап:

4-жаттығу. Жұмбақ шешуі болған сан есімдерді реттік сан есімге айналдырып жаз.

Балалар сіздер білесіздер, біздің қазақ халқымыз өте ырымшыл халық болған. Және халқымыздың кие тұтқан сандары болған. Енді маған сол сандарды атап берсеңіздер. (3, 5, 7). Оқушылар киелі сандарды атап, мысал келтіреді.

Топтық жұмыс беріледі.

Үш би, үш жүз, үш жұрт, үш бақыт; Бес қару, бес дұшпан, бес асыл іс; Жеті ата, жеті қазына, жеті күн.

1-топ: 3 санына

2-топ: 5санына

3-топ: 7санына

Сабақты қорыту:

Жеті атаны ата

Жеті қазынаны ата

Үш байлықты ата

Үй тапсырмасы: 6-жаттығу, 88-бет

Бағалау.

Жамбыл облысы Жуалы ауданы

Бауыржан Момышұлы ауылы

№29 орта мектептің бастауыш

сынып мұғалімі Берикбаева

Жанерке Жумагалиевна

(Жаңа тақырыпты пысықтауға арналған жаттығу.)

Есептік және реттік сан есімдерді екі қатарға бөліп жаз.

Бір, тоғызыншы, мың, он бірінші, жиырма, бес, отыз бесінші, жетпіс тоғыз, сексен сегізінші.Есептік сан есім: бір, мың, жиырма бес, жетпіс тоғыз Реттік сан есім: тоғызыншы, бірінші, отыз бесінші, сексен сегізінші.

Математика пәні бойынша ой қозғау:1.Аспанда үш түйеқұс ұшып келе жатты. Аңшы олардың бірін атып алды. Аспанда қанша түйеқұс қалды? (түйеқұс ұшпайды)2.Бір жүз екі құлақ неше адамның құлағы? (бір адамның)

«Кім шапшаң?» ойыны. Сан есімді тез табу.1. Жеті атасын білмеген жетесіз.2. Қызға қырық үйден тию.3. Ер жігіттің екі сөйлегені – өлгені.4. Жеті рет өлшеп, бір рет кес.5. Білгенің бір тоғыз, білмегенің – тоқсан тоғыз.6. Бала жетіге келгенше, жерден таяқ жейді.Мақал –мәтелдердегі түсіп қалған сөздерді орнына қой.

/ Неше ?/ --------- рет өлше, /неше?/ -------- рет екс.

Жігіт адамға /неше?/ ------ өнер де аз.

Ер /неше?/ ------ рет өледі,

Қорқақ /неше?/ ------- рет өледі.

Киелі сандар сөйлейді мысал келтіріңдер3, 5,7 Үш би, үш жүз, үш жұрт, үш бақыт; Бес қару, бес дұшпан, бес асыл іс; Жеті ата, жеті қазына, жеті күн.

«Цифрды тап» логикалық ойын

Шекілдеуік- ш+2+лдеуік Күшік- к+3+ік Тіктөртбұрыш- тік+4+бұрыш Сөнбес- сөн+5 Малты- м+6 Жетісай- 7+сай Сегізкөз- 8+көз Тоғызқұмалақ- 9+құмалақ Қонақ- қ+10+ақ Желтоқсан- жел+90 Түбір тү+1 Бірқазан 1+қазан Алтынай 6+н+ай Алтынгүл 6+н+гүл Елубай…