Ескі қазақ жазба тілі бойынша 10-сынып сабақ жоспары

Күнтізбелік-тақырыптың жоспардың

сабақ жоспары

Топ атауы

Өткізілген күні

Сабақтың тақырыбы: Ескі қазақ жазба тілі.

Ескі қазақ жазба тілінің қазақ қоғамы үшін маңызы

Сабақтың мақсаты: Дала жазуларының тарихы; Көне Түркі жазуларының жалпы сипаттамасынан мағұлымат алады;

дамытушылық:сабақ барысында сөздік қорларын дамыту,тәрбиелік: туған тіл тарихын құрметтеуге, өзара сыбайластыққа бірін – бірі бағалай білуге тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже Есікті жазбасы түрі бірнеше археология мұрасымен тереңірек танып, тіліміздің шығу тарихын біледі және құрметтейді.

Сабақтың түрі : жаңа сабақ

Сабақтың формасы: ұжымдық

Сабақтың әдісі : сұрақ-жауап, түсіндіру, талдау,

Сабақтың көрнекілігі : кеспе қағаздар,

Пәнаралық байланыс : әдебиет,тарих

Сабақтың барысы :

а) Ұйымдастыру кезеңі : Оқушылармен амандасу, түгелдеу

ә) Үйге берілген тапсырманы сұрау. Оқушыларға өткен тапсырма бойынша бірнеше сұрақтар қоямын. 6-тапсырма 18 бет. (Авт : Уәли Н. Қыдырбаев Ө.)

ІІІ. Жаңа сабақ.

1-тапсырма. Мәтінді түсініп оқыңыздар.

ЕСКІ ҚАЗАҚ ЖАЗБА ТІЛІ

Араб әліпбиі негізіндегі қазақтың ескі жазба тілі, шамамен , XV ғасырдан XXғасырдың басына дейінгі аралықта қызмет етті. Ол, негізінен Қазақ хандығы іс-қағаздарында , дипломатиялық қарым-қатынас ісінде қолданылды. Қадырғали би Жалайыридің «Жамиғ-ат тауарихы», Әбілғазы Бахадүрханның «Шежіре түрік »атты тарихи жылнамаларын аталмыш жазу үлгілеріне жатқызуға болады. Ескі қазақ жазба тілінің үлгілеріне Махамбет Өтемісұлы , Әбілхайр ханның Ресей патшасы Елизаветаға жолдаған дипломатиялық жазбалары, Ш.Уәлихановтың хат-қағаздарының тілі және т.б. жатады. Мүрсейіт қағаз,а түсірген Абайдың қарасөз түріндегі шығармаларының түрін ескі өазаө жазба тілінің үлгілері деп тануға болады. Ескі қазақ жазба тілінің нормалары, әсіресе XIXғасырдың соңына таман сөйлеу тілінің ықпалына көбірек ұшырап, халық тілінің элементтері жүйелі сипат ала бастады. Бұл тұста ілгерішіл демократиялық бағыт ұстанған «Айқап»журналы, «Қазақстан»газеті және т.б. басылымдардың орны ерекше болды. Әсіресе XXғ.басындағы көркем әдеби шығармалар тілінде сөйлеу тілінің нориалары айқын көрінді, бірақ ескі жазба тіліне тән сөз үлгілері де жиі кездесіп отырды.

Ескі қазақ жазба тілінің сол кездердегі қазақ қоғамы үшін тарихи -мәдени маңызы аса зор болды. Өйткені ол қоғамдық сананың құқықтық ,ғылымдық , эстетикалық (көркемдік ) түрлерін қалыптастыру мен дамытудың…