Есту мүшесінің құрылысы мен маңызы, 8 сынып

Сабақжоспары

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: Координация және реттелу

Мектеп:

Күні:

Мұғалімніңаты-жөні:

Сынып: 8

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақтыңтақырыбы

Есту мүшесінің құрылысы. Естудің маңызы.

Естудің бұзылу себептері. Есту мүшесінің гигиенасы.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.1.7.2 дыбысты қабылдау ерекшеліктерін зерттеу және есту гигиенасының ережелерін сипаттау

Сабақтыңмақсаты

Барлық оқушылар:Естумүшесінің құрылысын сипаттау және гигиена ережелерін түсіну.

Оқушылырдың көпшілігі:

Сыртқы, ортаңғы,ішкі құлақ құрылысы мен ерекшеліктері арасындағы байланысты анықтау, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын ажырату

Кейбір оқушылар: Дыбысты қабылдау үрдістердің реттілігін дәлелдеу

Бағалаукритерийлері

Естумүшесінің құрылысын сипаттайды және гигиена ережелерін түсінеді

Сыртқы, ортаңғы,ішкі құлақ құрылысы мен ерекшеліктері арасындағы байланысты анықтайды және ажыратады

Дыбысты қабылдау кезіндегі үрдістердің реттілігін дәлелдейді.

Тілдікмақсаттар

Негізгісөздерментіркестер:

Сыртқы,ортаңғы,ішкіқұлақ, құлаққалқаны, дыбысжолы, дабылжарғағы, дыбыссүйекшелері:балғашық, төс, үзеңгі,шытырман, кіреберіс, ұлудене

Сыныптағыдиалогүшінпайдалытілдікбірліктер:

Талқылауғаарналғантармақтар

Құлаққаншабөлімнентұрады, құлаққалқанықандайқызметатқарады,сыртқықұлақ, ішкіқұлақ, ортаңғықұлақбөлімдері. Естумүшесініңгигиенасы

Сізнеліктен.....екенінайтааласызба?

Адамұшақтаотырғандақұлағыбітеліпқалады. Қандайшарақолданукерек.

Терминология:

естуанализаторы

ұлулы дене

сыртқы есту жолы

дабыл жарғағы

құлық

Естахиев түтігі

құлақ қалқаны

зақымдау

Құндылықтарға баулу

«Мәңгілік ел», «Зайырлықоғамжəнежоғарыруханият» денсаулықсақтаужәнеұлттықжүйесінтабыстыдамыту. «Денісаудың – жанысау»

Пәнаралықбайланыс

Физика, математика, ағылшын тілі.

Алдыңғы білім

8.1.7.1. Сезім мүшелері және анализаторлар туралы түсінік (8-сынып)

Сезіммүшелері, Рецептор, анализатор, көздіңқұрылысы. Қарашық, көзбұршақ, таяқша, құтышалар

Сабақбарысы

Сабақтыңжоспарланғанкезеңдері

Сабақтағыжоспарланғанжаттығутүрлері

Ресурстар

Сабақтыңбасы

Ұйымдастыру

Топқа бөлу

Үйтапсырмасынтексеру

Сәлемдесу,түгелдеу.

Үш тілде амандасу: Сәлеметсіздер ме

Здравствуйте

Hello

Топқа бөлу: «Жыл мезгілдері суреттері» арқылы

4 топқа бөлу:

1 - топтың суреттері: көктем

2 – топтың суреттері: күз

3 - топтың суреттері: қыс

4 - топтың суреттері: жаз

Психологиялық ахуал

Екі көз не үшін керек?

Бір жақсылық көру үшін керек.

Екі құлақ не үшін керек?

Ақыл кеңес тыңдау үшін керек.

Екі қолың не үшін керек?

Елге көмек беру үшін керек.

Екі аяқ не үшін керек?

Шетте жүрсең, туған жерге жету үшін керек

Көзтуралыне білеміз?

1 тапсырма. «Сұрақтар қобдишасы» әдісі

Ортаға сұрақтар жазылған қобдиша қойылады. Оқушылар кезектесіп бір сұрақты алады да жауап береді. Кей жағдайда оқушылар сұрақтар құрастырып қобдишаға салып, сосын оған жауап бергізуге де болады.

1.Сезім мүшелерінің шеткі бөлімдері – рецептор

2.Сыртқы және ішкі тітіркенуді қабылдап талдайтын сезімтал жүйкелер жиынтығы - анализатор

3.Анализатор бөліктері – шеткі, өткізгіш, орталық

4.Көру мүшесі – көз

5.Көз алмасын қимылдататын бөлігі – бұлшықеттер

6.Аққан терді көздің ішіне жібермейтін мүше – қас

7. Нұрлы қабықшаның ортасындағы тесік – қарашық

8. Көздің сыртқы қабықшасы – ақ қабықша

9. Екі жағыда дөңес линзаға ұқсаған мөлдір дене – көз бұршағы

10. Соқыр дақта жарықты сезетін рецепторлар – болмайды

2 тапсырма «Каһоot» әдісі - АҚТ пайдалану

Кері байланыс: «Үш жапалақ»

Бағдарлау мотивациялық кезең

«Миға шабуыл»(Оқушыларға сұрақ қоя отырып пікірлерін тыңдау)

Бір топ оқушылары сиырдың, иттің, мысықтың дыбысын салады, қалған оқушылар ажыратады.

Ал енді мына дыбыстарды тыңдап ажыратайық:

Ән

Күй

Құс дыбысы т.б.

Не арқылы естіп ажыраттық?

«ББМ» әдісі

Жаңа сабақты бастамас бұрын оқушылар ББМ кестесін толтырады.

Білемін

Білгім келеді

Меңгердім

Қағаз қиындылары

Әр оқушы өзіндік білімін тексеру үшін орындайды.

http://cte.uwaterloo.ca/teaching_resources/teaching_tips/Other/gw_types_of_small_groups.pdf.pdf

«Каһоot» бағалау

Сабақтың ортасы

Тапсырма №1

Оқу мақсаты:Естумүшесінің құрылысын сипаттау және гигиена ережелерін түсіну.

Ойлау дағдыларының деңгейлері:білу,түсіну

Бағалау критерийі:Естумүшесінің құрылысын сипаттайды және гигиена ережелерін түсінеді

Видео «Есту мүшесінің құрылысы мен қызметі»

Тапсырма:«Зерттеу» әдісі, жеке жұмыс

Интернет желісінен дыбыс жайлы таңғаларлық дерек іздеу.

Дескриптор:

1.Интернетпен жұмыс істеуді біледі

2. Қосымша мәліметтер іздестіре алады

3.Дыбыс жайлы қызықты деректер келтіреді

Қ.Б

Оқушылар өзара бірін - бірі смайликтер арқылы бағалайды

Кері байланыс:

1.Қосымша мәліметтер іздестіру қызықты болды ма?

2. Естумүшесінің құрылысын білесің ба?

Тапсырма №2

Оқу мақсаты: Сыртқы, ортаңғы,ішкі құлақ құрылысы мен ерекшеліктері арасындағы байланысты анықтау

Бағалау критерий: Сыртқы, ортаңғы,ішкі құлақ құрылысы мен ерекшеліктері арасындағы байланысты анықтайды және ажыратады

Ойлау дағдыларының деңгейлері:қолдану

Тапсырма: «Джигсо» әдісі.Оқу мәтінімен жұмысжасап қорғайды

І топ - сыртқы құлақ

ІІ топ - ортаңғы құлақ

ІІІ топ - ішкі құлақ

ІV топ - есту гигиенасы

Дескритор:

Сыртқы құлақ құрылысы мен қызметін біледі

Ортаңғы құлақ құрылысы мен қызметін айтады

Ішкі құлақ құрылысы мен қызметін біледі

Есту мүшелерінің гигиенасы туралы түсіндіреді.

Қ.Б.

1 топ-2 топты, 2 топ – 3 топты, 3топ – 4 топты, 4 топ – 1 топты бағалайды

Кері байланыс:

1. Топта өзіңді қалай сезіндің, бірге жұмыс жасау тиімді болды ма?

2.Ортаңғы құлақтың қуысында бірімен-бірі буын арқылы байланысқан 3 дыбыс сүйекшелері (балғашық, төс, үзеңгі) орналасқан? Бұл сүйектер адам организміндегі ең кішкентай екенін білесің ба?

3. Сыртқы, ортаңғы,ішкі құлақ құрылысы мен ерекшеліктерін білесің ба?

Алдымен біреудің әрекеті мен жасаған ісін мақтаймыз, оның жағымды және тиімді жақтарын атап көрсетеміз, содан соң бұл жұмысты қалай жақсартуға болатындығы туралы ұсыныс айтамыз, бағыт-бағдар сілтейміз.

Сергіту сәті “Алыптар мен ергежейлілер”әдісі

Тапсырма №3

Оқу мақсаты:Естумүшесінің құрылысын ажыратады

Ойлау дағдыларының деңгейлері:талдау

Бағалау критерийі: Дыбысты қабылдау кезіндегі үрдістердің реттілігін дәлелдейді.

Тапсырма: Проблемалық мәтінмен жұмыс жасап, проблеманы анықтап, шешу жолдарын көрсетіңдер.

«FILA» әдісі, жұмыс тәсілі - жұппен

F

I

L

A

F–Facts - проблемалық мәтіннің фактілері жазылады

I – Ideas – аталған ситуацияның тууына себеп болады-ау деген идеялар жазылады

L – Learning- идеяларды жүзеге асыруға көмектесетін сұрақтар жазылады, оқыту сұрақтары, мақсат

A –Aktion plan– проблеманы шешетін нақты жоспар, іс-әрекет жазылады

Мәтін

Саматтың алты жасқа келгенде құлағының нашар естітіні байқалады. Самат содан бастап дыбыстарды жақсы ажырату үшін есту аппаратын киеді. Он жыл бойы есту аппаратымен құлақ естуінің реттеудің орнына, достарынан қазіргі кезде дәрігерлік жаңа әдіс «микрохирургилық «Lasik» емдеу жолы бар екендігін біледі. Микрохирургиялық әдіспен емделу арқылы адамдар әр түрлі құлақ естіуін реттеуші аппараттарсыз да жақсы ести алады. Достарынан бұл әңгімені естігеннен кейін жаңа медициналық әдісті білуге деген қызығушылығы артып, көп білуге құштарланады.

Самат өзінің туған күнінде сыйлық ретіндеата-аналарынан осы бір медициналық емдеу жолымен құлағына операция жасауға рұқсат берулерін талап етейін бе, жоқ па деп өзіне – өзі сұрақ қояды. Ол лазермен емдеу құлаққа зиян екенін де түсінеді. Ол қазір өзін мазалаған сұрақтарға жауап беру үшін достарының көмегіне зәру.

Лазер сәулелерімен атқылау адамнық құлағын қалай жақсартуы мүмкін?

«Lasik» емдеу тәсілі шынымен де қауіпсіз бе?

Ол қалай жұмыс жасайды, оның естуін түзете ала ма?

Дескриптор: 1. проблемалық мәтіннің фактілерін жазады

2.Саматтың құлағының есту қабілетінің төмендеуінің үш себептерін келтіреді

3. идеяларды жүзеге асыруға көмектесетін сұрақтарды құрастырады

4. проблеманы шешетін нақты жоспар, іс-әрекет жасайды

Қ.Б.

Оқушы өз-өзін бағалайды. Өзін-өзі бағалайды, қандай аралда тұрғаны бойынша білім деңгейін біледі

Кері байланыс:

1.Бұл тапсырманы орындауда не қиын болды?

2.Проблеманы анықтау қиын болды ма?

3.Құлақтың есту қабілетінің төмендеуінің себептерін түсіндің ба?

Саралауға арналған тапсырмалар оқушылардың ойлау дағдыларына сай құрастырылған.Оқушылардың қажеттіліктеріне қарай (көмек керек пе, əлде күрделі тапсырмалар беру керек пе), түрлі тапсырмалар жасалады.

Күрделілігіне қарай алға ілгерілеп отыратын тапсырмалары қарастырылды: тізбек құрастыру, биологиялық диктант, буклет жасау.

Тапсырма

А.«Дыбыс толқынының таралу жолдары»атты тізбек құрастыру:

Есту сүйекшелерінің тербелісі, дабыл жарғағының тербелісі, дыбыс толқыны, жүйке импульстарының пайда болуы, есту рецепторларының тітіркенуі, ұлулы денедегі сұйықтықтың тербелісі

Бағалау критерийі

Дескриптор

Дыбыс толқынының таралу жолдарына тізбек құрастырады

«Дыбыс толқынының таралу жолдары» атты тізбекті дұрыс құрастырады

В.1.Биологиялық диктант.

1.Құлақ қалқаны ортаңғы құлақпен…………..арқылы байланысқан.

2.Құлақ қалқаны ортаңғы құлақтан…………..арқылы бөлінеді.

3..Есту сүйекшелері………..орналасқан.

4.Ішкі құлақта……………..орналасқан

5.Вестибула аппараты жартылай…………………………………тұрады.

6.Есту мүшесі бас сүйектің……………… тереңорналасқан.

2. Есту гигиенасы туралы түсіндіріңіз.

Бағалау критерийі

Дескриптор

Құлақ туралы жазып, есту гигиенасы туралы айтады

Биологиялық диктант сөздерді жазады

Есту мүшесінінің гигиенасын түсіндіріп, ойын қорытындылайды

С. «Буклет» әдісі

«Есту анализаторы» тақырыбына буклет жасау

Бағалау критерийі

Дескриптор

Есту анализаторына арналған буклет құрастырады

«Есту анализаторы» тақырыбына буклет жасайды

Қ.Б.«5-5-1» әдісі

Оқушылар сабақ кезінде нені меңгергендері жайлы 5

сөйлем жазады. Одан кейін сол 5 сөйлемді 5 сөзге дейін

қысқартады. Соңында 5 сөзді 1 сөзге қысқартады.

Оқушылар өздерінің түйінді сөзін бүкіл сыныппен

бөліседі.

Кері байланыс:

1. Не себептен осы деңгейлі тапсырманы орындадың?

2. Дабыл жарғақшасында саңылау пайда болуы мүмкін бе?

3. Үнемі қатты дыбыстар – есту жолдарына қандай әсері бар?

https://bilimland.kz/kk/courses/biologiya-kk/adam-biologiyalyq-tur-retinde/sezim-musheleri/lesson/estu-musheleri

Интернет ресурсы http://bilim-all.kz/article/2597-Dybys-zhaily-10-tangalarlyq-derek

Интернет ресурсы,

маркер, скотч, клей

Әр топ өз тапсырмалары бойынша жұмыстанады.

- танымдық қызметі қалыптасады;

- жартылай ізденіс әдісін меңгереді;

- ойлау қабілеті артады;

- зерттеу әдісін меңгереді;

- оқулықтағы сурет, сызбаларды, кестелерді пайдалануды үйренеді;

- жаңа білім алады, алған білімнің тобықтай түйінін таба алады.

Топтар бірін-бірі бағалайды

Алдымен біреудің әрекеті мен жасаған ісін мақтаймыз, оның жағымды және тиімді жақтарын атап көрсетеміз, содан соң бұл жұмысты қалай жақсартуға болатындығы туралы ұсыныс айтамыз, бағыт-бағдар сілтейміз.

Оқушылардың көңіл-күйін ширатып, белсенділігін арттыру

Өзара және оқытушымен

қарым – қатынасты

нығайту

Әр жұп өз тапсырмалары бойыншаоқиғаны түсініп, айтып береді

Өз-өзін бағалайды

Оқушылар сабақ кезінде нені меңгергендері жайлы 5

сөйлем жазады. Одан кейін сол 5 сөйлемді 5 сөзге дейін

қысқартады. Соңында 5 сөзді 1 сөзге қысқартады.

Оқушылар өздерінің түйінді сөзін бүкіл сыныппен

бөліседі.

Сабақтыңсоңы

БАҒАЛАУ

Қ.Б.

Кері байланыс

1. Бүгінгі сабақта ең құнды не болды?

2. Қалай жұмыс жасадың? кімге көмек бердің? Кімге риза болдың?

ҮЙ ЖҰМЫСЫ

Шығармашылық жұмыс «Адамның құлағы естімесе қандай жағдай болар еді» тақырыпта эссе жазып келу.

1.»Бас бармақ» - басты мәселе. Бүгінгі сабақта ең құнды не болды?

2.»Балалы үйрек» - бірлесу Қалай жұмыс жасадым? кімге көмек бердім? Кімді риза жасадым?

3.»Ортаңғы терек» - ойлану. Мен бүгін білім мен тәжірибе алдым?

4. «Шылдыр шүмек» -шынайылық. Сабақ маған ұнады ма? Неліктен?

5. «Кішкентай бөбек» - көңіл-күй ахуалы. Мен сабақта өзімді қалайша сезіндім?