Функционалдық сауаттылыққа арналған математика есептері

Оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыруына

арналған есептер жинағы

2019 жыл

Бұл жинақта 5-11 сыныптарға арналған оқулықтарда берілген оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыратын есептер жинақталған.Қосымша логикалық,аралас есептер т.б. есептер қарастырылған.

Пропорционал бөлуге берілген есептер

1. Егер завод күніне 3,6 т отын жұмсаса, онда жарты жылда

жұмсайтыны белгілі болса, оның құны 3 млн. теңге болады. Егер завод күн сайын 3 т отын жағатын болса, онда осы (уақытта) отын алуға қанша ақша жұмсайды?

Шешуі: 1т отын жаққанда оның шығыны 3/3,6 млн. теңге, ал 3т отын жаққанда сәйкес 3/3,6 ∙ 3=2,5млн. теңге.

Жауабы: 2,5 млн. теңге.

2. Екі тоқыма өнеркәсібі цехында 6 млн. теңгенің қнімі

шығарылды, олардың жұмыс өнімділіктері бірінші цехтың екінші цехқа қатынасы 2 : 3 дай. Әрқайсысы жеке алғанда қанша өнім өндіреді?

Шешуі: Бірінші цехтың өндіргені 2 бөлік, 2-нің өндіргені 3 бөлік. Барлығы 2+3=5 бөлік. Яғни біріншісі барлық өнімнің 2/5, оның бағасы 6 млн. теңге, 6 ∙ 2/5 = 2,4 млн. теңге. Дәл осылай екіншісі 6 ∙ 3/5=3,6 млн. теңге.

Жауабы: 2,4 және 3,6 млн. теңге.

3. Оқушы кітапты 2 күнде оқып бітірді. Егер оқушының 1 және 2-күндері оқыған беттерінің саны 2/5 :1/4 қатынасындай болса, және 2-күні бірінші күнге қарағанда 18 бетті кем оқығаны белгілі болса, онда кітаптың беті қанша?

4. Бір сыныпта 30 оқушы бар. Сыныптағы қыздардың саны ұлдардың 2/3 бөлігін құрайды. Сыныпта қанша ұл, қанша қыз бар екенін анықта.

5.Тінтөртбұрыштың қабырғаларының қатынасы 8 : 3 қатынасындай, ал периметрі 88 см. Тіктөртбұрыштың үлкен қабырғасын табыңдар.

6.Үшбұрыштың қабырғаларының ұзындықтарын 4 : 5 : 6 қатынасындай, ал периметрі 30 см. Үшбұрыштың қысқа қабырғасын табыңдар.

7. 45 санын 4,5 және 6 сандарына тура пропорционал етіп бөліңдер. Кіші санды табыңдар.

8. Өлшемдерін үлкейтетін көшірме машина фото суреті 7 : 2 қатынасында үлкейтеді. 10 және 15 см фото карточканың өлшемдерін табыңдар.

9. Жаңа тиынның құрамы никель, мырыш және күмістен 3:4:13 қатынасында қосылған. 4 кг жаңа тиынның құрамында қанша кг никель бар?

10. Алтын мен күміс қоспада 5:3 қатынасындай. Массасы 32 грамм қоспада қанша күміс бар.

11. Данагүл бір сан ойлап, оны тақтаға жазды. Мария бұл санды 3:7:2 қатынасындай бөліктерге бөлді. Айман ортаңғы санды 14-ке азайтты және одан қалған санға ортаңғы саннан 20% санды қосты. Қорытындысында 47,6 саны шықты. Данагүл қандай сан ойлады?

12. Айша магазиннен 18 алма сатып алды. Бұл алманы 2:1:3 қатынасында Айша шешесіне, әкесі және өзі жеді. Әрқайсысы қанша алмадан жеді?

Пайызға берілген есептер.

1. Цехта 60 адамжұмысістейді, оның 30%-ы әйелдер. Цехта

қанша әйел жұмыс істейді?

Шешуі: 60санының 30%-ін табу керек, яғни (30:100)∙60=18

Жауабы: 18 әйел

2. 25%-ы 150 мың теңгені құрайтын салымшының пайызын табыңдар.

Шешуі: салымшының 1% 150/25 мың теңгені құрайды, ал 100% деп алынған барлық салым тең (150/25) ∙100=600 мың теңге.

Жауабы: 600 мың теңге.

3. Бұдан екі жыл бұрын жинақ банкасына салынған ақша 1312,5 мың теңге болды. Жылдық өсімі 25% болғанда алғаш қанша ақша банкке салынған?

Шешуі: ең алғаш салынған ақша х(мың теңге) болсын. Бірінші жылдың соңында салынған ақша х+(25:100)х=1,25х (мың