Футболдың бұлшықетке әсері дене шынықтыру зерттеуі

Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті

Жаратылыстану-ғылыми пәндер кафедрасы

Тақырыбы: Футболдың бұлшықетке әсері

Орындаған:ДШжС білім беру

бағдарламасы 3курс студенті

Анесова Н.Ш.

Тексерген:PhD қауымдастырылған

профессор Меңдіғалиева А.С.

Орал-2022

Жоспар

1.Кіріспе __________________________________________3

2.Негізгі бөлім _____________________________________4

2.1Футбол ойыны __________________________________4

2.2 Футболдың шығу тарихы_________________________6

2.3 БҚО Ақтөбе құрамасы ___________________________7

2.4 Футболдың бұлшық етке әсері____________________11

3.Қорытынды______________________________________12

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі_____________________13

Кіріспе

Қазіргі футбол негізінен өзгермелі қарқындылықтың динамикалық жұмысы болып табылады, ол ойыншылардың жоғары белсенділігімен сипатталады, негізінен динамикалық және физикалық белсенділіктің біркелкі еместігімен және жұмыс пен демалыстың аритмиялық ауысуымен сипатталады. Ойын барысында әр түрлі ретпен және әр түрлі интервалдармен арақатынаста, мінезі, күші мен ұзақтығымен ерекшеленетін жаттығулар кезектеседі. Доп үшін үздіксіз күрес әр түрлі қозғалыстармен байланысты серуендеу, әр түрлі қарқындылықпен жүгіру, өткір аялдамалармен, серпілістермен, үдеулермен, секірулермен, доппен соққылар, әртүрлі күш және акробатикалық әдістер. Футболшының мотор аппаратын қаншалықты жақсы меңгергені және оның мотор қабілеттері қаншалықты жоғары дамығандығы белгілі бір тактикалық тапсырманы орындау жылдамдығына, дәлдігіне және уақтылығына байланысты. Футболшының жылдамдығы бәсекелестік қызметтің тиімділігін анықтайтын фактор болып табылады.Футболға тән белгілердің бірі-ойын барысында жүктеменің біркелкі еместігі, бұл дамып келе жатқан ойын жағдайына, бәсекелес командалардың күштерінің арақатынасына және футболшылардың дайындық деңгейіне байланысты. Ойын кезінде физикалық белсенділіктің қарқындылығы орт

Футбол ( ағылш foot – аяқ, boll -доп)- спорттық командалық спорт түрі. [4]Футбол- әлемге аса танымал ойындардың бірі. Ойыншының негізі мақсаты қарсылас команданың қақпасына аяқпен немесе басқада дене мүшелерімен қолдан басқа қарсылас команда салған саннан көбірек доп сал болып табылады.

Матч сипаттамасы (ережелері)

1-сурет футбол алаңы

Халықаралық футбол ассоцясының (IFAB) әртүрлі деңгейде және әр түрлі футболшылар топтары үшін мысалы ,жасөспірімдер үшін, әйелдер үшін, мүмкіншілігі шектелгендер және тағыда басқалар үшін ресми түрінде қабылданған ойын шарттарының 17 нұсқасы бар. Әр командада максималды 11 ойыншы, қосалқы ойыншыларды санамағанда, оның біреуі –қақпашы. Өз айып алаңында қақапашыдан басқа ойыншы допты қолмен ұстауға болмайды. Ойыншылар қақапашыдан басқа қорғаушылар, жартылай қорғаушылар, шабуылшылар болып бірешеге бөлінеде.[4] Бір ойынның аты- матч, матч екі 45 минуттық бөлімнен тайм тұрады. Ойын арасында 15 минуттық үзіліс болады. Ойын мақсаты- команданың допты қарсылас команданың қақпасына салу гол және өз қақапасына салғызбау. Матчта көбірек доп салған команда ұтады Егер де матчтың нәтижесінде екі команда да бірдей гол салса- тең ойын деп саналады. Бұл жағдайда тағы қосымша уақыт 15 минуттан екі рет берілуі мүмкін. Егерде қосымша уақыттан кейін тең ойы болса- матчтан кейінгі пенальти жұптары өткізіледі.

Ойын алаңы

Ойын алаңының ұзыгдығы 100-110м, ені64-75 метрлік тіктөртбұрышты алаңда өткізіледі. Биіктігі 2 м 44 см, ұзындығы7 м 32 см-лік 2 қақпасы бар. [4] Қақпалардың сыртына тор керіледі.

Төрелік

Футболшылардың ойын кезінде ережеден мүлт кетпеуін алаңдағы төреші және оның екі көмекшісі- алаңның екі бүйіріндегі шектеу сызықтард тұрып бақылайды. Егер ойыншы спортқа қайшы әркет жасаса немес төрешінің қабылдған шешімімен таласса, бас төреші сары карточканы көрсетіп, ескертуге міндетті. Егер ойыншы ойынды дөрекі бұзса не бұзақылық жасаса төреші қызыл карточканы көрсетіп, ойыншыны алаңнан аластатуға құқы бар.

Техникасы

Текхникалық ойыншы допқа ие болып, дәлме-дәл пас жасайды, допты баспен ұрып, қарсыласын алдайды, қақпаны көздеп шабуыл жасай алады. Допқа ие болу деп, допты тебер алдында не пас жасарда доптың қозғалысын баяулату немесе тоқтатуды айтады.[4]Жоғарыдан ұшып келе жатқан допты аяқтың басына салып тоқтатып аяқты көтерінкіреп және босансытып , сосын доппен бірг төмен түсіру керек.

Ойын тәсілі

Футбол ұжымдық ойын болғандықтан,команданың барлық он бір ойыншысының ойын тәсілдерін түгел әрі шебер орындай білуі шарт деп саналады.Команданың қабыл алған ойын жүйесіне байланысты футболшылар алаңда нақты орындарда тұрады.Ойыншылардың алаңда орналасу жүйесі әртүрлі болады.Оларды таңдау командадағы ойыншылар құрамасының қалай іріктелуіне байланысты. Қазіргі күні көптеген командалар шеткі қорғаушылар да жиі шабуылға қатысатындай 4-3-3 үлгісінде ойнайды.Мына әдіспен орналасқанда «тазалықшы» төрт қорғаушының сырт жағында тұрып,олардың қате кеткен жерлерін жөндейді.Қақпашы шабуылдаушыға «шабуыл бұрышын» тарылтып,тосқауыл қою үшін ұмтылып келеді.Баспен қысқа пас беру арқылы әріптесіңнің шабуылдауына көмектесесің.Қақпаны бойлай баспен пас жасау,қорғаушыны шатастырып,гол салатындай жағдай тудыруы мүмкін.Қорғаушылардың ойыны зоналық ойыншыларды немесе деке ойыншыны бақылауды міндетіне алу принципіне құрылады.Бірінші жағдайда,қорғаушы алаңның «өз» бөлігіне ғана жауап береді.Жеке ойыншыны бақылағанда әр қорғаушы қарсылас команданың нақты бір ойыншысына бағытталған,тіпті сөзбе-сөз айтқанда,оның із өкшесінен қалмайтын әрекет жасайды.Қай сызықта ойнап жүсеңде бәрібір.Бастысы,допсыз орын ауысты

Футбол добы

2-сурет футбол добы Футбол добының салмағы 396-453г,диаметрі 68-71 см. Ойын шарттарын бұзу

Сары карточка мен қызыл карточка Ойын шарттарын бұзушылықты фол деп атайды.[4] Бірінші рет тәртіп бұзған үшін-сары карточка беріледі,ал екінші қайталағаны үшін-қызыл карточкамен ойыншыны ойын алаңынан шығарады.

Фол тәртіп бұзу.Ең жиі болатын тәртіп бұзулар: *Бәсекелесті аяқпен тебу *Аяқпен қағу *Бәсекелеске секіру *Бәсекелеске шабуыл жасау *Қолмен итеру *Бәсекелесті ұрып-соғу тағы да басқалар *Қақпашыдан басқа ойыншылардың допты қолмен ойнауы Тәртіпсіздік.Футболда тәртіпсіздікке: * төбелес шығару *түкіру * балағат сөздер мен қылықтар тағыда басқалар жатады.[2]