Ғабит Мүсіреповтің Жаңа достар әңгімесі, 5-сынып

ІХ тарау

Сабақ № 6

Күні:

18. 02. 2016ж.

Пәні: әдебиет

Мұғалімнің аты-жөні:

Байырова Жұлдыз Рысбекқызы

№ 47 орта мектеп

5-сынып

Сабақтың тақырыбы: Ғ. Мүсіреповтің «Жаңа достар» әңгімесінің баяндау стилі, көркемдік ерекшелігі

Сабақтың мақсаты:

Жазушы шығармалары арқылы әр оқушыны өзіндік ой – қиялына ерік бере отырып, өзінше ой түюге баулу, мәтінмен жұмыс істеу, көркем шығармаға әдеби талдау дағдыларын дамыту, ізденуге талпындыру, шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Күтілетін нәтиже:

«Жаңа достар» әңгімесінің мазмұнын толық меңгереді.

Шығарма идеясын таниды. Өзіндік ой түйеді.

Өз бетімен білім алуға мүмкіндік туғызу;

Сыни тұрғыдан ойлануға мүмкіндік туғызу.

Сабақтың әдіс-тәсілдері:

Оқиғалар тізбегі, графикалық органайзер, «Ойлан, жұптас, талқыла», Т кестесі, диалогтік әдіс.

Ұпайлар арқылы өзін-өзі бағалау.

Кері байланыс

Пәнаралық байланыс:

Қазақ тілі, ән, тарих

Сабақта 7 модульдің қолданылуы:

Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер, оқытуды басқару және көшбасшылық, оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, АКТ-ны пайдалану.

Негізгі дереккөздер және сабақта пайдаланатын көрнекі құралдар:

Әдебиет оқулығы 5- сынып, авторлары: Ә. Дайыр, Қ. Айтқалиев,

Ш. Беркімбаева, Г. Құрманбай, Алматы: «Атамұра», 2015ж.

Тапсырма қағаздары, А1 форматты қағаз, маркерлер, стикерлер,қима қағаздар,

Ғ. Мүсірепов портреті, Қ. Смағұлов суреті, «Қазақ солдаты» романы

Google іздеу сайты

Ұйымдастыру кезеңі. Психологиялық ахуалды орнату(2 мин.)

Мұғалімнің іс-әрекеті:

Оқушының іс-әрекеті:

Сәлемдесу, түгелдеу, сабаққа назарларын аудару.

Сыныпта жағымды көңіл күй қалыптастыру.

Топқа бөлу. Топ ережесімен таныстыру.

Сәлемдеседі, оқу құралдарын даярлап, мұғалімге назарын аударады.

Сынып оқушылары ортаға шеңбер құрып тұрып, бірлесіп «Достар» әнін орындайды, жағымды ахуал қалыптастырады.

Кейіпкерлердің қасиеттері арқылы топтастыру.

ІІ. Қызығушылығын ояту сатысы(3 мин.)

Білу

Шеген : ересек бала, сұңғақ денелі,бұлшық еттері болаттай, өсиет айтады, желаяқ, кішілерге қамқор.

Бораш: аққұба, қағылез, қыз мінезді, көздері жаңа туған бұзаудың көзіндей, бір аяғын ақсай басады, бар дүниеге таңдана қарайды, әнді жақсы орындайды.

Қайрош: әліпті таяқ деп білмейді, бақташы, қалаға қашады, 2887-ге дейін санай біледі, дос табады, балалар үйіне алғашқы болып түседі.

Анасы: мейірімді, баласын уайымдайды, «Тентек болма, жақсы оқы», жүрегі кең, шай деген құмар нәрсесі, жылы жүзді.

-Бұл қасиеттер не себепті сіздің кейіпкеріңізге тән?

Оқушылар өткен сабақ бойынша шығарма кейіпкерлерінің қасиеттері мен іс-әрекеттері жазылған қима қағаздарды алып, тиісті тобына отырады.

Жеке жұмыс

Үй тапсырмасы(5 мин.)

Түсіну

-Балалар, шығарма не себепті «Жаңа достар» деп аталған?

-Шығарма оқиғасымен үйде таныстыңдар ма?

-Композиция дегеніміз не?

Оқиғалар тізбегі

І.Оқиғаның басталуы: Қайроштың қалаға қашуы.

ІІ.Оқиғаның байланысуы: Қайроштың Шегенмен, Борашпен танысуы, достасуы.

ІІІ.Оқиғаның дамуы: Тамақ табу үшін базар халқына өнер көрсетуі.

ІV.Оқиғаның шиеленісуі: Милиционердің балаларды қууы.

V.Оқиғаның шарықтау шегі: Қайроштың балалар үйіне келуі.

VI.Оқиғаның шешімі: Қайырғалидың балалар үйінде қалып, оқуға ниет білдіруі.

Оқушылар жауабы тыңдалады.

Оқушыларға «Жаңа достар» әңгімесінің композициялық құрылымы ұсынылады. Тапсырманың шарты: шатасқан оқиғаларды рет – ретімен қою.

Бағалау критерийлері:

1.Оқиғалар тізбегі бойынша 3 сәйкестік – 1 ұпай;

2.Құрылым бойынша 5 сәйкестік – 2 ұпай;

3. Композициялық құрылым дұрыс жүйеленген, толық сәйкестік – 3 ұпай.

Бағалау критерийлеріне сай әр топ бір-бірінің жұмысын бағалайды.

Оқушылар өздері құрған композициялық құрылым бойынша шығарма мазмұнын еске түсіреді.

II. Мағынаны тану сатысы(25 мин.)

Мұғалімнің іс-әрекеті:

Оқушының іс-әрекеті:

Сабақтың мақсатымен, міндеттерімен таныстыру.

Сабақтың тақырыбы: Ғ. Мүсіреповтің «Жаңа достар» әңгімесінің баяндау стилі, көркемдік ерекшелігі.

Мағынаны тану

Қолдану

Әңгіменің басты ерекшелігі – ең әуелі бірінші жақта жазылуында. Барлық оқиғалар бас қаһарман Қайроштың көзімен көрініп, көзқарасымен беріледі. Баяндаудың бұл тәсілі кейіпкерлердің портретін «ішкі жағынан» көрсетіп жасауда ұтымдылық танытқан.

-Қане, балалар, жазушы тағы қандай көркемдік тәсілдерді қолданған?

Шығарманы көркемдік ерекшелігіне талдау(6мин.)

Бөлім аты

Кейіпкерлер тағдыры

Шығарманың көркемдік әдісі

Қайроштың қалаға қашуы.

Әрі қорқып, әрі батыл шешім қабылдаған Қайрош

Баяндау, пейзаж, кейіптеу, тұрақты тіркестер

Балалармен танысуы

Шеген мен Бораштың кездесуі

Диалог, портрет

Достық көмек

Шегеннің жақсылығы

Баяндау, диалог

Күнкөріс жолында

Бораш, Шеген іс-әрекеті

Баяндау, теңеу

Салқын сарай

Шегеннің шарты

Баяндау, суреттеу, диалог

Қаланың қызықтары

Үшеуінің қашуы

Баяндау, диалог

Балалар үйінде

Мейірімді мария апай

Баяндау

Анамен қауышу

Ана мен Қайрош шешімі

Баяндау, диалог

Талдау

«Ойлан, жұптас, талқыла» (4мин.) (8 мин.)

І топ. Мәтіндегі кейіпкерлер портретін және кейіптеуді табады.

ІІ топ. Мәтіндегі пейзажды, эпитеттерді табады.

ІІІ топ. Мақал-мәтелдер мен тұрақты тіркестер, кірме сөздерді табады.

ІV топ. Мәтіндегі Жер-су атаулары мен теңеулерді табады.

Әдебиет теориясы

Параллелизм (егіздеу - қатарлас, қанаттас, мөлшерлес, теңдес) - елең сөйлемдерінің лексикалық-грамматикалық өрілімінің, суреттілік-мағыналық байланыстарының үйлесімділікке, ұқсастыққа, шамаластыққа негізделуі, қайталауға құрылуы. Егіздеу тәсілі екі құбылысты салыстыру арқылы жасалады.

Жинақтау(3 мин.)

-Балалар, осы өтірік айтса не болады?

«Өтірік өрге бастырмас», «Алтын көрсе, періште жолдан таяды», «Адал дос – асыл қазына»

-Бұл үш өсиет кімнің талабы еді? Әрине, Шегеннің. Шеген өзінің достарына осылай талап қойған еді.

-Ал осындай тәрбиелі балалар не себепті балалар үйінде тәрбиеленді?

Бүгінгі күн ретін дәптерлеріне жазып, жаңа сабақпен танысады.

1-топ. Қайроштың қалаға қашуы.

Балалармен танысуы.

2-топ. Достық көмек.

Күнкөріс жолында.

3-топ. Салқын сарай.

Қаланың қызықтары.

4-топ. Балалар үйінде.

Анамен қауышу.

Кесте бойынша топтар шығарма мазмұны бойынша жазушының қолданған көркемдік әдістерін тізіп шығуы тиіс.

Бағалау критерийлері:

1.Шығармадағы кейіпкерлер іс-әрекетін анықтады – 1 ұпай;