Гендік-инженериялық манипуляциялау кезеңдері жоспары

Тарау: 10.4D Биотехнология

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сабақтың тақырыбы

Гендік –инженерияның маңызы

Оқу мақсаттары

10.4.3.3 Гендік –инженерияның маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Гендік-инженериялық манипуляцияның маңызын түсіндіру.

Бағалау критерийлері

Гендік инженерия түрлері мен әдістерін біледі.

Жаңа сабақ мазмұны

№1. Бейне материал:«Гендік инженерия. Ашылу тарихы.»

https://www.youtube.com/watch?v=GvIX1Kwtd5Q

https://bilimland.kz/kk/courses/biologiya-kk/genetika-zhane-suryptau-negizderi/qazirgi-zamandahy-genetika/lesson/gendik-inzheneriya-negizderi-zhane-ony-qoldanu

Гендік инженерия – молекулалық биология мен генетиканың жаңа саласы. Ол лабороториялық әдіс арқылы генетикалық жүйелер мен тұқымы өзгерген организмдерді алу жолын қарастырады. Гендік инженерия организмнің өз қасиетін сақтап қана қоймай оған жаңа әрі спслы қасиет те бере алады. “Инженерия” деген атау “құрастыру” дегенді білдіреді. Яғни, гендік инженерия – генді құрастыру деген түсінік береді. Яғни генді басқа басқа ағзалардың генімен ауыстыры отырып жаңа белгілерді, жаңа ағзаларды шығару.

Гендік инженерияның шешетін мәселелері:

Генді химиялық немесе ферментті қолдану жолымен синтездеу;

Әр түрлі организмнен алынған ДНҚ фрагменттерін бір – бірімен жаоғастыру;

Бөтен генді жаңа жаңа ағзаға векторлық ДНҚ арқылы жеткізу;

Клеткаларға гендерді енгізу;

Бөтен генге ие болған клеткаларды таңдап бөліп алу жолдарын ашу;

Ген инженериясының негізгі мазмұны – ағзадағы қажетті генді бөліп алып, оны вектормен біріктіруге саяды. Мұнда көбінесе генетикалық вектор ретінде плазмидалық ДНҚ-ын пайдаланады. Осы үдеріс нəтижесінде алынған гибридті ДНҚ молекуласы (рекомбинантты, яғни рДНҚ), бактерия жасушасына ендіріледі. Бактерия жасушасында векторлардың еселенуі (репликация) нəтижесінде, дайындалған гибридті рДНҚ молекулаларының да саны арта бастайды. Бұл үдеріс – рекомбинантты ДНҚ-ын клондау деп аталады.

http://xn--i1abbnckbmcl9fb.xn--p1ai/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8C%D0%B8/419806/

Бекіту:

1. Бейнематериал бойынша гендік инженерия өнімдерін жазыңыз.

2. Мәтінді толықтырыңыз.

Рестрикциялық эндонуклеазалардың ең басты мiндеті бактерия

бөтен нуклеин қышқылының, әсіресе ДНҚ молекуласының енуінен қорғау болып табылады. Егер бактериофаг ДНҚ-сы

енетін болса, рестриктаза ферменттері оны танып,

. Осымен бірге бактериялар өз ДНҚ-сын

метилденуін пайдалана отырып қорғайды.

Үй тапсырмасы:

126 оқып, түсіну, Терминдермен жұмыс. Оқушыларға сәйкестендіру тапсырмасы беріледі

https://bilimland.kz/kk/courses/biologiya-kk/genetika-zhane-suryptau-negizderi/qazirgi-zamandahy-genetika/lesson/gendik-inzheneriya-negizderi-zhane-ony-qoldanu

10-14 тапсырма