Ғизат Әдепқалиұлының өмірі мен шығармашылығы туралы баяндама

Қазақстан Республикасы Ғылым және Білім минстірлігі

«Д. Нұрпейісова атындағы халықтық музыка Академиясы»

Атырау музыка колледжі

ҚР Білім беру ісінің үздігі, Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының «Құрметті профессоры»

ұлағатты ұстаз, аға оқытушы

Ғизат Әдепқалиұлының өмірі мен шығармашылығы

Баяндама дайындаған: Халық аспаптар

бөлімінің оқытушысы Н.Ш.Хинекина

Атырау – 2019 ж

Жоспар:

Кіріспе: «Ұстазы жақсының – ұстанымы жақсы»

Негізгі бөлім:

Өмірін өнермен тоғыстырған - ұстаз, домбырашы Ғизат Әдепқалиұлының өмір жолы.

Күй өнеріндегі зерттеу еңбектері.

Ұстазымның озық тәжірибесін, өз әдіс – тәсілімде қолдану.

Қорытынды:

«Ұстазы жақсының – ұстанымы жақсы»

«Еліміздің ертеңі – бүгінгі

жас ұрпақтың қолында,

ал жас ұрпақтың тағдыры

ұстаздардың қолында»

Н.Назарбаев.

Ұстаз – ұлы есім. «Ұстазы мықтының – ұстанымы мықты» демекші өзім ұлағатты ұстаздардан тәлім тәрбие, білікті білім, өмірлік өнеге алып, сол ұстаздардың шеберліктеріне қызыға қарап өмірге бағдар алдым.

Мұғалімнің негізгі міндеті — жеке тұлғаны дамытып, оның алғашкы қалыптасуын қамтамасыз ету, білімге деген сенімін нығайту, іскерлігі мен дүниетанымын қалыптастыру, окуға деген қызығушылығын оятып, ынтасын арттыру болып табылады. Ендеше, осы міндеттерді жүзеге асыратын басты тұлға - ұстаз. Тек мықты ұстаз ғана осындай ауыр жүкті алып жүре алады.

Халқымыз әрқашанда, ұстаз мәртебесін көтеріп, аса жоғары қастерлеп, бағалаған. "Ұстаздық еткен жалыкпас, үйретуден балаға" "Адамның адамшылығы жаксы ұстаздан болады", - деп айтқан ұлы Абай.

Ал чехтың педагогі Я.А.Коменский: "Мұғалім - мәңгі нұрдың кызметшісі, ол барлық ой мен қимыл әрекетіне ақылдың дәнін сеуіп, нұр құятын тынымсыз жалын иесі", - деп, ұстаздар қауымын жоғары бағалаған. Білім беру ісінде ұстаз басты әрі шешуші тұлға болып саналады.

Ұстаз ұғымы – мағынасы кең, мәні терең, тарихи ұғым. Адамзат баласының дамуында білімнің қажеттілігі сол білімді таратушы, жеткізуші ұстаздың қажеттілігімен бірдей маңызға ие болған. Ұстаздың білімділік, абырой беделінің айнасы – шәкірті, деп халық тегін айтпаған. Әлемнің талай ой алыптары, небір ғұламалар ұстаз алдынан өткен, олар өздерінің ұстаздарына мәңгі борыштар екенін болашақ ұрпаққа өсиет етіп қалдырған. Сондықтан ұстаз мақсаты - өз шәкіртіне саналы да білімді, парасатты, жан-жақты қазіргі өмір талабына сай сегіз қырлы бір сырлы азамат тәрбиелеу.

Жақсы мұғалім — бұл қай кезде де ең алдымен кәсіби деңгейі жоғары, интеллектуалдық, шығармашылық әлеуеті мол тұлға.. Ұстаз – саяси сауатты, жан-жақты білімді, өз бойындағы сол білімді оқушы жүрегіне еркін ұялата аларлықтай әдістемелік шеберлігі болу керек.

Осы орайда өзімнің ұстазым Қазақстан Республикасының «Білім беру ісінің үздігі», Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының «Құрметті профессоры», аға оқытушы, ұлағатты ұстаз Ғизат Әдепқалиұлы туралы айтуды жөн көріп тұрмын. Осы айтылған теңеулердің барлығы ұстазымның бойынан табылды деп айталамын.

Өмірін өнермен тоғыстырған - ұстаз, домбырашы

Ғизат Әдепқалиұлының өмір жолы

«Өнер топырақтан, тектен дариды» - деп халық тәмсілінде айтылғанындай Ғизат Әдепқалиұлы «Күй Отаны» атанған Атырау өлкесінің, Махамбет Өтемісұлы, Құрманғазы Сағырбайұлы, Дәлеткерей Шығайұлы, Дина Нұрпейісова, Балабайсан Дауылұлы, Ерғали Есжанұлы, Меңдіғали Сүлейменұлы, Смағұл Көшекбайұлы, Ғылман Хайрошұлы, Зәмзәм Есжанқызы, Әзидолла Есқалиұлы, Бақыт Тоқсанбайқызы Қарабалина, Ғибатолла Мәсәлімов, Шәмшиден Шәріпов, Рысбай Хисметұлы, Қаршыға Ахмедьярұлы, Айтқали Тілепқалиұлы және т.б. дәулескер күйшілері мен дүлдүл орындаушылары дүниеге келген қасиетті Нарын құмының киесі дарыған ұрпақтың бірі. Ол 1941 жылы 20 – наурызда Исатай ауданы Мыңтөбе ауылында дүниеге келген. 1948 жылы сол ауылдың К.Маркс атындағы орта мектебіне 1 – сыныпқа барып, 1958 жылы бітіріп шықты. Оның муызкаға деген қабілеті ерте кезден бастап –ақ 3 сынып оқып жүрген кезінде жеке өлең айтып сахнаға алғаш шығумен басталған.

Ғизат Әдепқалиұлы бастауыш сыныптарда оқып жүрген кезінде ауылдағы атақты күйшілер Рамазан Мүрсәлімов, Ораз Сапаров сияқты кісілерден домбыраны алғаш үйреніп, күй ойнауға машықтанады. Кейін жоғары сынып оқып жүргенде ауылдың өнерпаз мұғалімдері Хамит Әлмұханов, Қабдығали Базаровтардан ұстаздық тәлім – тәрбие алумен қатар өнерге қанат қағуына үлкен әсерін тигізген. 8 – класс оқып жүрген кезінде Хамит Әлмұхановтың жетекшілік етуімен домбырашылар ансамблін құрып, аудан орталығы Новобогат (қазіргі Х.Ерғалиев ауылы) кеншарына келіп өнер көрсеткен. Ол 1958 жылы Гуреев (Атырау) қаласында музыка училищесі ашылып жатыр дегенді естіп, соған жолығып оқуға қабылданады. Алғашқы мамандық пәні ұстазы – Сейілхан Қасиетұлы Құсайынов еді. Сеілхан Құсайынов – 1957 жылы Атырау облыстық атқару комитетінің шақыртуымен, қазіргі әлемге әйгілі Д.Нұрпейісова атындағы ұлтаспаптар оркестрін құрған, осы ұжымның бас дирижеры және көркемдік жетекшісі, қалалық Құрманғазы атындағы 7 - жылдық музыка мектебінің директоры, 1958 жылы музыка училищесін ашып, басшысы болып тағайындалған, сол жылы қалалық стадионда 1000 домбырашының басын құрап концерт берген, консерваторияның алғашқы түлектерінің бірі, композитор, күйші

Міне, сол күнненоқу жылдарын қосқанда жарты ғасырдан артық уақыт яғни 2014 жылға дейін Ғизат Әдепқалиұлы табан аудармастан қазіргі «Дина Нұрпейісова атындағы халықтық музыка Академиясы» Атырау музыка колледжінде ұстаздық қызметтте болып, талай өнер қарлығаштарын рухани құндылықтар әлеміне қанаттандырды. Ол, училищеде партия ұйымының хатшысы, кәсіподақ комитеті құрамында, домбырашылар пән комиссиясының төрағасы болып, 1997 жылдан ұзақ жылдар оқу ісінің және халық аспаптар бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарған. Ол әрдайым облыстық және республикалық беделді орындаушылар сайыстарының әділ - қазылар алқасының мүшесі, төрағасы міндеттерін атқарған, белгілі мамандар пікіріне тоқтаған, қоғам қайраткері.

Ол 1977-1981 жылдар аралығында сол кездегі қалалық партия комитетінің ұйғарымы бойынша Құрманғазы атындағы облыстық балалар музыка мектебінде директор болып тағайындалып, колледжден қол үзбестен жұмыс жасайды.

Ұстаздық еткен жылдар аралығында Ғизат Әдепқалиұлының класынан мамандықтан 70-ке тарта шәкірт тәрбиеленіп, 100 ден аса «Аспаптандыру», «Оркестрмен дирижерлау», «Жалпы фортепиано» т.б. пәндерінен сабақ берді. Шәкірттерінің көпшілігі жоғары оқу орындарын бітіріп, еліміздің түкпір – түіпірінде концерттік және музыкалық оқу орындарында жемісті еңбек етіп жүр. Олар: А.Жайымов - ҚР еңбегі сіңген қайраткері, кезінде Құрманғазы атындағы академиялық оркестрдің, Астана қаласының ұлт - аспаптар оркестрінің бас дирижері, М.Сейтжанова – ҚР білім беру ісінің үздігі, П.Чайковский атындағы Алматы музыка колледжінің аға оқытушысы, Қазақстан мәдениет қайраткері, белгілі күйші Т.Зайнуллин, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі – Р.Айдарбаева, Ы.Алтынсарин төс белгісінің иегері Р.Латифуллина, Республикалық конкурстар жүлдегерлері Қ.Дүйсеев, Ж.Файзуллина, Ш.Жәменова, С.Тәжіғалиев, Е.Сақтанов, А.Тіналиева, Қ.Базаров, Н.Хинекина, А.Батырхайырова, Л.Ысқақова, Е.Райысов, А.Қабдолова, С.Камалиденов, Ә.Танашева, А.Теміров, С.Аманжан т.б. концерттік ұжымдарда жеке орындаушы және әртүрлі деңгейдегі музыкалық оқу орындарында дәріс беретін республикаға танымал мамандар.

Ғизат Әдепқалиұлының шәкірттеріне сіңірген тәрбиесі, орындаушылық өнердегі жетсітіктеріне орай республикада оның тәлімін «Лауреаттар класы» деп мамандар текке атамаса керек. Оған дәлел алғашқы шәкірті Талапқали Зайнуллин республикаға танымал күйші, 2016 жылы өз төл туындыларының жинағын және үн таспасын баспадан шығарды. Еңбек жолын Теңіз аудынының орталығы Ганюшкино селосы «Мәдениет үйі» директорлығынан бастаған ол, ұлт аспаптар оркестрінің көркемдік жетекшісі, бас дирижеры қызметінен бастады. Кейін «Сүйіндік» кеншарына жұмыс ауыстырып, 35 жыл жалпы білім беретін мектепте «ән» пәнінен сабақ береді және ауылдық клуб меңгерішісі қызметін атқарады. Шәкірттерінің арасында Махамбет Долдашев сынды танымал таланттар жетерлік. Ол, Құрманғазы ауданының «Құрметті азаматы», «Қазақстанның білім ағарту ісінің…