Ізгілік педагогикасының классигі туралы эссе, 9 сынып

Есір Айшуақұлы атындағы орта мектеп

«Өзін –өзі тану» пән мұғалімі

Алхамова Жемісгүл Алшыновна

Ізгілік педагогикасының классигі туралы эссе

Қазақ халқының даму тарихында маңдайына біткен, өз заманының жарық жұлдыздары, арттарында ұлағатты сөздер мен үлгі тұтарлық істер қалдырған тұлғалары болған. Осындай тұлғалардың ішінде қазақтың аса көрнекті ағартушы-педагогы Ыбырай Алтынсариннің алатын орны ерекше. Ыбырай Балқожа бидің отбасында тәрбиеленіп, тоғыз жасында Орынбор қаласындағы қазақ балаларына арналған жеті жылдық мектепке оқуға түседі. Мектепті үздік бітірген ол, екі жыл өз атасы Балқожа бидің хатшысы болады. 1860 жылы Орынбор облыстық басқармасына тілмаштыққа ауысады. Кейіннен өз қалауы бойынша Торғай қаласындағы бастауыш мектепке мұғалім болып келеді. Осы кезден бастап Алтынсариннің ағартушылық – педагогикалық қызметі басталады.Ол алған білімін тілмаштыққа емес, өз халқының игілігіне пайдалануды мақсат етіп қойған.Өзі атақты бидің немересі, мектепті өте жақсы бітірген Ыбырайды жақсы қызмет пен алаңсыз өмір күтіп тұрса да, елін,ұлтын сүйген ол бәрін тастап ұстаздыққа бет бұрады. Білімге деген құштарлығы артып, әлемдік педагогиканың классиктерін оқиды. Ыбырай Алтынсариннің педагогикалық көзқарасынан әлемдік педагогикадағы гуманистік көзқарас, яғни шәкіртке жылы жүректі болу керектігі көрініс тапқанын байқаймыз. Ыбыр

Ыбырай «Қазақ хрестоматиясына»«Байұлы», «Жиренше шешен», «Тазша бала туралы ертегі», «Бай баласы мен жарлы баласы», «Таза бұлақ», «Әке мен бала» сияқты тәлімдік мәні зор әңгімелерін енгізді.Шығармаларында ағартушылық идеяларды ұстанған және әдебиет арқылы бала санасына әсер етіп, өнегелі істерге үйреткен.Оның шығармалары жас ұрпақты мейірімділікке, адалдыққа, ізеттілікке, ақылдылық пен білімділікке үйретуге шақырады.

Мысалы «Әке мен бала» әңгімесіне назар аударсақ, ол шығарма сюжетін қарапайым халықтың өмірінен алған.Негізгі идеясы ерінбей еңбек етсең, жемісін көретінің. Жеңіл жұмыстан қашсаң, ауырға тап болатыныңды әкесі мен баласының арасында болған жағдай арқылы баяндайды. Әкесі баласына ұрыспай, ренжімей қарапайым күнделікті тіршіліктегі әрекеттерімен үлкеннің тілін алмаған адамның артынан өкінетіндігін дәлелдеп береді. Осы оқиға барысында әке мен баланың арасындағы қарым-қатынас, халықтың тұрмысы, кәсібі туралы мәліметті Ыбырай Алтынсарин балаға түсінікті тілмен бере білген. Қазір де осы мәселе біздің қоғамда өзекті болғандықтан әңгімені мультфильм, сахналық қойылым немесе қысқа…