Кеңістіктегі денелер және олардың орналасуы, 9 сынып

Күні:03.05.2016жыл

Класы: 9 «Б»

Пәні: Геометрия

Сабақтың тақырыбы: Параллелепипед, тік және көлбеу призмалар, пирамида, олардың қырларының өзара орналасуы, биіктік.

Сабақтың мақсаты: Кубтың көлемін, толық бетінің ауданын, қырын, қарама -қарсы жақтарының арақашықтығың, қырының ұзындығын, пирамиданың, тік призманың толық бетінің ауданын табуды игерту.

Сабақтың білімділік мақсаты: Параллелепипед, призма, пирамида жайлы түсініктерін қалыптастыру;

Сабақтың тәрбиелік мақсаты: Тақырыпты өмірмен, шығу тарихымен байланыстыра отырып, оқушылардың пәнге деген қызығушылығын ояту;

Сабақтың дамытушылық мақсаты: Ойын элементтері арқылы ынтасын арттырып, логикалық ой - өрісін дамыту;

Сабақтың түрі: Сайыс сабақ.

Сабақтың типі: Білімді меңгерту

Сабақтың әдісі: Түсіндірме, сұрақ-жауап, деңгейлік тапсырмалар, өзара оқыту, топтық жұмыс.

Сабақтың пәнаралық байланысы: Политехникалық пәндермен байланыс

Сабақтың барысы:

І Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесіп, түгелдеу. Сабақтың мақсатын айтып өту.Топқа бөлу.

ІІ Үй тапсырмасын тексеру

Ә) Параллелепипед, призма, пирамида жайлы түсінігін сұрау

ІІІ Жаңа білімді игерту

1) Анықтама

Әрбір жағы параллелограмм болып келетін көп-

жақты параллелепипед деп атайды.

Тіктөртбұрыштармен шектелген кеңістік денені

с тікбұрышты параллелепипед деп атайды.

. b Кеңістік денені шектейтін тіктөртбұрыштарды

оның жақтары, тіктөртбұрыштардың қабырғаларын

а қырлары деп, ал олардың төбелерін тікбұрышты

параллелепипедтің төбелері деп атайды.

Тікбұрышты параллелепипедтің 6 жағы, 12 қыры, 8 төбесі бар. Бір төбеден шығатын қырлары тікбұрышты параллелепипедтің өлшемдері деп аталады. Тікбұрышты параллелепипедтің көлемін V=abc формуласымен табамыз. Мұңдағы a,b,c – оның өлшемдері.

S=2(ab+bc+ac)

2) Анықтама

Табандары параллель жазықтықтарда жататын

тең көпбұрыштардан тұратын, бүйір қырлары

табандарына перпендикуляр болатын кеңістік

денелерді тік призмалар деп атайды. Тік призманың

бүйір қыры оның биіктігі болып табылады.

Куб, тікбұрышты және тік параллелепипедтер

призмаларға жатады. Призманың толық бетінің

ауданы Sт.б.=Sб.б.+2Sтаб.

Призма түрлері: алтыбұрышты, төртбұрышты,

Үшбұрышты.

3) Анықтама

Пирамиданың көпбұрыштан тұратын бір ғана табаны

бар, бүйір жақтары төбелері ортақ үшбұрыштардан

тұрады. Ортақ төбені пирамиданың төбесі дейді.

Пирамиданың табанының қабырғалар саны оның

атауын және бүйір жақтарының саның анықтайды.

Табандарының және бүйір жақтарының

аудандарының қосындысы пирамиданың толық

бетінің ауданы деп аталады.

Sт.б.=Sб.б.+Sтаб.

Тік призма мен пирамида көпжақтар деп аталатын

геометриялық денелерге жатады.

Көпжақтың бір жағына жатпайтын екі төбесін қосатын кесіндіні оның диагоналі деп атайды.

ІҮ Деңгейлік тапсырмалар

1. Тік призманың ең аз болғанда қанша жағы болуы мүмкін?

Жауабы: 5

2. Сегізжақты тік призманың табандары қандай көпбұрыштар болуы мүмкін?

Жауабы: Сегізбұрыш

3. Бесжақты пирамиданың табаны қандай көпбұрыш болуы мүмкін?

Жауабы: Бесбұрыш

4. Бесбұрышты тік призманың қанша төбесі, жағы, қырлары бар?

Жауабы: 10 төбесі, 7 жағы, 15 қыры

5. Алтыбұрышты пирамиданың қанша төбесі, жағы, қырлары бар?

Жауабы: 7 төбесі. 7 жағы, 12 қыры