Химиялық элемент атомдарының қасиеттері туралы сабақ, 8 сынып

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: 8.3.А

Мектеп: «Жолғабас» ном

Сыныбы: 8

Қатысқаны:

Қатыспағаны:

Сабақтың тақырыбы

Химиялық элемент атомдарының қасиеттері мен кейбір сипаттамаларының периодты түрде өзгеруі

Сабаққа негізделген

оқу мақсаттары

8.2.1.3 топтар мен периодтарда элементтер қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын түсіндіру

Сабақтың мақсаты

топтар мен периодтарда элементтер қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын түсіндіру

Ойлау деңгейінің

дағдылары

Білу және түсіну

Бағалау критерийлері

Топтар мен периодтарда элементтер қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын түсіндіреді

Тілдік мақсаттар

Период, топ, ядро заряды, энергетикалық деңгей, сыртқы деңгей, валенттілік электрондар, атом радиусы, металдық қасиеттері, бейметалдық қасиеттері,негіздік/қышқылдық қасиеттері.

Топта ядро заряды, энергетикалық деңгей саны, атом радиусы артады/ кемиді

Периодта солдан оңға қарай ядро заряды артады/ кемиді, энергетикалық деңгей саны ........ , атом радиусы өседі/азаяды.

Металдық/ бейметалдық қасиеттері топтарда жоғарыдан төмен қарай артады/кемиді, себебі .......

Металдық/ бейметалдық қасиеттері периодтарда солдан оңға артады/кемиді, себебі .......…

Құндылықтарды

дарыту

Адалдық, серіктестік, толеранттылық, үштілділік, денсаулық, құрмет, жауапкершілік және үздіксіз оқу.

Ұлт денсаулығын нығайту

Оқушының логикалық ойлау дәрежесін, қарым- қатынасын, жауапкершілігін арттыру

Топпен, ұжыммен жұмыс жасау дағдыларын дамыту

Жаһандық азаматтық

Пәнаралық

байланыстар

Пән

Кезең

Физика

"Ядро заряды" түсінігі физика пәнінде қалыптасқан "заряд" түсінігімен байланыстырылады.

Бастапқы білім

7.3В Химиялық элементтердің периодтық кестесі

8.1А Атомдағы электрондардың қозғалысы

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурс

Сабақтың басы

0-2 мин

2- 5 мин

5-7 мин

Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылармен амандасу.

Шаттық шеңберіне тұрғызып «Алақанға алақан» арқылы ынтымақтастықтық атмосферасын қалыптастыру. Оқушылар шеңберге тұрып бір-біріне тілек тайтады

2. Зейінді шоғырландыру:

Бұл қай элемент?

Ең жеңіл элемент саналады,

Периодтық жүйе осыданбасталады. (Сутек)

Газбын өткір иісті,Салмағым ауыр ауадан.Өткен талай соғыста,Тұншыққан менен көп адам.Суды микробтан тазартам,Мақтаны қардай ғып ағартам.Жап - жасыл газ боп алынам,Адамға мен бағынам. (Хлор)

Бірі жанып, бірі қолдап жануды,Екі элемент, бізге бұрын танылды.Өрт болып еді, сөндіруге көп адам,Қосылысын алып соған ағылды. (оттегі, сутегі және су)

Менделеев ауылы, алтыншы көше тұрағымӘр түнде адамдармен жүздесіп тұрамынМені балқыта алмай қиналады көбісіҚазақстан – әлемде кенім жөнінен бірінші (вольфрам)

Алдыңғы білімді пысықтау:

Оқушыларға «Миға шабуыл» әдісімен мынадай сұрақтар қойылады:

Химиялық элементтердің периодтық жүйесін кім ұсынған?

Периодтық кестені құрастыруға үлес қосқан қандай ғалымдарды білесіңдер?

Химиялық элементтердің периодтық заңының тұжырымдасы

Менделеев қай жылы периодтық кестені ұсынды

Период дегеніміз не?

Периодтар қалай жіктеледі?

Топ дегеніміз не?

Топ нешеге бөлінеді?

Сабақтың ортасы

15-20 мин

20-30мин

Оқушыларға бос кесте ұсынамын:

Оқушылардан үлгідегі металдар мен бейметалдардың орналасу аймағын әр түрлі түспен белгіле.

Қатты заттар, сұйықтық, газдардың орналасу аймағын үлгіде әр түрлі түспен көрсет.

Мұғалім электрон тартқыштық, электртерістік, иондану энергиясы қасиеттерін түсіндіру

Элемент қасиеттерінің атом құрылысына тәуелділігін үшке бөліп қарастыруға болады:

1) атомның ядро құрылысына тәуелді қасиеттері (ядро заряды, молярлық масса, ядролық реакцияларға түскіштігі);

2) атом ядросы мен электрон құрылысына тәуелді қасиеттері (атом радиустары, иондану энергиясы, электрон тартқыштық, электртерістілік);

3) атомның электрондық құрылысына тәуелді қасиеттері (атомның оптикалық және рентген спектрлері, валенттілік, тотығу дәрежелері).

Атом радиусы (r, Ao) электрон қозғалысының толқындық қасиетіне байланысты атомның абсолюттік радиусы туралы айтуға болмайды. Атом радиусы ретінде оның сыртқы электрондық бұлты тығыздығының ең жоғары мәнді болатын нүктесіне дейінгі қашықтығын қабылдаймыз(орбитальдық радиус). Атом радиустары ретінде атомдардың бір-бірімен байланысқан қосылыстарының молекулалары және кристалдарын рентгенографикалық әдіспен тексеру кезінде анықталған шама – эффективті радиус.

Атом және ион радиустары периодты қайталанады. Период бойынша басынан соңына қарай электрондық қабат саны өзгермегендіктен, ядро зарядының артуына байланысты атом радиусы кішірейеді. Радиус шамасының өзгерісі кіші период элементтерінде айқын байқалады, себебі кезектегі электрон сыртқы энергетикалық деңгейге түседі. Ал, үлкен периодтың d-, f-элементтерінде - өзгеріс баяу жүреді, осыны d-, f-сығылу деп атайды.

Топшаларда үстінен астына қарай атом радиустары артады. Негізгі топша элементтерінде (s-,p-элементтері) радиус өзгерісі айқын байқалса, ал қосымша топшада әсіресе 5,6,7 период элементтері үшін атом радиустарындағы өзгерісі өте аз болады.Оның себебі энергетикалық деңгей саны артқанымен кезектегі электрон ішкі 4f,5f – деңгейшелеріне түсуіне байланысты болады.

Иондану энергиясы (J, кДж/моль – эв/моль)газ тәріздесатомнан немесе ионнан бір электронды жұлып алуға жұмсалатын энергия(J1); J1< J2< J3 …

э – е → э+ + J1 Э+ – е → э+2 + J2

Әрбір келесі электронды жұлуға жұмсалатын энергия алдынғысынан артық болады. Оның себебі атомның ядро заряды өзгеріссіз, ал электрон санының кемуімен байланысты болады.