Көбею үдерісі және хромосомалар саны 7 сынып

Қысқа мерзімді жоспар №46

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: 7.2. ТҰҚЫМҚУАЛАУШЫЛЫҚ ПЕН ӨЗГЕРГІШТІК

Мектеп: №157 Б. Пәрімбетов атындағы қазақ орта мектебі

Күні: 11.04.2019 жыл Мұғалімнің аты-жөні: Асанбаева Маржан Бексұлтанқызы

Сынып: 7 «Б». Пәні: биология Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

§51. Көбею үдерісі және хромосомалар саны

Оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

7.2.2.1. – әр түрлі ағзалардағы хромосомалардың санын салыстыру.

7.2.2.1. – соматикалық және жыныс хромосомаларындағы хромосомалар сандарын атау.

Сабақтың мақсаты

Барлығы: әр түрлі ағзалардағы хромосомалардың санын салыстырады және соматикалық, жыныс хромосомаларындағы хромосомалар сандарын, жасуша бөлінуінің әдістерін атайды, ұғымдарды ажыратады.

Көпшілігі: әр түрлі ағзалардағы хромосомалардың санының әр түрлі болуының себебін түсіндіреді, митоздық және мейоздық бөлінуді салыстырады;

Кейбіреулері: сомалық және жыныс жасушасындағы хромосомалар санының әр түрлі болуының маңызын түсіндіреді.

Ойлау дағдылар-ының деңгейлері

Түсіну, қолдану.

Бағалау критерийі

1. Ұғымдарды атайды және сипаттайды;

2. Әр түрлі ағзалардағы, жасушалардағы хромосомалардың санын салыстырады;

3. Соматикалық және жыныс хромосомаларындағы хромосомалар санының әр түрлі болуының маңызын түсіндіреді.

4. Жасуша бөлінуінің кезеңдерін атап, митоз бен мейозды салыстырады.

Тілдік мақсаттар

Ғылыми биологиялық терминдермен танысып, сөздік қор ұлғаяды.

Терминдер: жасушалық циклі, интерфаза, жасушаның бөлінуі, хромосома, ДНҚ, митоз, мейоз, жынысты көбею, жыныссыз көбею, ұрықтану, аутосома, соматикалық хромосома, жыныс хромосомасы, гамета, сперматозоид, жұмыртқа жасушасы, зигота, гаплоидты (дара) хромосома жиыны, диплоидты (қосарлы) хромосома жиыны,

Диалог құруға\ жазылымға қажетті сөздер топтамасы:

Жаңа жасушаның пайда болуынан, келесі жас жасушаның түзілуіне дейінгі жасушаның тіршілігі ---------------------- деп аталады. Жасуша циклі екі кезеңнен тұрады: ---------------- және ----------------- . Интерфаза -------------------- кезеңі. Жаушаның әрбір бөлінуінің алдында хромосомалар ---------------------- .

Хромосома барлық ағзаларда болады. Бір түр екінші түрден хромосомасының саны, өлшемі, мөлшері, пішіні бойынша ажыратылады. Ағзалар көбеюінің екі жолы бар: ------------------ және ----------------- . Жасуша -------------- арқылы көбейеді. Жасуша бөлінуінің екі түрі бар: ------------------ және ----------------- . Митозда сома (дене) жасушалары бөлінеді, бастапқы жасушадан 2 жас жасуша түзіледі және хромосомалардың ----------------- жиынтығы сақталады. Мейозда --------------- жасушалары түзіледі және хромосомалардың саны екі есе азайып, ----------------- жиынтықта болады. Сперматозоид – ------------- жыныс жасушасы. Жұмыртқа жасушасы - жыныс жасушасы. ------------ -

гаметалардың (жыныс жасушалары) қосылуы. Нәтижесінде ---------------- түзіледі. Дене жасушасында хромосома саны ---------------- , жыныс жасушаларында --------------- болады. Адамның дене жасушаларында 46 хромосома, жыныс жасушасында 23 хромосома болады. Зиготада

------------- жиынтық қалпына келеді.

Құндылықтарға баулу

Өндірісті, ғылым мен білімді біріктіре алатын, инновациялық-индустриялық кластерді дамытуға қабілетті, индустрияландыру мен инновацияларға негізделген экономикалық өсуді жүзеге асыра алатын, бәсекеге қабілетті тұлғаны қалыптастыруға баулу.

Пәнаралық байланыс

Жаратылыстану – жасуша құрылысы, ядро, хромосомалар.

Биология, химия -

Алдыңғы білім

5- сынып – жаратылыстану: «Энергия және қозғалыс» бөлімі.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған

кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы: 1 мин

Ұйымдастыру

2 мин

1. Топқа бөлу: Оқушыларды туған күніне байланысты топқа бөлу.

2. Жағымды психологиялық ахуал тудыру.

«Менің достарыма тілейтінім» әдісі. Әр топтан бір оқушы жақсы тілек айтады.

8 мин

Үй тапсырмасы.

1 – тапсырма. Жеке жұмыс. Сәйкестендіру кестесі.

Ұғым

Анықтамасы

1.. Тұқымқуалаушылық

А. Тірі ағзалардағы өз ата – анасынан ерекшеленетін жалпы қасиет.

2. Өзгергіштік

В. Ата – анасында болмаған, тұқым қуалайтын белгілер мен қасиеттер.

3. Генетика

С. Қоршаған орта әсерінен пайда болған, тұқым қуаламайтын белгілер мен қасиеттер.

4. Модификациялық өзгергіштік

Д. Тірі ағзалардың ата – анасында бар белгілердің ұрпақтарына берілуі.

5. Мутациялық өзгергіштік

Е. Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейтін ғылым.

Жауабы: 1 ------------- , 2 ------------- , 3 ------------- , 4 ------------- , 5 ------------- .

2 – тапсырма. Топтық жұмыс. «Бумеранг» әдісі.

Топтар берілген тақырыптан бір – біріне 6 сұрақтан сұрақтар дайындап, қарсы топқа қояды. Олар жауап береді.

1-топқа: Модификациялық өзгергіштік.

2- топқа: Мутациялық өзгергіштік.

Бағалау: «Қошеметтеу» әдісі

Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырмалар –

Сабақтың ортасы:

26 мин

Жаңа сабақ. §51. Көбею үдерісі және хромосома саны.

1-тапсырма. Топпен жұмыс. «Реставрация» әдісі:

1) Оқушылар §51- мәтінді жеке оқып танысады.

2) Топқа жеткіліксіз құрылымдық бөлімдері бар мәтін беріледі.

Оқушылар мәтіндегі бос орындарды толықтырады.

Мәтін: Жаңа жасушаның пайда болуынан, келесі жас жасушаның түзілуіне дейінгі ---------------------- деп аталады. Жасуша циклі екі кезеңнен тұрады: ------------------- және ------------------- . Интерфаза ---------------------- кезеңі. Жаушаның әрбір бөлінуінің алдында хромосомалар