Көксерік шығармасына сабақ жоспары 6-сынып

1.Сабақтың тақырыбы: Мұхтар Әуезов- әлемдік деңгейдегі классик суреткер («Көксерек» әңгімесі бойынша).

2.Сабақтын түрі: семинар-практикум

3.Сабақтың әдісі: сұрақ-жауап, ізденіс, баяндау.

4.Сабақтың типі: оқушылардың әңгіме желісі бойынша білім-білігін, дағдысын қалыптастыру.

5.Сабақтын мақсаты:1)Білімдік: а) М. Әуезовтың әлімдік деңгейдегі классик суреткер екенін таныту;

ә) ізгілікті сақтау үшін автордың жанайқайы;

б) әдеби-теориялық, танымдық ұғымдарын қалыптастыру.

2)Дамытушылық: а) М. Әуезов, Дж. Лондон,

Ш. Айтматов блогы бойынша жұмыс барысында оның әрқайсысын бағалау, бір-бірімен салыстыру; тұжырымдар жасау; қорыту әрекеттерін салыстыру және сабақтастыруды, жалпы болжам жасай білуді үйрету.

3)Тәрбиелік: ізгілік қатынасқа үйрету (адамды сүю, өзін қадірлеу; табиғатты сүю; адам мен табиғат бірлігін сақтау, тұтастығын қорғау).

6. Қолданылатын көрнекілік: схема плакаттар, ізгілік кестесі, cуреттер.

7.Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі. Амандасу, оқушыларды түгендеу, ауа-райы, жыл мезгілі, үй тапсырмасы кезекшімен жұмыс.

Психолдогиялық дайындық.

Жақсылық көрсем өзімнен,

Жамандық көрсем өзімнен,

Тағдыр қылды дегенді

Шығарамын сөзімнен.

С. Торайғыров

Мұғалім сөзі

Бүгінгі сабағымыз М. Әуезовтың шығармаларын талдауға арналған сабағымыздың жалғасы. М. Әуезовтың әңгімелері ішіндегі тілі жатық жазылғаны –«Көксерек». Ал бүгінгі сабағымыздың мақсаты: тек бір әңгімесі арқылы ғана Әуезовтың әлемдік деңгейдегі классик суреткер екендігіне көз жеткізу.

Сөзжұмбақ шешу.

Мұхтар Әуезов

1.Абайдың баласы. (Мағауия)

2.Абай қандай дәрежедегі ақын. (ұлы)

3.Ертедегі қазақ басшысы. (хан

4.Шекспирден аударған еңбегі. (Отеллосы)

5. 20 жылдардағы пьесасы. (Қаракөз)

6.30 жылдардағы пьесасы. (Тартыс)

Тігінен:

1.Мұхтар кімнің тәрбиесінде болды? (Әуез)

Мұхтардың тегі. (Әуезов)

2.1ші қай жерде білім алды? (ауыл)

3. 4 сыныпта өткен шығармасы. (Жетім)

4. Мұхтар сауатын кімнің қандай еңбегі арқылы ашты? (Қолжазба)

5. Роман-эпопея. (Абай жолы)

6.Көксерек шығарманың қай түріне жатады? (повесть)

Сабақтың негізігі бөлімі: алдын-ала берілген тапсырмалар бойынша сынып топтық жұмыс жасайды.

I топ: М. Әуезов әлемдік деңгейдегі суреткер. (М. Әуезов «Көксерек» әңгімесі, Дж. Лондонның «Ақ азу»повесі, Ш. Айтматовтың «жан пида» романы арасындағы үгндестік).

II топ: М. Әуезов –классик суретукер (М. Әуезовтың «Көксерек» әңгімесі, О. Сүлейменовтың «Волчата» өлеңі арасындағы үндестік).

Әр топтың өз ізденушісі, рецезенті, оппоненті болады. Қорғау жұмысының барысын топтардың кеңесшісі жүргізеді.

Кеңесші оқушы: I топтың ізденушісіне сөз береді. Реферат тақырыбы: Ш. Айтматовтың «Жан пида» романы арасындағы үндестік.

Ізденуші: Менің алдыма қойған мақсатым: «Адам мен табиғат арасындағы үндестік-адамзаттың ертеден іздестірген мәселесі» деген жауап іздедім. Адамдар арасында тағылық әрекеттерге баратындар қайдан пайда болады? «Көксеректе» оқиға басталғанда ауыл адамдары қасқыр ініндегі жеті күшіктің бесеуін өлтіріп, біреуінің тірсегін қиып, біреуін ауылға алып келеді. Ол күшікке Көксерек деп ат қояды. Әңгіменің осылайша басталуы оқиғаның ары қарай дамып, шиеленісе түсуіне, оның түбінде кері қайтатын кекке ұласуына мұрындық сияқты. Адамдардың бұл әрекетінен қаталдықты, табиғат ананың құшағындағы тіршілік иелеріне деген озбырлықты байқаймыз.

Ш. Айтматовтың «Жан пида» романы да осындай жүрек тебірентерлік сипатта жазылған. Түз тағылары Ақбара мен Тасшайнар адамдар тарапынан шыққан тағылыққа шыдай алмай, өз өмірлерін күйзелумен өткізеді. Романды оқи отырып, екі шығармадағы үндестікті байқадым. «Жан пидадағы» Ақбара мен Тасшайнар өз күшіктерін аман-есен сақтап өсіру үшін тау шатқалына кетеді. Сонда да адамдар тікұшақпен келіп, үш күшіктің көзін жояды. Келесіде бес күшігі адамдардың қамысқа әдейілеп қойған өртінен өлсе, соңғы жолы есерсоқ Базарбайдың төрт күшікті алып кетуі оқиғаны шырқау шегіне жеткізеді. Ақылсыз Базарбай төрт күшікті алып қашып келе жатқанда, Тасшайнар мен Ақбара артынан қуады. Қорыққан Базарбай амалсыз шопан Бостанның ауылына бұрылады. Өз күшіктерінің осы ауылға, осы үйге кіргенін иісінен сезген екі қасқыр енді күндіз-түні осы үйді қарауылға алып, ақыр соңында Бостанның екі жасар баласын ұрлап кетуімен тынады. Бала да өледі, қасқыр да өледі. Өлтірген-Бостанның өзі. Бұл не? Бұл адамның өз қолымен жасаған қиянаты. Аң да тіршілік иесі. Олар да өз ұрпағын аман-есен өсіруді ойлайды. Бұл бірінші-түйінім. Ал екіншісі, шығармадығы ең негізгі түйін-қасқыр қасқырлығын істейді. Оны қанша үйрет, қолда тәрбиеле, жоқ

Кеңесші оқушы: Меніңше, ізденуші өз ойын дұрыс пайымдай алған. Енді ізденуші еңбегін бағалау үшін сөз рецезентке беріледі.

Рецезент оқушы: Менің міндетім-ізденуші екі шығарманы салыстыра отырып талдаған. Табиғатқа түсіністікпен қарау- адам баласының ғана қолынан келетін і-іс. Осы тұрғыдан алғанда ізденуші еңбегін мен жоғары бағалаймын.

Оппонент оқушы: «Екі шығармадағы суреткерлердің жан айқайы нені көрсетіп тұр, оған деген өз ой –түйінің қандай, ондай жағдайда-өзің не істер едің?» деген сұрақтарға жауап беру керек.

Ізденуші: Іздену жұмысымның негізгі мақсаты адам мен табиғат арасындағы тепе-теңдік қатынас бұзылған жағдайда соның әкеп соғар зардаптары. «Ақ азуды» оқи отырып адамдар озбырлығына таң қалдым. Ақ азу-қасқыр ит. Оның бойында ит тұқымының да қаны бар, тағылық дүниемен байланысын да үнемі сезініп жүреді. Ол адамдар қатыгездігінің арасында өседі. Тағы аң болса да, адамдардың озбырлығы жанын ауыртады. Сергей, Бобор, Красавчик Смит тәрізді қатыгездердің іс-әрекетін көріп өседі. Солтүстіктің қаһарлы суығында адамдарға көмек көрсетеді. Бірақ кімде-кім оларға тисе, олар да сол сипатта жауап береді. «Көксеректе» де осындай жағдай қалыптасады. Алайда адамдар осыны түсінбейді. Менің қорытуымша, «Көксерек» пен «Ақ азудағы» негізгі түйін-жаратылыстың теңдігі сақталу керек. Ол бұзылған жағдайда трагедияға соқтырады.

Кеңесші:Біз алдымен Дж. Лондонның «Ақ азуын» оқып шықтық. Сосын мұғаліммен бірлесе отырып талдадық. Бұл шығарма бойынша қорытынды жасауды мұғалім өзімізге береді. Көп ізденуге тура келеді.

Рецезент: Ізденуші өте көп жұмыс жасаған.

Оппонент оқушы: Менің айтуымша «Көксерек» пен «Ақ азу»арасындағы байланыс, үндестікті ашарда суреткерлер көрсеткен адам мен табиғат арасындағы ең негізгі қайшылық неде екенін аңғарып, бойлап барып жауап беру керек.

II топ М. Әуезов классик суреткер бөлімі бойынша жұмыс жүргізеді.