Көміртек және оның қасиеттері мен қосылыстары материалы

Тақырыбы: Көміртек және оның қасиеттері , қосылыстары

(аралас сабақ 80 минут)

Балалар, төмендегі бос орындарға жауап жазыңдар.

(асты сызылған курсив сөздердердің орнында оқушы дәптерінде бос орын қалдырылады)

Оң жақ бағандағы тапсырмаларды құрастырушы мұғалімдердің есіне:

І кезең. Мұғалім алғашқы 5-7 минутта: а) ұйымдастыру сәтін өткізеді; б) өткен тақырып бойынша берілген деңгейлік тапсырмаларды үйде аяқтап орындап келу дәрежесі тексеріледі; в) төмендегі «Көпір» тапсырмаларын тексереді (алдымен жеке тексеріп шығады, сосын фрондалды тексереді).

«Көпір» (жеке жұмыс)

тапсырмалары өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгеруге негіз болатын қайталау тапсырмалары

1. «Көміртек» дегеніміз не? Көміртек дегеніміз - химиялық элементтердің біреуі

2.Көміртектің электрондық формуласы

Ж:C 1s2s2p

3. Физикалық қасиеттерін атаңыз :

Ж: Жай зат күйіндегі көміртектің бірнеше аллотропиялық түр өзгерістері болады:алмаз,графит,карбин және фуллерен.

4. Көміртек (ІІ) оксиді қандай газ? Қасиеттері қандай?

Ж: (иіс газы). қасиеттері азоттың қасиеттеріне жақын. Мұны СО молекуласында үш байланыстың болуымен түсіндіруге болады. Сонымен көміртек (ІІ) оксиді құрамындағы оттек пен көміртектің валенттіктері 3, көміртектің тотығу дәрежесі +2, отектің тотығу дәрежесі -2.

ІІ кезең (топтық жұмыс) жаңа сабақты топтық жұмыс барысында оқушылардың өз бетімен меңгеруіне жағдай жасау: а) оқушылар төмендегі «Білу», «Түсіну», «Талдау», «Жинақтау» тәсілдеріне сәйкес тапсырмаларын өздері толтырады (20 минут); ә) жауаптарын мұғаліммен бірге талдайды (10 минут). Нәтижесі ауызша марапатталады.

1-қадам (топтық жұмыс) - теория бойынша «Білу» критерийінің индикаторлары:

(тақырып мазмұны бойынша кім?не?

қандай? қалай?нені? қашан?не істеді сияқты сұрақтарға жауап беретін толық ақпарат іріктеліну керек)

Бос орындарға қажетті сөздерді жаз:

1. Көміртек табиғатта бос күйінде алмаз және графит түрінде кездеседі.

2. Көмір,мұнай,ағаш және табиғи газ отын ретінде қолданылатын жанғызш материалдар қатарында қарастырылады.

3. Кристалдық торларының құрылыстары әр түрлі болғандықтан, олардың физикалық қасиеттері де әрқалай...

4. Адсорбция деп көмірдің немесе еріген заттарды сіңіру қабілетін айтады.

5.Көміртек (ІІ) оксидінің уландырғыш әсері немен түсіндіріледі? Органикалық заттардың негізгі құрамдық бөлігі болып табылады.

6.Неге көмірқышқыл газының мөлшері жер атмосферасында тұрақты күйінде қалады?

8.Жылыжайлық эфект деген не?

2-қадам (топтық жұмыс) - теория бойынша «Түсіну»

критерийінің индикаторлары:

(неге? неліктен? себебі? не үшін?сұрақтары оқушының жоғарыда берген жауаптарына оларды тереңдету үшін қойылады)

Себебін анықта.

1. Неліктен көміртек қосындыларын жанғыш материалдар қатарына жатқызамыз?

Ж. Себебі, табиғатта Көмір,мұнай,ағаш және табиғи газ отын ретінде қолданылады.

2. Су буларын қыздырылған көмір немесе кокс арқылы өткізгенде «су газы» деп аталатын сутек пен көміртек (ІІ) оксидінің қоспасы алынады:

Ж. Себебі, C+HO-CO+H H=132кДж

3. Жоғары температурада көміртек (кокс) металдармен әрекеттесіп, карбидтер түзеді.Сумен немесе қышқылмен әрекеттескенде қандай газ түзілетін байланысты оларды : метанидтер немесе ацетиленидтер деп бөліп атайды:

Ж. Себебі , CaC2+2HCl=CaCl+CH

3-қадам-(топтық жұмыс) теория бойынша «Талдау» критерийінің индикаторлары:

1.Салыстыр,

2. Айырмашылығы неде?

3. Ұқсастығы неде?

4.Тақырыптың басты идеясын жаз деген тапсырмалар болу керек. Немесе 1-3 тапсырмаларды Венн диаграммасы арқылы қамтуға болады.

(1-3). Венн диаграммасы арқылы жергілікті көміртектің химиялық және физикалық қасиеттерін салыстыр.

Физикалық қасиеттері Ұқсастығы Химиялық қасиеттері

Температураны жоғарылатқанда оның әрекеттесу қабілеті күшейеді.

Жай зат күйндегі көміртектің бірнеше аллотропиялық түр өзгерістері болады:алмаз,графит,карбин.

Химиялық құрылымы өзгеруіне байланысты физикалық қаситтері өзгеріп отырады.

4. Тақырыптың басты идеясы неде?

а) көміртектің периодтық кестедегі орны, қосылыстарының ұқсастығы: Химиялық құрылымы өзгеруіне байланысты физикалық қаситтері өзгеріп отырады.

б)Физикалық қасиеттері Жай зат күйіндегі көміртектің бірнеше аллотропиялық түр өзгерістері болады:алмаз,графит,карбин

химиялық қасиеттерінің ерекшелігі : Температураны жоғарылатқанда оның әрекеттесу қабілеті күшейеді.

4-қадам-(топтық жұмыс) теория бойынша «Жинақтау» критерийінің индикаторлары:

Аллотропиялық түр өзгерісіне байланысты

Тақырыптың басты идеясы бойынша құрылған тірек-сызбадағы бос орындарды толтыр

Көміртектің қасиеттері

Физикалық

Химиялық

С + 2Сl2 =CCl4 өрт сөндіруге қолданылады

Заттардың шартты белгісі

Кристалдық торларының құрылыстары әр түрлі масштаб

Металдармен әрекеттесіп карбиттер түзеді

м

Оқулықпен жұмыс (15 минут): төмендегі «Қолдану» және оқушының тақырып мазмұнына «Баға беруі» тәсілдеріне сәйкес, яғни рефлексия жасауға, эссе жазуға арналған, практика жүзінде бекіту тапсырмалары орындалады . Нәтижесі ауызша марапатталады.

5-қадам - (топтық жұмыс) практикада бекіту. Практика жүзінде «Қолдану» критерийіне сәйкес оқулықпен жұмыс жүргізу барысында тек қарапайым тапсырмалармен бекіту жүргізіледі. Дайын формулалар арқылы есептер шығару орындалады

Лабораториялық жұмыс:

1) Хлормен әрекеттескенде көміртек тек жарық сәулесінің әсерінен төрт хлорлы көміртек түзіледі:

С + 2Cl2= CCl4 (бағалы еріткіш) өрт сөндіруде қолданылады.

2) Металдармен әрекеттесіл карбидтер түзеді:

2С + Са = СаС2 (бұдан ацетилен алынады)

6-қадам (топтық жұмыс):

«Баға беру» (Сен қалай ойлайсың? Не істер едің? деген тапсырмалар оқушының жоғарыда алған білімін (теория бойынша) және біліктілігін (практика жұмысы нәтижесінде) өмірдегі жағдаяттардышешуге бағытталып қойылады

Сен қалай ойлайсың:

1.Көміртекпен сутек әрекеттескенде қандай өнім шығады?

Ж: метан газы түзіледі.

2. Концентрлі күкірт және азот қышқылдарымен әрекеттескенде тотығады реакция теңдеуін жаз:

Ж: С + 4HNО3(конц)=СО2+4NO2+2Н2O

ІІІ кезең (кері байланыс – бағалау кезеңі): Жеке жұмыс. Жоғарыда меңгерген мазмұнды үш деңгейге іріктеп (әр деңгейдің білімділік, біліктілік, яғни құзыреттілік деңгейін анықтайтын тапсырмалар) оларды біртіндеп орындату арқылы балл жинату барысында оқушының құзіреттілік деңгейін анықтап, әділ бағалау жүзеге асырылады. Бұл тапсырмаларды оқушылар сабақтың соңына дейін қалған 15 минуттың 12 минутында орындайды + 3 минут қортынды жасалады.