Күйшілік дәстүр және төкпе күй табиғаты ашық сабақ

Бегимов Асылжан Алимович

Ақтөбе облысы

Темір ауданы

Кеңқияқ музыка мектебінің домбыра класының мұғалімі

Сабақ тақырыбы: «Күйшілік дәстүр, төкпе күй табиғатынан»

Сабақ мақсаты: Оқушыға төкпе күй дәстүрінің шығу тарихын түсіндіру, осы тақырыпта бар күйлерді таныстыру, күйдің бірін сабақ ретінде қолдану. Оқушының бағдарламасын төкпе күйлермен толықтыру.

Сабақ міндеті: Аспапта оқушыға төкпе күй жанрының негізін салушылардың шығармаларын домбыра аспабында ойнату. Күй жанры бойынша барынша мағлұмат беру. Соның ішінде Құрманғазы, Қазанғап, Дина, Желдібаев күйлерін таныстырып, үйрету.

Көрнекілігі: Домбыра аспабы; Қазанғап, Құрманғазы кітаптары; Аспап суреттері.

Сабақ түрі: Жаңа сабақ

Сабақ әдісі: теория және практика жүзінде өткәзу.

Сабақ барысы:

Ұйымдастыру бөлімі: Оқушыны көңілін сабаққа аудару. Домбыра аспабына орындалатын күй тыңдату.

Үй тапсырмасын тексеру:

1) Домбыра аспабында саусақ жүргізу жаттығуы

2) Құрманғазы Сағырбайұлы «Пәбескі» күйі.

3) Автор өмірбаяны

4) «Пәбескі» күйінің шығу тарихы

Жаңа сабақ: Әбдімомын Желдібаев «Ерке сылқым» күйі

Музыка аспаптарында орындалатын шығармаларды аспаптық музыка деп атайды.

Қазақтың Домбыра, шертер, жетіген, сыбызғы сияқты аспаптарында жанрдың қандай түрі орындалады?

Күй жанры

Олай болса бүгінгі сабақ тақырыбы күй өнерімен байланысты болмақ. XIX ғасырда қазақтың күйшілік өнерінің дамуына үлес қосқан Құрманғазы, Қазанғап, Дина, Тәттімбет, бері келе Ә.Желдібаев т.б ірі тұлғалы күйшілер болды.

Әбдімомын Желдібаев

Қазақтың атақты күйші – композиторы. Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген мәдениет қайраткері. «Ерке сылқым» күйінің авторы. Әбдімомын Желдібаев 1934 жылы 15 қазанда Жамбыл облысы Шу ауданында дүниеге келген. Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген. Күйшінің атақты күйі «Ерке сылқым» құрметіне 2011 жылы Шу қаласында ескерткіш орнатылды. Әбдімомын Желдібаев бірде Түркістан газетіне «Күйге адалдық пен тазалық керек. Осы екеуі болмаса тыңдаушыларының жүрегіне жетпейді. Халтураның өмірі қысқа. Күйлерімді жүз рет толғанып, қырық рет толғатып барып шығарамын. Мен өзім бітті деген жерден бітеді.Ізденісім сонымен тоқтайды. Сыншылардың тісін батыра алмай жүргені де содан болар» деген. Шығармалары: «Толғау», «Ерке сылқым», «Боз жігіт», «Жесір сазы», «Ыдырыс», «Аққу», «Абай арманы», «Арман құс», «Жамбыл толғауы», «Тұран елі» Сияқты 70 – тен астам күйі мен…