Күрделі кемістігі бар балалармен жұмыс таныстырылымы

Күрделі кемістігі бар балалармен жүргізілетін жұмыстар

Коррекциялық – дамыту педагогикасы деген ұғым 90-шы жылдардың басында пайда бола бастады. Бұған дейін дефектология-тіл мүкістігі, сурдопедагогика-саңыраулармен жұмыс, тифлопедагогика-соқырлар мен нашар көретіндер, логопедия-тіл, сөйлеу кемістігі барлар, олигрофенопедагогика-ақыл-ой дамуы артта қалғандармен жұмыс жүргізілген.

Қазіргі кездегі арнайы мектептің педагогикалық тәрбие әдісі, ұжымы әлі де жете зерттелмеген мәселелердің бірі. Өйткені, бұл жөнінде әр түрлі көзқарастар бар екені байқалуда.

Т.Е.Конникованың анықтамасы бойынша, бұл- педагог жұмыстың тәсілдері мен жолдары арқылы тәрбие мақсатына жету.Ал, И.С.Марианканың анықтамасы бойынша, бұл-жеке адамға тікелей және жанама түрде ықпал жасау. В.А.Сластенин тәрбие әдісінің тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің іс-әрекетінің өзара байланыс тәсілдері деп тұжырымдайды. Әр түрлі авторлардың анықтамаларына сүйене отырып, келесі тұжырымдама жасауға болады.

Тәрбие әдісі- тәрбиеленушілер мен тәрбиешілердің өзара байланыс іс-әрекеттерінде оқушылардың тұлғалық қасиеттерінің қалыптасуына бағытталған педагогикалық жұмыс тәсілдері.

Тәрбие әдісі тәрбиенің мақсатына, принциптеріне және мазмұнына балалардың жас және дербес психологиялық ерекшеліктеріне, олардың тәжірибелік дәрежесіне байланысты.

Қазіргі кезде, жалпы мектептер сияқты, арнайы мектептердің тәрбие әдістерін жіктеудің оннан астам түрі бар. 1жіктеу (3 топ)

1-топ. Тәрбиеленушілердің іс-әрекетіндегі, қарым-қатынастағы, мінез-құлқындағы жағымды тәжірибені қалыптастыру әдістері: талап, қоғамдық пікірлер, үйрету-жаттықтыру, арнайы тәрбиелік ситуация. Мысалы: естімейтін немесе құлағы нашар еститін балаларды- борыштық сезімге, жауапкершілікке, белсенділікке жаттықтыратын өндірістік бригада, шефке алу жұмыстары болып табылады.

2-топ. Жеке адамның сапасын, мысалы, ұғым, баға беру, пайымдау, пікір айту, сендіру сияқты ұғымдарды естімейтін және нашар еститін балалардың санасында қалыптастыру. Бұл топтың әдістері:саяси, этикалық әңгіме, әңгімелесу, пікірталас, лекциялар т.б. Бұл әдістердің естімейтін және нашар еститін оқушылар санасына ықпал жасауда маңызы өте зор. Осы тұрғыдан естімейтін және нашар еститін балаларды өмірдің, еңбектің қоғамдық нормасына қалыптастыру қажет.

Әңгіме әдісін, естімейтін немесе нашар еститін балаларды іске асыру үшін, педагогтар мен тәрбиешілер, мына келесі талаптарды есте сақтауы қажет.

Тақырыптың көкейкестігі, яғни өмірге қажеттілігі балалардың мүддесіне жауап беруі тиіс.

Әңгіменің мазмұны естімейтін және нашар еститін балалардың жас ерекшелігіне сәйкес баяндалуы қажет.

Әңгіменің тақырыбына сәйкес, техникалық құралдар, тиімді көрнекілікті пайдаланған жөн.

Сөздік дайындық жұмысы, жоспар, уақыты мен өміріне байланысын, пікірталас әдісін, біз, естімейтін және нашар еститін балаларға арналған мектептің жоғарғы сыныптарындағы оқушыларға өз пікірін айтуын, баға беруін сенімін қалыптастыруға қолданамыз .

3- топ. Мадақтау және жазалау әдістерін- естімейтін және нашар еститін балаларға арналған мектепте өткізілетін тәрбиелік шаралардың сапасын және тиімділігін арттыру үшін, кейде адамгершілік тәрбиесішісінің әдістері көмектесуді қажет етеді. Бұл жағдайда мадақтау мен жазалау әдістері пайдаланылады.

Мадақтау-тәрбиеленушіні іс-әрекетінде және мінез-құлқында белсенділікке ынталандыру.

Жазалау- бұл балаға қоғамдық талап қою, оның мінез-құлқында байқалатын теріс қылықтарды тежеу тәсілдері. Жазалау үшін, оның шындығын толық білу керек, сонымен бірге, ұжым пікірі жазалау жайында болғанда ғана, баланы жазалауға болады.

Коррекциялық психо-педагогика дамуында түрлі ауытқуы бар балаларды оқыту мен тәрбие беру заңдылықтарын, мағынасын, мәнін, негіздерін зерттеуге мүмкіндік береді. Зерттеу объекті – баланың тұлғасындағы ауытқулар: көру, есту, сезу, дәм сезу, психикалық ауытқулар, ақыл-ой кемістігі.

Ауытқулар:

Сенсорлы-қозғалыстық.

Соматикалық.

Интеллектуалдық-тілдік.

Әлеуметтік коррекциялық жұмыстар:

Дефект - тіл, есту, мінез-құлық ауытқулары.

Депривация – ерте жаста болған дефектілер.

Дезадаптация – бейімделушіліктің бұзылуы.

Девиация – мінез-құлық ауытқуы.

Арнайы ұғымдар :

Компенсация.

Реабилитация.

Адаптация .

Коррекциялық-педагогикалық әрекеттің ұстанымдары :

Педагогикалық әрекеттің мақсатқа бағытталуы .

Біртұтастығы мен жүйелігі .

Ізгілік ұстанымы .

Тұлғаның жақсы жақтарын тауып көре білу .

Құрмет көрсете білу және қажеттілік тудыра білу ұстанымы .