Логикалық есептерді шешу бойынша ғылыми жұмыс

Қазақстан Республикасы

Білім және ғылым министрлігі

Математика пәнінің мұғалімі: Өсер Айтолқын Ғаниқызы

Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Т.Дүйсебайұлы ауылы, №28 Амангелді атындағы орта мектебі ММ

Бағыты : Математика

Секциясы: Математика

Тақырыбы: «Логикалық есептерді оңай әдістермен шешу»

2018-2019 оқу жылы

Зерттеу тақырыбының өзектілігі:

Математика пәніне деген қызығушылыған арттыру.

Мектепте алған білімдерін болашақ өмірлерінде, тұрмыс жағдайларында, жұмыста қолдана білуге үйрету

Ғылыми ізденістер арқылы алған білімдерін дамытып отыру.

Мақсаты:

Оқушылардың логикалық есептерді еш қиындақсыз қызыға есептеуіне ықпал ету.

Математикалық сауаттылықтарын арттыру.

Мектеп оқушыларын олимпиадаларға дайындау.

Міндеті:

Логикаға деген қызығушылығын арттыру.

Оқушылардың ойлау жүйесін дамыту.

Логикалық ой қорытындысын жасау, идеялар ұсыну қабілетін қалыптастыру.

Аннотация

Бұл жоба логикалық есептер және олардың шешу жолдарын зерттеуге арналған. Қазақ халқының ауызша тараған математикалық есептері ауыз әдебиетінде де, математикада да жинақталып, бір жүйеге түсірілмеген. Бұл әлі астары ашылып, түбегейлі зерттелмеген сала. Арнайы формуланы қолдануға келмейтін әрқайсысына өзінше талдау жасауды қажет ететін есептерді логикалық есептер деп атаймыз. Мұнда логикалық есептерді үш топқа бөліп қарастырған. Атап айтсақ, «Қазақтың байырғы есептері», «Заманауи есептер» және «Теңдеу құрып шығаруға арналған есептер». Берілген жұмыста әр бөлімге сипаттама беріліп, есептер жүйесінің шешу жолдары көрсетілген.

Этот проект спелеологический считает и их посвятился исследовать строки решения. Казах народ устно распространяюсь математический счет рот литература и, математика и суммируюсь, один система опускаюсь. Эта подкладка силы открылась, отрасль, которая основательно не исследовалась. Делать то, что , который не приходит применять специальную формулу, по-своему обсуждает, счета, которые нуждаются, спелеологические считают. Здесь спелеологический считает, рассматривал в три группы. Если мы отмечаем, "Счета автохтона казаха," "Современные счета" "И то, счета, что посвятилось Делать равным уничтожил выпускать".

It project logic consider and them dedicated to investigate lines decision. Kazakh people orally spreads mathematical account mouth literature and, mathematics and added up, one system goes down. It lining of force opened, industry, that thoroughly was not investigated. To do that everyone , that not comes to apply special formula, in its own way discuss, accounts, that need, logic consider. Here logic consider, examined in three group. If we mark, "Accounts autochton of Kazakh," "Modern accounts " ,"and that, accounts, what was dedicated to do equal destroyed to produce".

Мазмұны

1.Кіріспе

2.Негізгі бөлім

2.1 Қазақтың байырғы есептері

2.2 Заманауи есептер

2.3 Теңдеу құру арқылы шығарылатын есептер

3.Қорытынды.

4.Пайдаланылған әдебиеттер.

Кіріспе

Әлемдік алпауыт елдермен бәсекелесе алу үшін ең алғаш бізге керегі білімді ұрпақ, дұрыс қалыптасқан саясат, жаңа технологиялардың, білім мен ғылымның дамуы. Осы мақсатқа жетудегі міндеттердің орындалуы үшін Елбасымыз ештеңені аяп жатқан жоқ. Білім мен ғылымды дамыту өзіміздің қолымызда тұрған нәрсе. Кез келген Қазақстан азаматы елінің болашағына немқұрайлы қарамай қолынан келгенше көмегін тигізуге міндетті. Білімді, саналы ұрпақ тәрбиелеу арқылы да үлкен үлес қосқан болып саналамыз. Осы жазып отырған ғылыми жұмысым болашақ жас ұрпақты математикаға баулуға, есеп шығаруға деген ынтасын арттыруға бағытталады.

Ғылыми зеттреу жұмысы табандылықты, шыдамдылықты, көп ойлауды , сондай-ақ еңбекқорлықты талап етеді. Осындай қасиеттердің арқасында мектептегі математика пәні оқушылардың сүйіп оқитын пәніне айналып отыр.

Математика адамзат тарихында тұрмыстық мұхтаждықты қанағаттандыру мақсатында пайда болған ең алғашқы ғылым. Олай дейтініміз адамзат өзін айнала қоршаған ортадан күнкөрістік тағамдық заттардың қорын жинағанда оның мөлшерін білу үшін санауға мәжбүр болған. Санаудың нәтижесінде сан ұғымы қалыптасқан. Сандар математика ғылымының түп қазығы.

Ағылшын филисофы Роджер Бэкон « Математика-

барлық ғылымдардың тұңғышы әрі оларға пайдалы да,қажеті де»деп бекер айтпаған.

Математика, соның ішінде логика десе елең етпейтін адам жоқ. Қағаз қаламымызды ала салып есептеуге тырысамыз. Математиканы қай сала қолданбайды деген сұрақ қояр болсақ еш сала математикасыз жұмыс істей алмайтындығына көз жеткіземіз.

Білім саласының барлық пәндері математикамен тағаз байланысты. Физика, химия, тарих, орыс тілі, қазақ тілі тіпті дене шынықтару мен технология пәндері де сандарсыз, формулаларсыз болмайды.

Медецина, өнер саласы, спорт барлық салада сандар қолданылады.

Логика дегеніміз кез – келген нәрсені ерекше ойлау қабілеті арқылы жеткізе білу,ойдың дамуы деп білем. Оқушыларды ерте бастан логикалық есептерді шығаруға баулу қазіргі заман талабы. Соған орай қазіргі оқулықтар да баларға қызықты әрі күрделі есептермен толықтырылған. Оқушылардың танымын кеңейту мақсатында әр сабағымда бірер минутымда оқушылардың миын сергіту мақсатында қызықта логикалық жұмыстар ойнатуға жұмсаймын. Бұл оқушының математикаға қызығушылыған арттырып, пәнді, тақырыптарды жете түсінуге мүмкіндік береді.

Менің ойымша, логиқалық есептерді жылдам шығара алған оқушы болашақ өмірін де оңай әрі дұрыс құра алады. Мидың жақсы жұмыс істеуі өмірде кездесетін күрмеуі қиын мәселелерді дұрыс шеше білуге мүмкіндік береді. Кез-келген тұрмыстық қажеттілікте жәрдем етеді. Құрылыс жұмыстарында, сауда-саттықта, тіпті жар таңдау мәселесінде де көмегін тигізеді.

Логикалық есептер арнай бір формуламен шығарылмайды. Оларды адамның ойы қалай жетелейді сол бағытты шығаруға болады. Кей есептер бірнеше әдіспен шығарылады.

Менің бір таңғалатыным кейбір оқушылар сабақта өткен тақырыптарды жете түсіне бермесе де логикалық тапсырмаларды ерекше жылдамдықпен шығарады. Бұл дегеніміз ол оқушылардың болашағынан үміт күтуге болады деген сөз.Ендеше, әр оқушының болашағын жарқын ете білейік.

2. Негізгі бөлім.

2.1«Қазақтың байырғы есептері»

Қазақ халқы ертеден шешендігімен, тапқырлығымен, шапшаңдығымен өзге ұлттарды таңқалдырып келеді. Оған мысал Жиренше шешен, Алдар Көсе, Төле, Әйтеке, Қазыбек билердің ақылы асқан дана болғандығы.

Бұл бөлімде сонау ерте замандардан бері халық арасында қолданылып келе жатқын байырғы, қызықты есептер қарасытырылғын.

1. « Бәйге» есебі

Асхат аста өтіп жатқан бәйгеге қатысуға ниет етіп төрешінің тізіміне жазылды. Тізімде ол 25 ші болып жазылды. Асхаттан соң тізімге тағы жігіттер жазылып жатты. Тізімде төменнен жоғары санағанда да, жоғарыдан төмен санағанда да Асхат 25-ші орында тұрды. Бәйгеге берлығы неше шабандоз қатысқан?

Бұл есептің берілгеніне қарап отырсақ қазақ халқының ата-баба рухтарына бағыштап ас беру дәстүрі, астың соңында өтетін атүсті ойындары қарастырылған.

Жауабы: Жоғарыдан санағанда 25 , төменнен санағанда 25-ші болса 25-1=24. Барлық шабандоздардың санын есептеу үшін 25+24; 49 шабандоз қатысқан.

2.«Үш жігіт» есебі.

Киіз үйге сырттан үш жігіт кіріп келді. Орын алып, жайғасқан соң төрде отырған бір жігіт үш жігіттен жастарын сұрады.Сонда жігіттердің бірі: -Үш жылдан соң жастарымыздың қосындысы 51 жас болады. Менің жасым бір мүшелден 1 жас кем. Екі ағам құрдас деп жауап берді.Сонда жігіттердің жасы нешеде болғаны?

Бұл есеп ертеде қазақтардың көшпелі ғұмыр кешкендігін баяндайды. Киіз үйде өмір сүрген қазағымыз баяндалады. Сырттан келген қонаққа деген құрмет, жастар арасындағы әзіл есебі, бір- бірінің ойлау қабілетін тексеру, шымшып тисе сөйлеу өнері дәріптеледі.

Жауабы: 51-3*3=42 Үш жылдан кейінгі жігіттердің жасы. Бір мүшелден бір жас кем дегені 13-1=12 жас. Бұл жауап беріп отырған жігіттің жасы.Екі ағам құрдас дегені 42-12=30 жас, екі ағасына бөлсек 15 жастан келеді.

Жауабы: 12 ,15,15 жас.

3. «Бәрін бірге ойлап қой» есебі.

Түйе, бота маң басқан, Төрт аяғын тең басқан.Шұнақ құлақ бес ешкі, Қос-қос лақты қос ешкі, Төрт қозылы екі қой, Бәрін бірге ойлап қой.

Бұл есеп ерте замандардан бері қазақ халқы мал шаруашылығамен

айналысқандығын және мал санаудың өзін ерекше қызықты, есеп түрінде көрсете білгендігінің дәлелі.

1+1+5+3+3+4+2 =19 Жауабы: 19 бас мал.

4.«Жыл қайыру» есебі.

- Нешедесің?- деді ақсақалға жігіт ағасы -4 жылқы, тоқтымын, - деді Тәттімбет күйші.Тәттімбет неше жаста? Дананың сөзі асыл тас демекші, бұл есепте Қазағымыздың керемет күйшісі Тәттімбеттің даналығы көрсетілган.

Жауабы.Тәттімбет 4 жылқы деу арқылы өзіне төрт мүшел толғандығын айтты және тоқты деу арқылы 2 жас қос деді, яғни 49+2=51.5.«Бесжиырма мен бесжақсы» есебі.

Ең бай қазақ баласының қалыңына шектен шықпай бесжиырма мен бесжақсы берді. Бір жылқысы орта есеппен 20 сом тұрса, бай баласының қалыңына қанша жылқы берді деп ойлайсың?Бесжақсы, бесжиырма деген не?

Бұл есепте қызға қалың мал беру мәселесі қаралған. Бесжақсы, бесжиырма тіркестері қолданылған. Жауабы:бесжиырманың мағынасы 50 жылқы. Бесжиырма қалыңдық сәукелесіне арнап, күйеу беретін кәде. Бесжақсы үшін 500-600 сом береді. Есепте «шектен шықпас» деген тіркеске жүгінсек 600 сом берген болады. Бір жылқы 20 сом тұратындықтан бесжақсы үшін 30 жылқы бергені. Сонда небәрі 80 жылқы қалыңмалға берілген.