М. Мақатаевтың Аққулар ұйықтағанда поэмасын талдау материалы

САБАҚ ЖОСПАРЫ

ШҚО Зайсан ауданы КММ «Жамбыл атындағы негізгі орта мектебінің» қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Пән

Қазақ әдебиеті

Мұғалім

Кошеков Р.Ш

Мектеп, сынып

Жамбыл атындағы негізгі орта мектебі 8-сынып

Сабақ тақырыбы

М. Мақатаев “Аққулар ұйықтағанда” поэмасын талдау (2-сағаты)

Сабақтың мақсаты

1.Білімділік:

а) Сезіммен өлең өрген жыр пырағы Мұқағали поэзиясына талдау жасау, ақын шығармасының идеясын, мақсатын ұғындыру, поэманың тақырыбы мен идеясы туралы теориялық білім беру.

ә) Поэманың негізгі кейіпкері ана бейнесі арқылы көл еркесі аққуға жасалған қиянаттың қайғылы оқиғаға ұрындыру себебін таныту, қоршаған орта заңдылықтарына қарсы келмеу қажеттігін нақты дәлелдермен түсіндіру.

б) Аққудың басқа құстардан өзіндік ерекшелігін, қасиетін, киелі құс екендігін суреттеудегі ақынның шынайы сезімін таныту.

2. Дамытушылық:

а) Оқушылардың пікірталасын ұйымдастыру, өз ойын дұрыс тұжырымдап, дәлелмен жеткізе білуге, еркін сөйлеуіне дағдыландыру, өлеңдерін нақышына келтіріп жатқа оқу, сүйсіне білу сезімдерін ояту, талдаулар жасай білу, сын тұрғысынан ойлау қабілетін дамыту.

ә) http://bilimland.kz сайтының ресурстары арқылы оқушының сезіміне әсер ету, ақын шығармашылығына қызығушылығын арттыру;

3. Тәрбиелік: Ақын тілімен салынған табиғат суреті арқылы эстетикалық талғамға, көркем шығарма арқылы табиғаттың сырлы көріністерін тамашалап, сұлулығын сезініп, қамқорлықпен аялай білуге тәрбиелей отырып, экологиялық мәдениетін қалыптастыру.

Сабақтың түрі

Дәстүрлі емес сабақ

Сабақтың типі

Қорытынды сабақ

Пәнаралық байланыс

Экология, бейнелеу өнері, музыка

Сабақ көрнекілігі

Ақын суреті, http://bilimland.kz, iKitap сайттарының ресурстары, техникалық құралдар, интерактивті тақта, мультипроектор, «Ғасыр ақыны» көрмесі, тақырыптық суреттер, сызба- кестелер, кітап көрмесі.

Сабақта қолданылатын әдіс-тәсілдер

Түсіндіру, сұрақ-жауап, Қ. Бітібаева технологиясы, ой толғау, ой шақыру, топтастыру, еркін сөйлеу, пікірсайыс, теориялық талдау, мәнерлеп оқу, топтастыру.

Сабақ барысы

I.Ұйымдастыру кезеңі

А) Оқушылармен амандасу.

Ә) Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру, түгендеу, дайындығын қадағалау.

II.Үй тапсырмасын сұрау

А) Поэманың мазмұнымен танысу және үзінді жаттау

Ә) Бұл кімнің сөзі? Қай кез?

...Бармаймын, бара алмаймын, қалай барам?!

...Ей, кімсің?

Кеудеңде жаның бар ма?!

...Ей, кімсің?

Кеудеңде жаның бар ма?!

...Бармаймын, бара алмаймын, қалай барам?!

...Тұрсаңшы, таяу қалды таң атуға,

Неткен жансың санасыз жаратылған?...

...Аққуменен баланы аластаңдар!

...Тұрсаңшы, таяу қалды таң атуға,

Неткен жансың санасыз жаратылған?...

...Аққуменен баланы аластаңдар!

...Тұрсаңшы, таяу қалды таң атуға,

Неткен жансың санасыз жаратылған?...

...Тұрсаңшы, таяу қалды таң атуға,

Неткен жансың санасыз жаратылған?...

...Аққуменен баланы аластаңдар!

...Ей, кімсің?

Кеудеңде жаның бар ма?!

...Бармаймын, бара алмаймын, қалай барам?!

...Ей, кімсің?

Кеудеңде жаның бар ма?!

ІІІ. Жаңа сабақ

М. Мақатаев “Аққулар ұйықтағанда” поэмасын талдау:

Әр ақынның өлең-өнер болмысында бір қасиеті өзгелерінен басымырақ болады. Мысалы: Абайда - ой, Мағжанда - махаббат, Қасымда - от, Мұқағалида - тазалық (қасиет деген ұғым) басымырақ болады.

Алдымен, экранға назар салайық.

Білімланд сайтының ресурсын пайдалану, http://bilimland.kz/kk/content/structure/1148-11_synyp#lesson=7955

Иә, табиғат ананың бір бөлшегі болған Мұқағали былай дейді.

Табиғат

Жанымды алсаң,

Алшы менің,

Бір түйір жерге түскен, тамшың едім.

Мұқағали жоғалса қайтер дейсің.

Артымда қалсын жерім,

Қалсын елім.

Мұқағали барлық өлеңін бойындағы сезімнің ағынымен тасқындата жазды. Бүгін біз сөз еткелі отырған шығарма “Аққулар ұйықтағанда» - ғажап поэма. Бір түнде, бір деммен, табиғат пен ақын сезімінің үндесуінен туған дүние.

Осы поэма жөнінде Тұманбай Молдағалиев ағаларың былай дейді (үнтаспадан ақынның естелігі оқылады).

Cендерге де, маған да бұл поэма мұң тарту етеді. Бірақ бір бастап оқығаннан кейін тастай алмай соңына дейін бір-ақ оқисың. Бейне бір басқа күй кешесің. Көкірегіңде ән ұялап, жырмен тербелесің. Көз алдыңа Жетімкөлдің ерке аққуы, баласы үшін дүниенің тыныштығын, кереметін бұзып, қасиетке оқ атқан ана бейнесі, ең соңында екі бірдей асылынан қасиетінен айырылған сорлы, зарлы анна елестеп, сен де аһ ұрасың.

(http://ikitap.kz/index.php/catalog/audio/5575-ajgul_ulkenbaeva_oryndauyndahy_kujler

А.Үлкенбаева «Аққу» күйін тыңдау, слайд көрсетіледі).

ІV. Тапсырмалар орындау

1-тапсырма. Сәйкестендіру

Сюжеті

Оқиғалары

Оқиғаның басталуы

Ананы аққудың киесі ұруы

Аққулардың оралмай кетуі

Оқиғаның байланысы

Ананың аққудыатуы

Оиғаның дамуы

Қарт жылқышының әңгімесі

Оқиғаның шиеленісуі

Тәуіп шалдың айтқаны

Оқиғаның шарықтау шегі

Жетімкөлдің табиғаты

Оқиғаның шешімі