Мағжан Жұмабаев педагогикасы туралы баяндама 4 сынып

«Мағжан Жұмабаев: Педагогикасы (жаңаша көзқарас)»

Түйіндеме

Баяндамада қазақтың педагог-жазушысы, ақыны Мағжан Жұмабаевтың «Педагогика» еңбегіндегі жеті тәжірибесін үлгі ретінде келтіре отырып, қазіргі заманауи педагогтардың идеяларымен салыстырып, жаңаша көзқарас тұрғысынан талдау жасалынады.

Резюме

В докладе анализируются семь педагогических идеи казахского педагога-писателя, поэта Магжана Жумабаева в методической пособие «Педагогика» с новой точки зрения, сравнивая их с идеями современных учителей.

Summary

The report analyzes seven pedagogical ideas of the Kazakh teacher-writer, poet Magzhan Zhumabaev in the methodological manual "Pedagogy" from a new point of view, comparing them with the ideas of modern teachers.

Психологиялық-педагогикалық идеялар, көрнекті ғалымдардың еңбектері, ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы қазақ халқының көптеген ақылды қайраткерлері қазіргі педагогикалық және психологиялық ғылымның дамуына үлкен әсер еткені сөзсіз.

Соның ішінде Мағжан Жұмабаевтың терең ғылыми-педагогикалық зерттеулері ерекше назар аударуға тұрарлық. Оған соңғы жылдары көрнекті ақын ретінде ғана емес, ұстаз ретінде де ерекше көңіл бөлінді. Ұлы отандасымыздың педагогикалық қызметі заманауи білім беру жүйесінде сұранысқа ие бола бастады.

Орынбор курстарында оқылған дәрістерге сүйене отырып, Мағжан Жұмабаев 1922 жылы қазақ тілінде педагогика бойынша алғашқы теориялық еңбегі - «Педагогика» кітабын жазды.

Әлемдік және халықтық педагогиканың озық тәжірибесін жинақтай отырып, қазақ педагогикасының дамуына негіз салды. Бұл ретте ол қазақ халқының рухани-адамгершілік дәстүрінің маңыздылығына тоқталды.

Мен өз баяндамамда қазақтың педагог жазушысы, ақыны Мағжан Жұмабаевтың «Педагогика» еңбегіндегі жеті педагогикалық идеясын мысалға ала отырып, қазіргі заманауи педагогтардың идеяларымен салыстырдым және жаңа көзқарас тұрғысынан талдауға талпыныс жасадым.

Ұлттық тәрбие беру туралы

Мағжан Жұмабаев

«Педагогикасында» (1922)

Жапондардың бала

тәрбиесінде

Жаңаша көзқарас

Әрбір ұлттың баласы өз ұлтының арасында, өз ұлты үшін қызмет қылатын болғандықтан, тәрбиеші баланы сол ұлт тәрбиесімен тәрбие қылуға міндетті. [1, 6-бет]

Жапондар бала тәрбиесінде ұлттық тағылымды бірінші орынға қояды. Жапонияда жапон тілі жетінші сыныпқа дейін үйретіліп, содан кейін ағылшын тілі оқытыла бастайды. Университет және басқа да ЖОО-да дәрістер 95 % жапон тілінде оқытылады. [2]

Жапония мемлекеті - бізден әлдеқайда ілгері дамып кеткен мемлекет. Олардың алға қарай жылжуында ұлттық тәлім-тәрбиенің үлкен ролі бар. Бізде бесіктен белі шықпаған балаға ағылшын мен орыс тілін оқытамыз, нәтижесінде ол бала үш тілді де қарық қылып меңгермейді. Көріп отырсыздар, Ұлттық тәрбиені алдыңғы қатарға қою мәселесін Мағжан атамыз осыдан бір ғасыр бұрын айтып кеткен, бүгінде педагог жазушының пікіріне қайта оралып, жаңа көзқараспен қарауға тура келіп отырғаны жасырын емес.

Қалыптастырушы бағалау туралы

Мағжан Жұмабаев

«Педагогикасында» (1922)

П.Блэк және Д.Уильямс,

«Қара жәшік» ішіндегі жұмыс. (1998)

Жаңаша көзқарас

Балада жақсы оқысам, молдадан мақтау, сый аламын, жаман болсам, молдадан таяқ жеймін, ұрыс естимін деген ой да болмасын. Мұндай болса, баланың іскерлігі соған жұмсалып, мұғалімнің беріп отырған сабағын білейін деген шын ынтамен тыңдамайды.

[1.66-бет]

Оқушы қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін оқытуды икемдеуде бағалау кері байланыс ретінде қолданылса, бұндай бағалау қалыптастырушы бағалауға айналады [3.140-б]

Қалыптастырушы бағалау – аты айтып тұрғандай, баға қойылмайды, бала төмен баға алып қаламын деп қорықпайды, оқуға деген ынтасы төмендеп кетпейді, кері байланыс беру арқылы оқушының жетістіктері мен олқылықтары айтылып, алдағы сабақтарда оны түзету жолдарына ұсыныс берііледі. Демек, қалай оқу керектігін үйрете отырып, бағалау әдісі тиімді екендігі бүгінгі күні дәлелденіп отыр.

Дамыта оқыту туралы

Мағжан Жұмабаев

«Педагогикасында» (1922)

Дамыта оқыту технологиясы

Д.Б. Элконин – В.В. Давыдов

Жаңаша көзқарас

Балаға білім бергенде жақыннан алысқа, таныстан жатқа көшіп, жаңа білімді ескі білімге байлап беру керек. Мысалы, балаға дыбыстарды айыртқанда, балаға таныс сөздерді алып, дыбыстарға айырту керек. Жағрафия оқытқанда тұрған ауылдан бастау керек. [1.67-бет]

Дамыта оқытуда баланың ізденушілік – ойлау әрекетін ұйымдастыру басты назарда ұсталады. Ол үшін бала өзінің бұған дейінгі білетін амалдарының, тәсілдерінің жаңа мәселені шешуге жеткіліксіз екенін сезетіндей жағдайға түсуі керек. Содан барып оның білім алуға деген ынта-ықыласы артады, білім алуға әрекеттенеді. [4.24-бет]

Өткен сабақты жаңа сабақпен байланыстырып беру, оқушының жаңа материалды игеруі мен түсінуі үшін мысалдар келтіруді қарапайым өмірден алып, күнделікті тұрмыс-тіршілікпен байланыстырып отырып түсіндіру, шынайы өмірмен салыстыру – дамыта оқытудың бірден-бір таптырмас тәсілі. Мысалы, Ыбырай Алтынсаринның «Қыпшақ Сейітқұл» әңгімесіндегі басты кейіпкерді бүгінгі күнгі меценат кәсіпкерлермен салыстыру, сол арқылы жас жеткіншектерді кәсіпкерлікке баулып, еңбек етуге, қайырымдылық жасау ісіне тәрбиелеуге болады.

Қызығушылықты ояту туралы

Мағжан Жұмабаев

«Педагогикасында» (1922)

Эдвард Глэйзер (1941)

Сын тұрғысынан ойлау

Жаңаша көзқарас

Болашақ әсерге даярлану болсын. Яғни бір нәрсені күтіп барып жолықтырсаң, сол нәрсеге іскерлік күшті болады. Сондықтан мұғалім балаларға жаңа бір нәрсені білдірмек болғанда балаларды күткізіп, даярландырып қойсын. Мысалы, сұрауды жалпы класқа берсін. Сонда бар класс құлағын түріп тұрады. [1.67-бет]

«Антиципация» әдісі - бұл әрі қарай талқыланатын нәрсені күту. Мәтіндегі бірінші сөйлемді оқимыз. Бірінші сөйлемді оқуға байланысты қандай ойлар мен сезімдер пайда болды. Әңгіме не туралы болмақ? [5]

«Қызығушылықты ояту» («Ой қозғау», «Ой шақыру», «Миға шабуыл») стратегиясы — сабақ барысында оқушының есте сақтау және жадыларының қабілетін сұрыптап, байқау үшін арналған стратегия.

«Болжау» немесе «Күту» стратегиясы – мысалы, 3-сыныптағы «Құмырсқаның қанағаты» ертегісінде «Ғұлама құмырсқаны сауытқа салып, қасына бидайдың бір дәнін қояды» деген сөйлемді оқимын да «Бір жыл өткен соң құмырсқаға не болады?» деп сыныпқа сұрақ тастаймын. Әрі қарай оқушылар өздері болжайды.

Сабақтағы «Сергіту сәті» туралы

Мағжан Жұмабаев

«Педагогикасында» (1922)

Психологиялық тренингтер

Жаңаша көзқарас

Сабақ уақытында балалар іскер болмай бастаса, мұғалім дереу балаларды босатып, жүгіртіп, ойнатып, кластың ауасын жаңарту керек. Бір сабақтың ішінде де балаларды тұрғызып, отырғызып гимнастика жасатып, ән салдырып алуға болады. Мұндайда бала сергіп қалады. Ән мен гимнастиканы бір келтіруге де болады.[1.68-бет]

«Біз бұл әдістерді психологиялық тренингтер деп атап, олар оқыту процесіне 1940 жылдары енді деп жүрміз. Тренинг ағылшын тілінен аударғанда «train» жаттығу, жаттықтыру деген мағына береді. Тренингтер – өзі-өзі реттеуге бағытталған психокоррекциялық әдістер жиынтығы. [6]

Қанекей, балалар, әрбір жаңа күн – таңнан басталады, ұйқымызды ашып, сабаққа сергек кірісу үшін «Көбелек жаттығуын» ойнаймыз, менімен ілесіп, қимылды сөзімен бірге айтып қайталаңыздар:

Таңертең көбелек оянды, тартылды,

Қанаттарын бұлғады, терең тыныс алды,

Азғана айналып, барлығына күліп,

Қайта гүліне оралды. Яғни сергіту жаттығуларын таңертең сабаққа

келген балалардың ұйқысын ашу үшін де жасатуға болады екен.

«Салыстыру» туралы

Мағжан Жұмабаев

«Педагогикасында» (1922)

Бенджамин Блум

«Блум таксономиясы (1956)

Жаңаша көзқарас