Мектептің даму деңгейін анықтау жөніндегі нұсқаулық

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

«Өрлеу» біліктілікті арттыру Ұлттық орталығы»АҚ филиалы

Қазақстан Республикасы білім беру жүйесінің басшы және ғылыми педагогикалық қызметкерлерінің біліктілігін арттыратын республикалық институты

Тақырыбы:

Нұсқаулықтарды орындай отырып, мектептің даму деңгейін анықтау

Жекебаева Меруерт Айқынқызы

Балқаш аудандық білім бөлімінің

«Ә.Ахметов атындағы орта мектеп МДШО» МКМ-сі

2017 жыл

Мектептің даму жоспарының басымдықтары: Оқу және оқыту үдерісіндегі бірлескен оқуды ұйымдастырудың маңыздылығы

Мақсаты: мектептің оқыту үдерісін жақсарту үшін мұғалімдерге топтық жұмысты ұйымдастырудың әдіс-тәсілдерін үйренуіне қолдау көрсетеді.

Нәтиже және табыс критерийлері:

Топтық жұмысты ұйымдастырудың түрлерімен танысады;

Бірлескен жұмыста топтық жұмыстың әдіс-тәсілдерін қолданады;

Топтық жұмыстың маңыздылығын түсінеді;

Топтық жұмысты өз тәжірибелеріне енгізуге қадамдар жасайды.

Мектептің даму бағдарламасы- білім беру ісіндегі мектептің өзіне тән мазмұнын және оқу-тәрбие үрдісінің ұйымдастырылу ерекшеліктерін сипаттайтын нормативтік басқару құжаты.Даму бағдарламасын өзгерістер бағдарламасы деуге болады,яғни ол білім беру мекемесінің қиындықтан сәтті шығуын және мемлекеттің,қоғам мен тұлғаның өзгеріп жатқан қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажет.

«Мектептің даму бағдарламасының» негізгі міндеті – мектеп ұжымын оны дамытудың мақсатына жаппай жұмылдыру және үйлестіру. Мектептің даму бағдарламасын» жасаудың маңызды бір міндеті осы білім беру мекемесі үшін 3-5 жыл бойы мәнді болып табылатын тақырып таңдау .

Даму бағдарламасы мынадай сұрақтарға жауап беруі тиіс:

-Мектептің бүгінгі жетістіктері қандай,оның әлсіз және күшті жақтары қайсы, ондағы проблемалардың мәні неде?

-Мектеп пен оның бітірушілерін 3-4 жылдан кейін қандай күйде көруді қалаймыз?

-Мектептің бүгінгі жағдайынан өзіміз қалайтын болашақтағы күйіне сәтті өтуі үшін не істеу керек және қалай істеген дұрыс?

Яғни, стратегиялық менеджмент тұрғысынан алғанда :

-Қазір мектеп қай деңгейде?

-Болашақта қай деңгейде болуға тиіс?

-Мектеп қазіргі күйінен болашақтағы күйіне өтуі үшін не істеу қажет?-деген сұраққа жауап беріледі.

В.С.Лазарев, М.М.Поташник және Л.П.Ильенконың еңбектерінде мектептің даму бағдарламасының неғұрлым маңызды және ерекше белгілері қарастырылған.

Даму бағдарламасын жалпымектептік жұмыс жоспарының ерекше бір түрі ретінде қарастыруға болады. Жалпы мектеп жоспарының басқа да түрлері сияқты, даму жоспары міндетті түрде талдау негіздемесінен, мақсаттар мен міндеттер қоюдан, мақсатқа жету үшін сәйкес құралдарды таңдаудан, маңызды әрекеттер мен шараларды жоспарлаудан, олардың орындалу мерзімдерін белгілеу мен мәселелерді шешудің кезең-кезеңдерін анықтаудан, жауаптыларды белгілеуден және бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтижелерден тұрады т.т.

Даму бағдарламасына қойылатын негізгі талаптар.

В.С.Лазарев, М.М.Поташник даму бағдарламасының мынандай негізгі талаптарын бөліп қарастырады. Ыңғайлы болуы үшін оларды кесте түрінде беріп отырмыз:

Мектептің даму бағдарламасына қойылатын талаптар және оны қамтамасыз етудің жолдары

Кесте №1

Талаптар

Қамтамасыз ету

Бағдарламаның көкейкестілігі,мектептің түйінді мәселелерін шешугебағыттылығы

Істің ахуалына қарай негізгі

мәселелерге проблемалық тұрғыдан талдау жасау

Бағдарламаның болжамдылығы, келешектегі әлеуметтік тапсырысты қанағаттандыруғабағытталуы

Ішкі ортаның, әлеуметтік

тапсырыстың, ішкі мүмкіндіктің, жоспарланған жаңалықтардың өзгерістерін болжауды жүзеге асыру

Бағдарламаның тығыздығы, қолдағы мүмкіндіктерді пайдаланған жағдайда мейлінше мүмкін нәтижелерге жетуге бағыттылығы

Нұсқалар ішінен ең тиімдісін және

өнімділігін таңдау

Бағдарламаның шынайылығы және жүзеге асуы, талаптарға және бар мүмкіндіктерге сәйкес болуы

Барлық мүмкіндіктерді қарастыру, қаржы мәселесін шешу, бағдарламаның орындалуына бағыттылық

Бағдарламаның толықтығы және жүйелілігі, онда мектептің жүйелілік сипатын, қосалқыжүйелері мен олардың өзара және сыртқыортамен барлық байланыстарын қамту

Бағдарлама авторларының ойлау жүйелілігі, мектеп туралы жүйелі түсініктерге сүйенуі

Бағдарламаның стратегиялылығы, нақтылығы

Мектепті жаңарту стратегиясын жасап шығару

Бағдарламаның бақылануы

Бағдарлардың, мақсаттар мен міндеттердің дәлдігі

Бағдарламаның икемділігі

Қажет болған жағдайларда бағдарламаға түзетулер енгізілетін аралық бақылау нүктелерін енгізу

Бағдарламаның тартымдылығы

Бағдарлама мақсаттарының ақылға қонымдылығы, айқындылығы

Бағдарламаның үйлестірушілік, біріктірушілік бағыттылығы

Бағдарлама жасауға ұжымның құлшынысы, өзара пікір алмасуы

Бағдарламаның дербестігі

Мектепке тән проблемаларды шешудегі мүдделілік

Бағдарламаның ақпараттылығы

Бағдарлама құрылымының толықтығы және енгізілетін жаңғыртулар сипаттамасының мазмұндылығы

Құрылымның ақылға қонымдылығы, оқырманға түсініктілігі

Құрылымның логикалық айқындылығы

Бағдарламаны көркемделуі , рәсімделуі

Бағдарламаның сыртқы түрі мен мазмұнының бірлігіне көңіл бөлу

Мектепті дамыту бағдарламасының құрылымы.

Мектепті дамыту бағдарламасын әртүрлі технологиялар бойынша жасауға болады. Оның түпкілікті маңызы мынада: таңдаған технология қажет етілген сапалы бағдарламаны жасай ала ма және оған қанша күш-жігер мен қаржы керек?

Л.П.Ильенко ұсынған технология алты негізгі бөлімнен құрылған:

1 бөлім. Мектеп туралы ақпараттық анықтама.

2 бөлім. Оқу жоспары.

3 бөлім. Мектеп жұмысының жай-күйінің талдауы.

4 бөлім. Жаңа мектепті дамытудың тұжырымдамасы.

5 бөлім. Мектептің басымдықты мәселелері. Басым мәселелерді құрылымдау.

6 бөлім. Іс-әрекеттерді 3-5 жылға кезеңдеп жоспарлау.

Әр бөлімнің қысқаша сипаттамасы.

1- бөлім. Мектеп туралы ақпараттық анықтама.

Мектеп туралы ақпараттық анықтама мәтін түрінде жазылып, онда білім беру мекемесі туралы маңызды ақпараттар мазмұндалады. Талдауға тек білім мекемесінің соңғы үш-төрт жылғы негізгі даму сипаттарын ашуға мүмкіндік беретін ақпараттар ғана алынады.

Бағдарлама мәтініне неғұрлым мәнді нәтижелердің қорытылған мәліметтерін енгізу орынды. Жанама деректерді бағдарламаға қосымша ретінде рәсімдеуге болады.

Бұл бөлімде мектеп тарихының айшықты кезеңдері мен мейлінше үздік жетістіктері қысқаша аталып өтіледі.

2- бөлім. Оқу жоспары.

Оқу жоспары – мектептің оқытудың басым бағыттарын қалыптастыруға және жүзеге асыруға ықпал ететін стратегиясын анықтайтын құжат. Оқу жоспарында І,ІІ,ІІІ оқу басқыштарының сыныптары бойынша бөлінетін оқу пәндерінің саны мен атауы, әрбір пәнді оқытуға бөлінген апталық сағат саны көрсетіледі. Мұнан тыс, ол білім аумақтары бойынша тәжірибелік, инновациялық жұмыстарды жүзеге асыруға қажет болатын пәндердің енгізілуін есепке ала отырып құрастырылады.

3-бөлім. Мектеп жұмысының жай-күйінің талдауы және білім беру мекемесіне меңзелетін әлеуметтік тапсырыстың өзгеру сипаттарын болжау

Бағдарламаның бұл бөлімі - оның ең көлемдісі және маңыздыларының бірі.

Білімге әлеуметтік тапсырыс - бұл тараптардың білім беру мекемесінің қызметімен қанағаттандырылатын мүдделерінің көрінісі.

Білім мекемесіне қатысты әлеуметтік тапсырыстың сипаты мынадай негізгі құрауыштардан тұрады:

- мемлекеттік тапсырыс (ол нормативтік құжаттармен анықталады, ең алдымен – мемлекеттік білім беру стандартымен)

- білім алушылардың қажеттілігі (сауалнамалар,әлеуметтік зерттеулер арқылы анықталады);

- ата-аналардың қажеттілігі (әңгімелесу, әлеуметтік зерттеу, сауалнама т.б. арқылы анықталады);

- мұғалімдердің кәсіби-педагогикалық қажеттілігін анықтау (әңгімелесу, сауалнама алу, мектеп проблемалары бойынша пікір алмасу барысында анықталады);

Мектептің жай-күйін проблемалық талдау.

Мектептің даму мақсаттарын оның қызметін проблемалық тұрғыдан талдамай тұрып анықтау мүмкін емес.

Талдау – мақсаттар мен сол мақсаттарға жетудің жолдарын , әдістерін анықтауға қарай жасалатын бірінші қадам. Талдаудың нәтижесінде мектеп қазіргімен салыстырғанда келешекте өз қызметін жақсарта алуы үшін нені өзгертуі керектігі анықталуы тиіс. Бұл сұраққа жауаптың нақтылық деңгейі проблеманы шешуді іздестіруге жол ашады.