Мұхаммед Хайдар Дулати қазақ тарихының атасы

МҰХАММЕД ХАЙДАР ДУЛАТИ –ҚАЗАҚ

ТАРИХЫНЫҢ АТАСЫ

Мардазимова Р.С.

М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің «Қазақ және орыс тілдері» кафедрасының аға оқытушысы

Бақберген Аяулым, Әбдіманат Еркежан

Жер кадастры және жылжымайтын мүлікті бағалау мамандығының 1-курс студенті

М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті,Тараз қ.

e-mail: [email protected]

Аннотация

Тақырыбы: Мұхаммед Хайдар Дулати – Қазақ тарихының атасы

Оқу орыны: М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті

Жұмыс көлемі: 3,5 бет

Пайдаланылған әдебиеттер саны: 4

Мақсаты: Мұхаммед Хайдар Дулати өмірі туралы тың деректермен танысу. Мұхаммед Хайдар Дулатидың шығармаларының қазақ тарихымен байланысы жайында ақпарт білу.

Болжам: Мұхаммед Хайдар Дулати бабамыздың тарихи шығармаларының зерттелу аясын кеңейту.

Зерттеу кезеңдері:

І кезең: Мұхаммед Хайдар Дулати өмірі жайында мағлұматты газет-журнал беттерінен іздеу.

ІІ кезең: Мұхаммед Хайдар Дулати жайында айтылған пікірлер мен деректемелерден ақпараттар іздену.

Жұмыс нәтижесі: Бабамыздың тарихи-әдеби шығармаларын оқып, тарихи түсінік пен тәрбие қалыптастыру.

Қорытынды: Мұхаммед Хайдар Дулати – Қазақ тарихының атасы екендігі жайында дәлелдер келтіру. Ол тек тарихи деректемелер ғана емес, келер ұрпаққа мол тәрбие беретін әдеби туындылардың да авторы бола біллген дана тұлға екенін дәлелдеу.

Тірек сөздер: Мұхаммед, Кашмир, Дулат, тайпа, сұлтан.

Аннотация

Тема: Мухаммед Хайдар Дулати - дед казахской истории

Учебное заведение: Таразский государственный университет им М.Х. Дулати

Объем работы: 3,5 страницы

Количество использованной литературы: 4

Цель: познакомить с новыми данными о жизни Мухаммеда Хайдара Дулати. Знание о связи произведений Мухаммеда Хайдара Дулати с казахской историей.

Предположение:расширение сферы изучения исторических произведений Мухаммеда Хайдара Дулати.

Этапы исследования:

І этап: поиск информации о жизни Мухаммеда Хайдара Дулати на страницах газет и журналов.

II этап: поиск информации из высказываний и источников о Мухаммаде Хайдаре Дулати.

Результаты работы: изучение историко-литературных произведений наших предков, формирование исторического представления и воспитания.

Заключение: привести доказательства того, что Мухаммед Хайдар Дулати – дед казахской истории. Он доказал, что это мудрая личность, которая была автором не только исторических фактов, но и литературных произведений, которые воспитывают подрастающее поколение.

Ключевые слова: Мухаммед, Кашмир, Дулат, племя, султан.

Annotation

Topic: Muhammad Haidar Dulati - grandfather of Kazakh history

Educational institution: Taraz state University named after M. H. Dulati

Volume of work: 3,5 pages

Number of references: 4

Purpose: to introduce new data about the life of Mohammed Haidar Dulati. Knowledge about the connection of the works of Muhammad Haidar Dulati with Kazakh history.

Assumption: expanding the scope of study of historical works of Muhammad Haidar Dulati.

Investigation phase:

Stage I: search for information about the life of Mohammed Haidar Dulati on the pages of Newspapers and magazines.

Stage II: search for information from statements and sources about Muhammad Haidar Dulati.

Results: the study of historical and literary works of our ancestors, the formation of historical representation and education.

Conclusion: provide evidence that Muhammad Haidar Dulati-grandfather of Kazakh history. He proved that he is a wise person who was the author not only of historical facts, but also of literary works that educate the younger generation.

Keywords: Muhammad, Kashmir, Dulat, tribe, Sultan.

Тарих – бұл адамзаттың өткені мен бүгіні жайындағы, кеңістік-уақыттық өлшемдегі қоғамдық өмірдің дамуының заңдылықтары туралы ғылым. Тарихтың мазмұны – бұл адам өмірінің ір кезеңінде көрінетін тарихи процесс, тарихи ескерткіштер мен тарихи деректемелерде сақталған нақты мәліметтер.

Барша әлем тарих ғылымының атасы – Герадот деп таныса, ал қазақ тарихының атасы – Мұхаммед Хайдар Дулати бабамыз болып табылады. Қазақ тарихының құрылу аумағы мен нақты жылын крсетумен қатар, тарихи көлемді еңбегін жасау арқылы бабамыз Мұхаммед Хайдар Дулати қазақ тарихының іргетасының дұрыс қалыптасуына да мол үлесін қосты.

Ел тарихын терең зерделеу кезеңінде Қазақ хандығының қалыптасу кезең мен алғаш құрылған аумағы туралы түрлі деректемелер кездеседі. Барлық тарихи деректер қарастырыла келе, салыстыру, зерттеу жұмыстарының нәтижесінде және Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың қолдауымен Қазақ хандығының құрылуы туралы нақты деректеме Мұхаммед Хайдар Дулати бабамыздың зерттеулерінде көрсетілген деген шешім қабылданды.

Еліміздің тарихын зерттеу мен насихаттау – әрбір қазақ азаматын тәрбиелеуге қосқан зор үлесі болып есептеледі. Әрбір адам тарихты білу арқы болашағының қандай боларын және осындай еркіндік пен қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заманға қалай жеткенімізді терең түсінетін болады. Ал, ел тарихы кеше құрылып, бүгін басылымға шыға салатын бірнеше күндік оқиға емес, сан ғасырлар бойғы халықтың қуанышы мен бастарынан өткізген қайғы-мұңы.