Мұхаммед Хайдар Дулатидің мұрасы туралы материал

МҰХАММЕД ХАЙДАР ДУЛАТИ ӨМІРІ МЕН

ҚҰНДЫ МҰРАСЫ

Тулегенова З.Д.

М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің «Қазақ және орыс тілдері» кафедрасының аға оқытушысы

Юлдашова Н.Ж.

Шет тілі: Екі шет тілі мамандығының 2-курс студенті

М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті,Тараз қ.

e-mail: [email protected]

Аннотация

Тақырыбы: МҰХАММЕД ХАЙДАР ДУЛАТИ ӨМІРІ МЕН ҚҰНДЫ МҰРАСЫ

Оқу орыны: М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті

Жұмыс көлемі: 5 бет

Пайдаланылған әдебиеттер саны: 5

Мақсаты: М.Х.Дулати өмірі туралы деректермен танысу. Мұхаммед Хайдар Дулатидың қазақ тарихының қалыптасуына қосқан үлесі жайында ақпарат алу.

Болжам: Мұхаммед Хайдар Дулати бабамыздың тарихи деректері мен артына қалдырған басқа да құнды мұраларын оқу арқылы, қақақ елінің тарихымен таныса отырып, өзіндік ой қалыптастыру.

Зерттеу кезеңдері:

І кезең: Мұхаммед Хайдар Дулати өмірі мен шығармалары жайында тың ақпаратты газет-журнал беттерінен іздеу.

ІІ кезең: Мұхаммед Хайдар Дулати жайында айтылған пікірлер мен деректемелерден ақпараттар іздену.

Жұмыс нәтижесі: Бабамыздың тарихи-әдеби шығармаларын оқып, түсіне отырып, тарихи түсінік пен тәрбие қалыптастыру.

Қорытынды: Мұхаммед Хайдар Дулати – Қазақ тарихының Герадоты. Ол тек тарихи деректемелер ғана емес, келер ұрпаққа мол тәрбие беретін әдеби туындылардың да авторы бола біллген дана тұлға.

Тірек сөздер: Дулат, Мұхаммед Хайдар, Хубнигар, тарих, мәдениет.

Аннотация

Тема: Жизнь и ценное наследие Мухаммеда Хайдара ДУЛАТИ

Учебное заведение: Таразский государственный университет им.М. Х. Дулати

Объем работы: 5 страниц

Количество использованных источников: 5

Цель: ознакомление с данными о жизни М. Х. Дулати. Получение информации о вкладе Мухаммеда Хайдара Дулати в становление казахской истории.

Прогноз: через обучение и другие ценные данные исторического наследия предков Мухаммед Хайдар Дулати оставил сзади, қақақ ознакомиться с историей страны, формирование собственной мысли.

Этапы исследования:

І этап: поиск на страницах газет и журналов информации о жизни и творчестве Мухаммеда Хайдара Дулати.

II этап: поиск информации из высказываний и источников о Мухаммаде Хайдаре Дулати.

Результаты работы: изучение и понимание историко-литературных произведений наших предков, формирование исторического сознания и воспитания.

Вывод: Мухаммед Хайдар Дулати-Герадот казахской истории. Это не только исторические факты, но и мудрая личность, которая могла бы стать автором литературных произведений, которые воспитывают подрастающее поколение.

Ключевые слова: Дулат, Мухаммед Хайдар, Хубнигар, история, культура.

Annotation

Subject: the Life and valuable legacy of Muhammad Haidar Dulati

Educational institution: Taraz state University named after M. H. Dulati

Volume of work: 4 pages

Number of sources used: 4

Purpose: familiarization with the data on the life of M. H. Dulati. Obtaining information about the contribution of Muhammad Haidar Dulati in the formation of Kazakh history.

Forecast: through training and other valuable data of the historical heritage of ancestors Muhammad Haidar Dulati left behind, kakak get acquainted with the history of the country, the formation of their own thoughts.

Investigation phase:

Stage I: search the pages of Newspapers and magazines for information about the life and work of Mohammed Haidar Dulati.

Stage II: search for information from statements and sources about Muhammad Haidar Dulati.

Results: the study and understanding of historical and literary works of our ancestors, the formation of historical consciousness and education.

Conclusion: Muhammad Haidar Dulati-Herodotus of Kazakh history. This is not only historical facts, but also a wise person who could become the author of literary works that educate the younger generation.

Key words: Dulati, Mohammed Haidar, khub Nigar, history, culture

Тарих – құнды қазына. Тарихты білу болашағын жарқын етіп елестететін жеке тұлға үшін өте маңызды. Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті-Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев өз мақаласында әрбір азамат туған жерінің тарихын білуге, құндылықтарын қастерлеп, дамуына өз үлесін қосуына міндетті деген болатын.

Тамыры тереңге жайылған қазақ елінің өткені мен бүгіні тұнып тұрған мол байлық, қазына, ұлы тарих. XV ғасырдың 60- жылдары Шу бойы, Қозыбасы жерінде Қазақ хандығының құрылуы, хандықты құрып, қазақ қалқының басын біріктірген Керей мен Жәнібек сұлтандар екендігін де осы асыл мұрамыз, Қазақстан тарихыны зерттеу, іздену арқылы біле аламыз.Қаншама ғасырлар бүрын орын алған тарихы қозғалыстар мен өзгерістердің жылы мен күніне дейін нақты деректермен бізге жетуі де біз үшін үлкен мәртебе. Себебі, біз еліміздің құрылуы, ел басқарған хандардың өмірі мен ерліктерінен бастап еліміздің Тәуелсіздік алуы, елі үшін өз жанын құрбан еткен қандастарымзы туралы білу арқылы ғана біз Тәуелсіздіктің оңай жолмен келмегенін түсініп, Болашақта Еліміздің, Еліміздің Тәуелсіздігінің мәңгілік болуы жолында талмай еңбек ете алатынымызға сенімім мол.

Бүгінде Тарихымызды білу мақсатындағы ізденіс кезінде бізге түрлі кітаптар мен қосымша ақпарат құралдарының болуы бізді қуантарлық жайт. Алайда, қай кітаптан, қандай қосымша ақпарат құралдары, әлеуметтік желіден, газет-журналдардан қарастырсақ та, анығы Тарих, ол – біреу. Тарих, ол – өткеніміз, шындығымыз. Оны ешкім өзгерте алмайды.

Ел тарихын оқып, іздену кезіндегі ең алғашқы алғышарт, кіріспеміз, ол - Қазақ хандығы болары анық. Қазақ хандығының құрылуы мен сол кезеңдегі даму деңгейін әр тарихшы әр түрлі айтқанымен, бізге нақты делінгені, әлем тарихы да, ел тарихшылары да дұрыс деп қолдаған нұсқа, ол – Мұхаммед Хайдар Дулати бабамыздың деректемелері болып табылады. Сол себепті де, бабамыз Мұхаммд Хайдар Дулати – Қазақ тарихының Герадоты деп те аталады.

Мұхаммед Хайдар Дулати - әдебиетші,әдеби-тарихи құнды қазына “Тарихи Рашиди” еңбегі мен “Жаһаннама” дастанының авторы.

Мұхаммед Хайдар Дулатидың толық аты-жөні Мұхаммед Хайдар ибн Мұхаммед Хұсейін гурген. Мұндағы «Мұхаммед Хайдар» - өз аты, «Мұхаммед Хұсейін» - әкесінің аты. Бабамыздың аты-жөні…