Мұхаммед Хайдар Дулати шығармалары мен өмір тарихы

МҰХАММЕД ХАЙДАР ДУЛАТИ ШЫҒАРМАЛАРЫ МЕН ӨМІР ТАРИХЫ

Тулегенова З.Д.

М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің «Қазақ және орыс тілдері» кафедрасының аға оқытушысы

Малгараев Бекзат

М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті,Тараз қ.

e-mail: [email protected]

Аннотация

Тақырыбы: Мұхаммед Хайдар Дулати шығармалары мен өмір тарихы

Оқу орыны: М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті

Жұмыс көлемі: 2,5 бет

Пайдаланылған әдебиеттер саны: 3

Мақсаты: Мұхаммед Хайдар Дулати өмірі туралы тың деректермен танысу. Мұхаммед Хайдар Дулатидың шығармаларының қазақ тарихымен байланысы жайында ақпарт білу.

Болжам: Мұхаммед Хайдар Дулати бабамыздың тарихи деректері мен артына қалдырған басқа да құнды мұраларын оқу арқылы, қақақ елінің тарихымен таныса отырып, өзіндік ой қалыптастыру.

Зерттеу кезеңдері:

І кезең: Мұхаммед Хайдар Дулати өмірі мен шығармалары жайында тың ақпаратты газет-журнал беттерінен іздеу.

ІІ кезең: Мұхаммед Хайдар Дулати жайында айтылған пікірлер мен деректемелерден ақпараттар іздену.

Жұмыс нәтижесі: Бабамыздың тарихи-әдеби шығармаларын оқып, тарихи түсінік пен тәрбие қалыптастыру.

Қорытынды: Мұхаммед Хайдар Дулати – Қазақ тарихының атасы екендігі жайында дәлелдер келтіру. Ол тек тарихи деректемелер ғана емес, келер ұрпаққа мол тәрбие беретін әдеби туындылардың да авторы бола біллген дана тұлға екенін дәлелдеу.

Тірек сөздер: Кашмир, Дулат, Мұхаммед, тайпа.

Аннотация

Тема: История и произведения Мухаммеда Хайдара Дулати

Учебное заведение: Таразский государственный университет им М.Х. Дулати

Объем работы: 2,5 страницы

Количество использованной литературы: 3

Цель: познакомить с новыми данными о жизни Мухаммеда Хайдара Дулати. Знание о связи произведений Мухаммеда Хайдара Дулати с казахской историей.

Предположение:через обучение и другие ценные данные исторического наследия предков Мухаммед Хайдар Дулати оставил сзади, қақақ ознакомиться с историей страны, формирование собственной мысли.

Этапы исследования:

І этап: поиск на страницах газет и журналов информации о жизни и творчестве Мухаммеда Хайдара Дулати.

II этап: поиск информации из высказываний и источников о Мухаммаде Хайдаре Дулати.

Результаты работы: изучение историко-литературных произведений наших предков, формирование исторического представления и воспитания.

Заключение: привести доказательства того, что Мухаммед Хайдар Дулати – дед казахской истории. Он доказал, что это мудрая личность, которая была автором не только исторических фактов, но и литературных произведений, которые воспитывают подрастающее поколение.

Ключевые слова: Кашмир, Дулат, Мухаммед, племя.

Annotation

Topic: History and works of Muhammad Haidar Dulati

Educational institution: Taraz state University named after M. H. Dulati

Volume of work: 2,5 pages

Number of references: 3

Forecast: through training and other valuable data of the historical heritage of ancestors Muhammad Haidar Dulati left behind, kakak get acquainted with the history of the country, the formation of their own thoughts.

Investigation phase:

Stage I: search the pages of Newspapers and magazines for information about the life and work of Mohammed Haidar Dulati.

Stage II: search for information from statements and sources about Muhammad Haidar Dulati.

Results: the study of historical and literary works of our ancestors, the formation of historical representation and education.

Conclusion: provide evidence that Muhammad Haidar Dulati-grandfather of Kazakh history. He proved that he is a wise person who was the author not only of historical facts, but also of literary works that educate the younger generation.

Keywords: Kashmir, Dulat, Muhammad, tribe.

Мұхаммед Хайдар Дулати - әдебиетші,әдеби-тарихи құнды қазына “Тарихи Рашиди” еңбегі мен “Жаһаннама” дастанының авторы.

Мұхаммед Хайдар Дулатидың толық аты-жөні Мұхаммед Хайдар ибн Мұхаммед Хұсейін гурген. Мұндағы «Мұхаммед Хайдар» - өз аты, «Мұхаммед Хұсейін» - әкесінің аты. Бабамыздың аты-жөні халық арасында қысқартылып Мырза Хайдар деп аталып кеткен. «Мырза» атауы - текті әулеттен шыққандығының белгісі ретінде айтылған.

Дулати Хұсайынұлы Мұхаммед Хайдар 1499 жы Ташкент өңірінде дүниеге келген, қазақ халқын құраған ежелгі түркі тайпаларының бірі дулаттан шыққан ойшыл ғұлама.

Дулати мырзаның толық аты-жөні - Дулат Мұхаммед Хұсайынұлы Мырза Мұхаммед Хайдар Дулат. Мұндағы Мұхаммед Хайдар – өз аты болса, «Мұхаммед Хұсайын» -әкесінің аты, «мырза» - текті әулеттің тайпасынан екенін білдіреді. Ал «дулат» - шыққан тайпасының атауы болып табылады.