Мұхтар Әуезовтің 100 жылдығына арналған тәрбие сағаты

М. Әуезовтың 100 жылдығына арналған тәрбие сағаты: ҚМЖ

Педагогтің Т.А.Ә:

Күні: .09.2024 Сынып: 11 Қатысушылар саны: 25 Қатыспағандар саны: 0

Тәрбие тақырыбы: «Ұлы жазушының мұрасы – ұлан-ғайыр аспан»

Құндылық: «Ұлттық мақтаныш»

Мақсаттары:

Оқушыларға М. Әуезовтің өмірі мен шығармашылығын таныстыру, оның қазақ әдебиетіне қосқан үлесін бағалау.

Оқушылардың ұлттық мәдениетіне деген құрметін арттыру.

Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту, сөз өнеріне қызығушылықтарын арттыру.

Сабақ барысы:

Сабақтың кезеңі/Уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Ресурстар

Ұйымдастыру кезеңі (2 минут)

Сәлемдесу, оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

Оқушылар сабаққа назар аударады.

Кіріспе (5 минут)

М. Әуезовтің 100 жылдығын атап өтудің маңыздылығын айту. Ұлы жазушының өмірі мен шығармашылығы туралы қысқаша әңгімелесу.

Оқушылар мұғалімнің әңгімесін тыңдайды.

М. Әуезовтің портреті, кітаптарының суреттері.

Негізгі бөлім (15 минут)

* М. Әуезовтің өмірі мен шығармашылығына шолу (5 минут)

М. Әуезовтің өмірінің негізгі кезеңдерін, шығармашылық жолын, еңбектерін баяндау.

Оқушылар мұғалімнің баяндамасын тыңдайды.

М. Әуезовтің өмірі мен шығармашылығы туралы бейнематериал, слайдтар.

* «Абай жолы» эпопеясы (5 минут)

«Абай жолы» эпопеясының мазмұнын, әдеби маңызын, ұлттық құндылықтарды дәріптеуін талдау.

Оқушылар мұғалімнің талдауын тыңдайды.

«Абай жолы» эпопеясының фрагменттері, суреттер.

* Әуезовтің шығармаларынан үзінділерді оқу (5 минут)

Оқушыларды топтарға бөлу және әр топқа М. Әуезовтің шығармаларынан үзінділерді таңдап оқыту.

Топтар үзінділерді оқып, өз ойларын айтады.

М. Әуезов шығармаларынан үзінділер.

Топтық жұмыс (10 минут)

* Тапсырма 1 (5 минут): М. Әуезовтің шығармашылығына арналған плакат жасау.

* Тапсырма 2 (5 минут): М. Әуезовтің өмірі мен шығармашылығы туралы қысқаша эссе жазу.

Талқылау (10 минут)

Топтардың жұмыстарын талқылау. М. Әуезовтің шығармашылығы туралы ой бөлісу.

Оқушылар өз жұмыстарын талқылайды.

Қорытынды (5 минут)

* М. Әуезовтің мұрасының маңыздылығын қорытындылау.

* Оқушыларға сұрақтар қою, ойларын білу.

Мұхтар Әуезов қай жылы, қай жерде дүниеге келді?

М. Әуезовтің қай шығармасы оның ең белгілі еңбегі болып саналады?

«Абай жолы» эпопеясы неше кітаптан тұрады?

М. Әуезовтің қай шығармасы қазақ халқының тұрмыс-салтын, әдет-ғұрыптарын, тарихын бейнелейді?

М. Әуезов қандай тілде шығармашылық жасады?

М. Әуезов қай жылдары Қазақстан Республикасының халық жазушысы атағын алды?

М. Әуезов қай жылдары Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығын алды?

М. Әуезовтің өмірі мен шығармашылығы туралы қандай фильмдер түсірілген?

М. Әуезов қай жылдары Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының академигі болып сайланды?

М. Әуезов қай жылдары өмір сүрді?

Оқушылар сұрақтарға жауап береді.

Жауап: 1897 жылы, Қазақстанның Қарағанды облысы, Ақтоғай ауылында дүниеге келген

Жауап: «Абай жолы» эпопеясы.

5 кітаптан

Жауап: «Қараш-қараш оқиғасы».

Жауап:Қазақ тілінде

Жауап: 1938 жылы

Жауап: 1967 жылы.

Жауап: «Абай жолы» (1970), «Мұхтар Әуезов» (1986) т.б.

Жауап: 1946 жылы

Жауап: 1897-1961 жылдары

Үйге тапсырма:

М. Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясынан жақсы білетін фрагменттеріңді жазып келу.

М. Әуезовтің шығармашылығы туралы мақала оқу.

Бағалау:

Топтық жұмыс сапасы.

Шығармашылық тапсырмаларды орындау сапасы.

Қорытынды сұрақтарға жауап беру сапасы.

Ескерту:

Тәрбие сағатындағы тапсырмалар оқушылардың жасына және білім деңгейіне байланысты өзгертілуі мүмкін.

М. Әуезовтің шығармаларынан үзінділерді бейне немесе аудио форматта көрсетуге болады

Оқушыларға жазушы жайында мәлімет беру арқылы дайындап алу керек

Мухтар Әуезовтің өмірі мен шығармашылық қызметі.

1. Жазушының ата- тегі, өскен ортасы.

2. Құнанбай мен Әуез әулеттерінің арақатынастары.

3. Абай шығармаларының жазушыға әсер ықпалы.

4. М.Әуезовтің "Өз жайымнан мағлұмат" автобиографиясындағы тарихи деректер.

5. Жазушының білім алған оқу орындары мен ғылыми педогогикалық, жазушылық, ғалымдық, қайраткерлік қызметі.

6. Шығармашылық өмірбаяны және қайраткерлік қызметі.

7. Жазушы өмірінен жазылған естеліктер мен көркем туындылар.

Қазақ халқының мәдени, әдеби даму тарихында жазушы, драмашы, публицист, зерттеуші, аудармашы әрі аса ірі қоғам қайраткері Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің алатын орны ерекше. М.Әуезов – ауыз әдебиеті мен классикалық әдебиеттің, батыс пен шығыс көркем сөз мұрасының озық дәстүрін жете меңгеріп, қазіргі дәуірдегі қазақ әдебиетінің реалистік сапасын арттыруға, әдеби тілді байытуға ересен зор еңбек сіңірген ХХ ғасырдың ұлы жазушысы. Шығармашылық сапары өткен ғасырдың алғашқы жылдарындағы дауылды дүрбелеңімен, яғни қазан төңкерісімен тұстас келген суреткер 20-жылдардың бас кезінде жазылған «Қорғансыздың күнінен» «Абай жолы» роман-эпопеясына, «Еңлік-Кебек» трагедиясынан «Қарақыпшақ Қобыландыға», отызыншы жылдардағы әңгімесі – «Білекке білектен» - «Өскен өркен» романына, эпос, әдебиет тарихы туралы мақалаларынан КСРО халықтары әдебиетіндегі дәстүр мен жаңашылдық, ұлттық және интернационалистік сипат мәселелеріне арналған терең теориялық зерттеулеріне дейін ұзақ та жемісті жол кешті. Оның бүкіл қазақ әдебиетінің асқақ тұрған күмбезіндей «Абай жолы» роман-эпопеясы әлемдік даңққа ие болды. М.Әуезовтің таңдаулы шығармалары осы заман әдебиетінің жер жүзілік көлемде танылған жаңашылдығын зор қуатпен

Мұхтар Әуезов 1897 жылы 28 қыркүйекте бұрынғы Семей уезі, Шыңғыс болысындағы Қасқабұлақ деген жерде, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданындағы Шыңғыстау деген жерде дүниеге келген. Мұхтардың атасы Әуез ескіше сауаты бар, араб, парсы, ортаазиялық түркі әдебиетімен таныс кісі болған. Ол бала кезінде атасының үйретуімен арабша хат таниды. Мұхтардың әкесі Омархан да, атасы Әуез де Абай ауылымен іргелес отыратын, сыйлас көңілді, құдандалы, дос-жар адамдар еді. Абай ауылымен қатар болған аралас-қүраластық, ұлы ақынның шәкірттерімен және балаларымен бір ортада өсу жас Мұхтардың рухани жағынан өсіп-жетілуіне игі әсерін тигізді. Жас Мұхтар хат танығаннан кейін-ақ атасының ықпалымен ауыз әдебиетінің үлгілерін, Абай өлеңдерін жазып алып, жаттап үйренеді. Классикалық түркі әдебиетінің жекелеген нұсқаларымен таныстығы да осы кезеңде басталған. Бұл жағдай алғыр ойлы, зерек баланың сөз өнеріне деген құмарлығын тым ерте оятады.

1908 жылы Мұхтарды немере ағасы Қасымбек Семейге алып келіп, орыс мектебіне түсіреді, осыдан кейін ол бес жыл қалалық училищеде, төрт жыл мұғалімдік семинарияда оқып, білімін көтереді. Осы тұста М.Әуезов орыс әдебиетінің шығармаларымен кеңінен танысады, өзі де қаламгерлік қадамын бастайды. Оның тұңғыш күрделі шығармасы — «Еңлік — Кебек» драмасы 1917 жылы, семинарияда оқып жүрген кезінде жазылды.

1919 жылы мұғалімдік семинарияны ойдағыдай бітіріп, Семей губерниялық атқару комитетінде ұлттар бөлімінің меңгерушісі, онан соң төрағасы болып қызмет істейді. Алғашқы көркем әңгімесі — «Қорғансыздың күні» 1921 жылы жарияланады. М.Әуезов 1922 жылы Орынборда, Қазақ Орталық атқару Комитетінде жауапты қызметте болды. Бұдан соң Ташкентке келіп, қызметке орналасады, әрі Орта Азия мемлекеттік университетінде оқиды. Мұхтар Әуезовтің бірталай әнгімелері 1922—1923-жылдарда Ташкент қаласында шығып тұрған «Сана», «Шолпан» журналдарында басылған («Кешкі дөң басында», «Түнгі ауыл», «Қысты күнгі дала», «Қысқы түн», «Сыбанның моласында», «Сөніп жану» т. б.).

«Адамдық негізі — әйел» (1917), «Мәдениетке қай кәсіп жуық», «Оқу әдісі», «Ғылым тілі» (1918) секілді мақалаларында ол оқу-ағартудың, мәдениеттің маңызды мәселелерін көтереді. Мұхтардың 1923…