Ойын технологиясы арқылы танымдық құзыреттілікті дамыту

Арышева Арай Талгатовна

БҚО, Орал қаласы,

№28 «Қарлығаш» бөбекжайының

ІІ-санатты әдіскері

«Ойын технологиясын қолдану арқылы баланың танымдық құзыреттілігін дамыту»

«Балалардың өмірі мен іс-әрекетін дұрыс ұйымдастыру — оларды тәрбиелеу деген сөз. Тәрбиенің тиімді процесі ойын және ойынның өзара қарым-қатынастары формаларында жүзеге асырылатын себебі сол, бала мұнда өмір сүруді үйренбейді, өз өмірімен тіршілік етеді».

А.П.Усова

Мектепке дейінгі шақ адамзат өміріндегі ең шешуші кезең болып келеді. Өйткені осы кезеңде баланың бойындағы табиғи бар дарындылық жан-жақты дами бастайды. Сондықтан да осы шақтағы баламен анағұрлым жан-жақты дамытушылық әрекеттер жүйелі жүргізілсе, соншалықты жұмыс нәтижелі болады. Ойын арқылы баланың тілдік, танымдық құзыреттіліктерін, шығармашылық қабілеттерін дамытуға болады.

Баланың ойлауын, шығармашылығын жүзеге асыру үшін жеке тұлға дамуында заманауи инновациялық әдістерін қолдану өте тиімді.

«Edusoft» интерактивті мультимедиялық бағдарламасы 3-7 жастағы балаларға арналған технологиясы арқылы ойын, тапсырмалар, жаттығулар орындай отырып, балалардың танымдық құзыреттіліктері жетіледі. Ең маңыздысы- балалардың қиялдау, бейімделу, қозғалу, жүйелеу, диалектикалық ойлау қабілеттері дамып, екінші жағынан іздену белсенділіктері, жаңалыққа талпынуы, сөйлеуі, қиялдау қабілеттері жетіледі. Бұл бағдарламаны қолданудағы біздің мақатымыз- қоршаған әлем жайлы қарапайым түсініктер мен танымдық іс-ірекеттің қарапайым дағдыларын меңгерген, игерген дағдыларын күнделікті өмірде қолдануға қабілетті мектепке дейінгі кіші жастағы бала тұлғасын қалыптастыру.

Заманауи мектепке дейінгі білім беру жүйесінде ойын іс-әрекеті тұтас коммуникативті-ойын ортасында кіріктірілген білімдері негізінде жинақталатын ұғымдарды меңгеру үшін дербес технология ретінде қолданылады. Ақпараттық технологияларды қолдану балалардың оқуға қызығушылығын қамтамасыз етеді, баланы ерте дамыту оның танымдық қызығушылығы мен қабілеттерін дамытады, тілдік құзыреттілігінің негізін қалайды, қоғамдағы әлеуметтеуі мен қазіргі ақпараттық ортаға бейімдейді.

Мектеп жасына дейінгі балаларды оқытудың негізгі технологиясы - сөздік әдісі, ойын әдісі, қазіргі заманғы ақпараттық технологияларды қолдану арқылы мультимедиялық оқыту құралдары сияқты оқыту әдістемелерінің үйлесімді байланысына негізделген.

Қазіргі заманда әрбір қазақстандықтың үш тілде сөйлеуді меңгеруінде. Сіздің балаңыз ағылшын тілін үйренуді бастады. Бұл қиыны мен қызығы бірге жүретін жол. Сіздерді ағылшын тілінің ғажайып әлеміне балаңызбен бірге алғашқы қадам жасауға шақырамыз.

Сабақты дайындағанда олардың көлемі бірнеше сабақтарға арналғанын ескеру керек. Сондықтан да баланы қатты жүктеудің қажеті жоқ, материалды бір сабақта 3-4 сөзден көп емес жаңа сөздер болатындай етіп бөліну керек. Қалай ойнатындығын ойындардың атауларынан да көруге болады.

1-тапсырма

1. Сәлемдесу

— Hello! - Hi! (Хэлоу!-Хай!)

— Сәлеметсің бе! — Сәлем!

— How are you? (Хау а ю?)

— Қалың (қалыңыз) қалай?

— I am fine, thank you. (Ай эм файн, сэнк ю)

— Рахмет, жақсы.

— And you? (Энд ю?)

— Ал сіздің? (Ал сенің?)

— I am fine too. (Ай эм файн ту)

— Менде де бәрі жақсы.

2. Ұйқастарды қолданып, сөздерді жаттау

Біледі оны кез келген,

Ұл бала - ол boy .(бой)деген

Гүлдегендей болып тұр

Қыз баланың бұрымы

Қыз дегенің біліп жүр

Әрине girl болады.

2-тапсырма

1. Ұйқастарды қолданып, сөздерді жаттау.

Ойнайды онымен футбол

Ағылшынша доп дегенің ball.(бол).

Ұрлап алды тәтті омлет,

Бұл ұрлықшы мысық, cat (кэт).

Күшік емес, қанден деген

Үлкен ит қой, dog (дог)деген

Біздерге жақын болған ба,

Машина ағылшынша cаr (ка)

Кеше сөздіктен көргенім

Қуыршақ екен doll (дол)дегенім.

Мектепке дейінгі балалардың жан-жақты дамуы үшін ойынның ролі ерекше. Ойын – жалпы адамзат мәдениетінің бірегей феномені, оның қайнар көзі мен шыңы. Мәдениет феномені ретінде ойын оқытады, дамытады, тәрбиелейді, әлеуметтендіреді, көңіл көтертеді, дем алдырады, сонымен қатар, ол сықақтап, күлдіріп, кез-келген әлеуметтік мәртебенің шартты екендігін көрсетеді

Ұлы педагог В.Сухомлинский «Ойынсыз, музыкасыз, ертегісіз, шығармашылықсыз, қиялсыз толық мәніндегі ақыл-ой тәрбиесі болмайды» дейді, демек балалармен ойынның әр түрін ұйымдастыра отырып, бір-біріне деген қайырымдылық, мейірімділік, жанашырлық, достық, жолдастық сезімдерді тәрбиелеуге болады. Ал балаларды қоршаған ортамен таныстыру, тіл дамыту, табиғатпен таныстыру, бейнелеу өнері сабақтарында жанды-жансыз табиғатқа деген сүйіспеншілік, үлкендердің еңбегіне қызығу мен сыйластық сияқты адамгершілік сапалары қалыптастырылады

Ойын бала үшін — нағыз өмір. Егер тәрбиеші ойынды ақылмен ұйымдастырса, ол балаларға ықпал жасауға мүмкіндік алады.

Үш тілде ұйымдастырылған

дидактикалық ойындардың үлгілері

Қазақ тіліндегі дидактикалық ойындар

Сыңғыр - сыңғыр

Мақсаты: Кеңістікте бағдарлану, дыбыс бағытын анықтай білу, есту қабілетін бағыттауды дамыту.

Қажетті құралдар: Қоңырау.

Ойын барысы: Бала көзін жұмады, ал тәрбиеші тым-тырыс оның жанына (сол, оң, артынан) келіп қоңырауды сылдырлатады.Бала көзін ашпай дыбыстың, қайдан шыққан бағытын анықтауы қажет.Егер бала қателессе, онда тағы шешеді. Ойынды 4 – 5рет қайталайды. Баланың көзін ашпауын қадағалау керек. Бала дыбыс қайдан шықты, сол…