Өзіңді-өзің білу адамгершіліктің бастауы 10 сынып

Тараз қаласы

№55 ОРТА МЕКТЕБІ

Психолог: Игликова Қ.Ж.

Тақырыбы: Өзіңді-өзің білуің – адамгершіліктің бастауы

Мақсаты: 1.Ата-анамен танысу, өзін-өзі тануына жол ашу

2.Ата-ана мен бала арасында жағымды қарым-қөатынасты қалыптасуына жан-жақты бағыт – бағдар беру, бала қабілетін тануға көмектесу

Тренингтің жспары:

1. «Өзін-өзі тәрбиелеу - өмір талабы» (кіріспе)

2. «Сын түзелмей, мін түзелмес» (психологиялық ойын)

3. «Өмірге бағыт» байқау тесті

4. «Өзіңді ғана емес, өзгеніде таны»

5. «Өз балаңызбен қарым-қатынасыңыз қандай?»

6. «Тірек нүктесі» (өзі туралы жақсы пікір)

7. «Сыйлық сыры»

8. Қорытынды.

Психолог:

Адам - әлемнің биологиялық, психологиялық, әлеуметтік үштігінен тұрады. Жеке тұлғаның қалыптасуы, бүкіл адами сапарларға ие болуы да осы үш тағаннан тарқатылады. Оның ең көлемді бөлігі туа біткен биологиялық қабілет «істей аламын». Одан бәсеңдеу бөлігі, психологиялық қабілет – «қалаймын», ең аз бөлігі - әлеуметтік қабілет «қажет». Тұлғаның дамуы осы үш құрамдастың қайсысы басым болса, соған бағынышты.

Жеке тұлғаны қалыптастыру үшін оның ішкі психологиялық «Мені» мен табиғат ана сыилаған биологиялық қабілетін ашатындай, қоршаған әлеуметтік ортамен қарым-атынасын реттеп, дамыта алатындай жағдай жасау міндет.

Жеке адам – қоғамда өмір сүріп, басқалармен, табиғат әлемімен үйлесімді қарым-қатынаста болатын, адамзаттың қол жеткізген игіліктерін меңгерген, жеке бас мүддесін ел тағдыры, халық тағдырымегн орайластырылған,ұжымның ережелерін, ішкі тәртібін сақтап, қастерлейтін, үздіксіз білім алып, саналы, мақсатты еңбек ететін, табиғат байлықтарын тиімді пайдаланатын, қоршаған ортаны қорғайтын, өзбқұқықтарымен бостандықтарын орынды пайдалана білетін тұлға болып қалыптасу үшін өз балаларымызды тәрбиелеп отырмыз.

Бала тәрбиесінде кемшіліктерді жіберіп алмас үшін әр ата-ана өзін-өзі тәрбиелеу жұмысын жандандыру қажет. Ол үшін, әр ата-ана өзінің түрлі қасиеттері мен қылықтарын талдай алатын, қоғам мен отбасы талаптарын ескере отырып, бұларға сын көзбен қарай алатындай қабілетке ие болуымыз керек.

Әр адам жеке тұлға болып қалыптасуы үшін міндетті түрде білім негіздерін өз еркімен үйреніп, іс-әректінің мақсатын, міндетін, түрін, тәсілін, жағдайын өзінше түсініп, алған білімдерін өмірде қолдана алуы тиіс. Жан қазынасы – білім, ой, рухани байлықпен қосылып барыпадамды адамгершілігі бар азамат етіп танытар болар. Осы орайда: «Адам болу үшін, адам шартты түрде әдепті болуы керек» - деген жазушы Әбдіжәміл Нұрпейісов.

Сол үшін де қоғамның әрбір азаматы өзін-өзі көпшілік алдында жақсы, ұнамды жағынан көрсете білуі керек. Адам өз кемшіліктерін, жеке басының мәдениетінің төмендігін, тәрбиесі нашарлығын, мұндағы барлық жауапкершілікті басқа адамдарға үйіп-төгіп, өзін судан таза етіп көрсетуге қақысы жоқ.. Өйткені біздің әрбір атқарған ісімізден, жүрген жүрісімізден, отырған отырысымыздан, сөйлеген сөзімізден отбасындағы балаларымыз тәрбие алып отырғанын естен шығармайық.

Әр адам жан дүниесі даму жолының күрделі жолдарынан өзі дербес өтіп, өзін-өзі тәрбиелеуі тиіс. Адамның өзін-өзі тәрбиелеуі оңайлықпен қолға түспейді. Өзіне -өзі үңіліп, өзіңді тізгіндеуге тырысу, белгілі мақсат көздеу – осы істегі бастапқы қадам.

Адам өз мінез - құлқының жаман-жақсы жақтарын ой таразысына салуға ұмтылады, алдына таудай талаптар қойып, бұл ойын қайткенде тиімді орындау жолын қарастырады. Адам өзін-өзі тәрбиелеуде асқан шыдамдылық, қиындықтарға төзімділік, ерекше ұстамдылық, ұзақ уақыт бойына қажымай-талмай, ерінбей-жалықпай еңбек етіге машықтануы керек. Осы отырған әрқайысымыз «Мен істеймін» деу арқылы өз ортамызда жақсы қасиеттермен көрінуге тырысуға , жіберген қателіктер мен жетістіктерге тадау жасауға; «Мен үшін керек» деп талаптану арқылы өз іс-әрекетімізді бағалай білуге; «Мен істей аламын» деп өз іс-әрекетімізге сенімділікпен қарауға дағдылануымыз қажет.

Бүгінгі «Өзіңді-өзің білуің – адамгершіліктің бастауы» атты тренингіміздің бірінші бөлімінде сіздерді өз ойларыңызды еркін ортаға салуға,көзқарастарыңызды қорғауға жетелейтін «Сын түзелмей, мін түзелмейді» атты психологиялық ойынға шақырғалы отырмын.

«Сын түзелмей, мін түзелмейді» психологиялық ойын

Нұсқа: Бұл ойында алдарыңызда екі орындық тұр, бірі «Алтын орындық», онда отырып, балаңыздың сыныптастары мен ұстаздарының жақсы қасиеттері туралы , ал екінші «Қара орындыққа» отыру арқылы балаңыздың сыныптастары мен ұстаздарының кемшіліктеріне тоқталып өтесіз.

Бұл психологиялық ойынның жетістігі ұстаз туралы, балаңыздың достары туралы өзойларыңызды, пікірлеріңізді ашық айтуға мүмкіндік бар, себебі сіздің де және балаңыздың да, сыныбының да аттары аталмайды.

Психолог: Міне, ойын барысында ата-аналар «Дос жылытып айтады, дұшпан күлдіріп айтады» деген мақалдың дұрыстығын осы жерде бағалауға болады. «Егер сені ешкім қадір тұтпаса, мұның себебі өзіңде», « Өзінің басындағы отты көрмейді, біреудің басндағы шоқты көреді», «Қызғаншақтық – саяз ақылдың белгісі» деген мақалдарды айта келе жоғарыда ата-аналар берген мінездемелерді ой елегінен өткізіп, сынып оқушылары болсын, ұстаздар болсын өз бойымыздағы өзіміз байқамай, мән бермей жүрген кемшіліктерді азайтып, жақсы қасиеттерімізді молайтамыз деген сенімдеміз. Балаларымыздың бойындағы сан түрлі ізгілік қасиеттерді адамгершілік қасиеттермен толықтырып отырсақ, қоғам алдындағы борышымызды ақтаған болар едік, балаларымыздың өміріне…