Пайдалы қазбалардың таралу заңдылықтары, 8 сынып

Ұзақ мерзімді жоспардың бөлімі: Күні: Сынып: 8 « А,Ә,Б» Сабақ 11

Мектеп: А.Косарев атындағы №9 орта мектеп Мұғалімнің аты-жөні:Оғадиев Р.С. Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақ тақырыбы Тау жыныстары мен минералдардың қалыптасу заңдылықтарына байланысты пайдалы қазбалардың таралуы Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

8.3.1.6 -тау жыныстары мен минералдардың қалыптасу заңдылықтарына байланысты пайдалы қазбалардың таралуына талдау жасайды Сабақтың мақсаты пайдалы қазбалары туралы жалпы түсінік беру пайдалы қазбалары, соның ішінде жанатын пайдалы қазбалар олардың таралу заңдылықтарымен танысады. Бағалау критерийі еліміздің пайдалы қазбалары, соның ішінде жанатын пайдалы қазбалар олардың таралу заңдылықтары жөніндегі түсініктері кеңейеді. Оқыту үрдісінде оқушылардың әрқайсысына жеке тұлға ретінде қарап, өздеріне деген сенімдері, оқушының білімге ынтасы артады. Топтық жұмысқа қалыптасады, өз ойларын еркін жеткізеді, мақсатқа жетуге топ болып ұмтылады, бірін-бірі бағалайды, шығармашылыққа ұмтылады, пәнге деген қызығушылықтары артады.

Тілдік мақсаттар кесте, диаграмма, көрсетілген, ілгері динамика, төмен көрсеткіш, өзгеріссіз, өсу, байқау, жіктеу, жоспарлау. Құндылықтарға баулу

Еңбексүйгіштікке, мәдениет пен құрмет сынды құндылықтарды нығайту;

Пәнаралық байланыс

Минералды заттар

Алдыңғы меңгерілген білім

-Көшпелі мал шаруашылығы туралы біледі; - көшпелігі мал шаруашылығы қалыптасуы туралы айта алады.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланғ ан кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері Ресурст ар

Сабақтың басы 10 минут

М: Кіріспе сөз

1. Биік таулы өлкеге қандай таулар жататынын сұрау

және оны картадан таптыру 2. Алтай тау жоталарын картадан таптыру оның биік

шыңы қалай аталады биіктігі қанша? ( Неге Батыс немесе кенді Алтай деп аталады?) 3. Сауыр мен Тарбағатайдың ұқсастығы мен

айырмашылығын сұрау 4. Жоңғар немесе Жетісу Алатауы таулы өлкесі жайлы

Оқулық 5 сынып (жоба)

түсініктерін сұрау 5. Солтүстік, Батыс Тянь-Шань тау ларын картадан

табу. Өткенді қайталау: «крестик-нөлдік-үшбұрыш» ойыны» бойынша жұмыс. «Х» (крестиктер), «О» (нөлдіктер), «Δ» (үшбұрыштар) ойыны арқылы. Әр топ өзінің белгісіндегі сұрақтарды таңдай отырып жауап береді. Дұрыс жауап берсе, өз белгілерін қояды. Ал жауап бере алмаса, басқа топ жауап беріп өз белгілерін қоюға болады. Қай топтың белгісі көп жиналса және көп ұпай жинаса сол топ жеңіске жетеді. Крестиктер «Х» Нөлдікте

р «О»

Үшбұрыштар «Δ»

10 10 10 20 20 20 30 30 30 Крестиктер тобының сұрақтары: 10 – Жетісу Алатауының ең биік нүктесі? (Бесбақан шыңы 4622 м) 20 – Электрондық оқулық тапсырмасы (Қазақстан ойпаттарын тиісінше орналастыр) 30 – Ұзынқара (Кетпен) жотасы, Күнгей Алатау, Іле Алатауы және Шу-Іле таулары (Желтау-Айтау), Қырғыз Алатауы қай тау жүйесіне кіреді? (Солтүстік Тянь-Шанға ) Нөлдіктер тобының сұрақтары: 10 – Тарбағатай тауының ең биік нүктесі? (Тастау 2992 м) 20 – Батыс Алтайды кейде Кенді Алтай деп те атайды. Неліктен? (Өйткені Батыс Алтай пайдалы қазбаларға бай болып келеді. Одан мыс, мырыш, қалайы қорғасын, вольфрам, күміс, алтын т.б металдар табылған ) 30 – Электрондық оқулық тапсырмасы (Қыраттар мен үстірттерді тиісінше орналастыр) Үшбұрыштар тобының сұрақтары: 10 – Алтай тауының ең биік нүктесі (Мұзтау 4506 м) 20 – Сауыр мен Тарбағатайдың қандай айырмашылықтары бар? (Сауырдың төбелерінде мұздықтар бар, ал Тарбағатайда мұздықтар жоқ. Тарбағатай Сауырға қарағанда алас, бірақ одан ұзынырақ) 30 – Электрондық оқулық тапсырмасы (Қазақстанның биік шыңдарын тиісінше орналастыр) Сабақтың ортасы 25 минут

. Пайдалы қазбалар — техниканың қазіргі жағдайында халық шаруашылығына табиғи күйінде немесе байытқаннан кейін пайдаланғанда жеткілікті экономикалық нәтиже бере алатын жер қойнында кездесетін табиғи минералдық заттар. Өзінің физикалық қасиеті бойынша пайдалы қазындылар қатты, сұйық және газ тәріздес болып үшке бөлінеді. Пайдаланылуына байланысты олар мынадай топтарға бөлінеді: жанғыш — көмір, мұнай, жанғыш газдар мен тақтатастар; құрылыстық — гранит, мрамор, утас, құм тағы басқалар.; химиялық шикізат — күкірт, калий тұзы, апатит, графит

тағы басқалар.; отқа төзгіш шикізат — қара, түсті және сирек металл кендері тағы басқалар. Орналасу жағдайы бойынша бұл қабаттың, желілік тағы басқалар. болып бөлінеді. Тапсырма: 1. Пайдалы қазбалардың халық шаруашылығында алатын орнын көрсет. 2. Көмір, темір, мұнай кен орындарын картадан көрсет. 2. Жанатын пайдалы қазбалар мұнай мен газ - Атырау, Маңғыстау, Қызылорда, Ақтөбе және батыс Қазақстан облыстарында шоғырланған. 1899 ж. Қарашүңгілде Әмбі кен орнында бірінші рет мұнай атқылады. 1911 ж. Доссор, 1915 ж. Мақат кен орны пайдалануға берілді. 1960 ж. Өзен мен Жетібай қосылды. Кейіннен Қаражамбас пен Қаламқас, Теңіз ( Атырау облысы), Кеңқияқ және Жаңажол ( Ақтөбе облысы), Қарашығанақ ( Батыс Қазақстан облысы) пен Құмкөл ( Қызылорда облысы) кен орындары ашылды. Қазақстанда мұнай мен газ шоғырланған 14 алап және 207 кен орны бар. Тапсырма: 1. Мұнай мен газдың ел экономикасына тигізетін әсері қандай? 2. Аталған кен орындарын картадан көрсет. 3. Қазақстанда көмір қоры мол. Мұнда тас көмір мен қоңыр көмірдің 10 алабы, 300 кен орны бар. Қазақстанның жалпы көмір қоры 164 млрд тоннаға жетті. Республика 90 - жылдардың аяғына қарай жылына 90 млн т. көмір өндіреді. Ғалымдардың жобалауы бойы